Conversation – Jirat Chalermsanyakorn

บทสนทนา

CONVERSATION

จิรัฏฐ์ เฉลิมแสนยากร

JIRAT CHALERMSANYAKORN

TRANSLATOR’S KITCHEN
ในร้านเหล้าโกโรโกโส ไฟสีเขียวแดงเรื่อเรืองลงบนตัวเขา แสงบางส่วนทาบลงบนเพดานและผนังร้านที่ติดรูปขนาดใหญ่เป็นภาพทิวเขาและดอกไม้สีซีดจาง เพลงเพื่อชีวิตจากตู้เพลงดังแข่งกับเสียงพูดคุยของกลุ่มชายฉกรรจ์สี่คนโต๊ะถัดไป ทั้งหมดใส่กางเกงลายพราง สวมเสื้อยืดคอกลม พวกเขาแสดงท่าทางในการคุยประกอบ ชายผมเกรียนที่สุดพูดมากที่สุดในกลุ่มนั้น เขาพูดถึงการหลับนอนกับโสเภณีเมื่อคืน แล้วคนอื่นก็ผสมโรงตาม บางคนพูดถึงการตายของใครบางคน อีกคนก็ทำหน้าสลดลง บางคนยกแก้วเหล้าขึ้นดื่ม และมีคนหนึ่งในนั้นมองเห็นชายคนที่นั่งอยู่คนเดียวยกเบียร์ขึ้นดื่ม In the rundown off-licence soft green-red light falls on him. Some of the rays fall on the ceiling and the walls hung with large pictures of mountains and flowers in faded colours. The loud ‘song for life’ from the jukebox competes with the voices of the four young men sitting at the next table, all of them dressed in camou­flage trousers and T-shirts. They are deep in conver­sation. The man with the shortest crew cut speaks the most. He talks about sleeping with a prostitute the night before, and then the others join in. One of them talks of someone’s death. Another makes a sad face. Some raise their glasses of alcohol and drink, and one of them looks at the man sitting on his own as he too raises his glass and drinks. ร้านเหล้า: a liquor store in American English, an off-licence in British English.เพลงเพื่อชีวิต or songs for life are songs with a social or political message, as favoured by progressive Thais in the past forty years or so.
เมื่อวางแก้ว เขาเติมเบียร์ลงไปอีก และมองไปหน้าร้านซึ่งเป็นลานดินกว้างก่อนจะถึงถนนสายใหญ่ที่มุ่งตรงไปกรุงเทพฯ แสงไฟสวนกัน แต่ไม่อยู่ในสายเขา ชายร่างใหญ่พุงยื่นในเสื้อกล้ามสีขาว กางเกงสีกากี เดินเซซวนมากับหญิงสาวเสื้อกล้ามสีแสด กางเกงสีดำขาสั้นรัดทรงขับผิวขาวตัดกับความมืดค่ำฉากหลัง เมื่อมาถึงหน้าร้าน หัวเข็มขัดทองของชายอ้วนก็วาวขึ้นกระทบแสงไฟสีเขียวแดง ก่อนจะหม่นลงเมื่อเข้ามาภายในร้าน หัวเขาล้านครึ่งหนึ่ง ส่วนผมที่เหลือมีหงอกแซมอยู่เต็ม ฝ่ายหญิงกระซิบอะไรบางอย่างที่ข้างหู เขาก็หัวเราะลั่นจนน้ำลายแตกเป็นฝอย และพากันมานั่ง When he puts his glass down he fills it up again with beer and looks at the front of the shop which is a wide expanse of beaten earth stretching to the main road which leads straight to Bangkok. Lights crisscross out there. A stout man with a prominent belly in a white under­shirt and khaki trousers comes by reeling, along with a young woman in a tight-fitting orange-red singlet and black shorts, her skin starkly pale in the surround­ing evening darkness. When they come to the front of the shop, the golden buckle of the fat man’s belt catches the green-red light before turning dull as they enter. He is half bald and what remains of his hair is streaked with grey. The woman whispers something in his ear. He bursts out laughing, so much so that he froths at the mouth, and they proceed to be seated. แต่ไม่อยู่ในสายเขา: no direct translation, but ‘crisscross out there’ says it all.
ฝ่ายหญิงหันซ้ายหันขวา มองเห็นชายหนุ่มที่นั่งอยู่คนเดียวโต๊ะเยื้องกัน เขายกแก้วขึ้นจิบเบียร์ เงยมองนาฬิกาบนเพดาน มันบอกเวลาบ่ายสามโมงอยู่อย่างนั้นตั้งแต่เข้ามาในร้าน แล้วลดสายตาเหลือบมองผู้หญิงคนนั้น เขาเห็นลิปสติกสีกุหลาบเข้มจัดบนใบหน้าขาวผ่องของหล่อน และเลยลึกลงมาเห็นเนินอกแน่นในตัวเสื้อกล้ามเล็ก แล้วหลบสายตาไปทางหน้าร้าน ยังไม่มีใครเข้ามา นอกจากแม่ค้าหาบของมาหยุดตรงลานดิน บางคนหยุดถาม และชี้มือไปที่ของในหาบ แม่ค้าเปิดห่อให้ดู ลูกค้าส่ายหน้า เดินจากไป แม่ค้ากลัดห่อกลับคืน ก่อนมองเข้ามาในร้านเหล้า เห็นเขานั่งส่ายหน้า แล้วแม่ค้าก็เดินจากไป The woman looks left and right, sees the young man who sits alone at an adja­cent table. He raises his glass and takes a sip, looks up at the clock on the wall which has been saying three o’clock since he ent­ered the shop, then lowers his gaze to take a look at the woman. He sees the dark pink lipstick on her alabaster face and, looking down, sees the globes tightly caught in the singlet, then looks away to the front of the shop. Nobody has come yet, except a woman peddler who stands in the earthen open space. Some people stop by to ask and point at the goods in her baskets. The woman opens a packet to show them. They shake their heads and walk away. The peddler closes the packet and puts it back before looking towards the off-licence. She sees the young man who sits alone shaking his head. She walks away. In descriptive passages like this one, it is important to refrain from using possessive pronouns when articles are implied: ‘the dark pink lipstick’, ‘the globes’ rather than ‘her dark pink lipstick’, ‘her globes’.บางคน (some people) is weird: how many of them? How long is this going on for? An editor would have told the author to reduce them to one for verisimilitude.
เขาหันไปทางกลุ่มชายสี่คนนั้น เพราะเสียงหัวเราะ เจ้าของร้านเดินผ่านโต๊ะเขาไปที่โต๊ะชายหญิง ฝ่ายชายสั่งเบียร์ ส่วนฝ่ายหญิงสั่งกับสองสามอย่าง เมื่อเจ้าของร้านเดินกลับไป ฝ่ายชายก็หันไปคุยกับฝ่ายหญิง เขาจูบบนหน้าผากและแก้มหล่อน มือลูบไล้ไปตามซอกขา หล่อนผลักอกเขา หัวเราะร่วน แล้วก็ซบหน้าลงกับไหล่หนาของเขา ส่วนสายตาหันไปสบกับชายหนุ่มที่นั่งอยู่คนเดียว หล่อนมองหัวไหล่และมัดกล้ามในเสื้อยืด ไล่ขึ้นไปตามลำคอที่หนาเป็นลำ กรอบหน้าเป็นโครง จมูกคมสัน และดวงตาดำเป็นมันในแสงสลัว เขาเห็นขนตาปลอมของหล่อน ดวงตากลมโต ใบหน้านวลนั้นมีเม็ดเหงื่อผุดพรายขึ้นประปราย หล่อนยิ้ม และแลบลิ้นออกมาเลียลิปสติกริมฝีปาก เขาหลบหน้าออกไปที่ถนน ไฟรถยนต์วาบไหวไปมา บางขณะก็ไม่มีรถผ่าน เลยไปอีกฟากเป็นทุ่งนาสีดำ เขาเลิกคิ้ว แล้วก้มลงลูบไปที่ขอบกางเกงด้านข้างที่เป็นสัน เงยหน้าขึ้น พรายฟองเบียร์ มีแสงไฟแดงเขียวเข้ามาปะปน เขายกมันขึ้นดื่ม วางแก้วว่างไว้ หมาเห่ามาจากนอกร้าน เขาเงยขึ้นดู มันเป็นหมาผอมโซตัวหนึ่ง วิ่งไล่หมาผอมโซอีกตัวหนึ่งผ่านไป เขายกมุมปากยิ้มเล็กน้อย และรินเบียร์ลงในแก้ว He turns towards the foursome because of their peals of laughter. The shop owner walks by his table to the table of the man and woman. The man orders a beer, the woman two or three kinds of munchies. When the shop owner walks back, the man turns to address the woman. He kisses her on the forehead and the cheeks. His hand strokes the length of her thighs. She pushes his chest away, laughs heart­ily and then buries her head into his thick shoulder, while her eyes meet the eyes of the young man who sits on his own. She looks at the shoulders and the muscles under his T-shirt, moves up to the thick neck, bony face, sharp nose, and the eyes, black and shiny in the dim light. He sees her false eyelashes, her big round eyes. Her creamy face glistens with drops of sweat. She smiles and her tongue sticks out to lick the lipstick around her mouth. He looks away towards the road. Car lights flash back and forth. At times there are no cars going by. Beyond the road is a black field. He raises his eyebrows and then bends over to pull at the creases of his trousers, then looks up. The beer bubbles reflect the green-red light. He raises his glass and drinks, puts down the empty glass. Dog barking resounds outside. He looks up. It’s a scraggy dog chasing another scraggy dog. He raises a corner of his mouth in a little smile and refills his glass. กลุ่มชายสี่คนนั้น: although usually pertaining to the spoken language, ‘the foursome’ is a crisper alternative to the literal ‘the group of those four men’.Here note the use – and suppression – of the article ‘the’. I felt that ‘and the eyes’ rather than ‘and eyes’ was requested as the eyes are characterised by what follows; the absence of the article would sound slightly weird.‘a black field’ or ‘black fields’? The Thai doesn’t specify, not that it matters much.
เขาได้ยินกลุ่มชายฉกรรจ์พูดถึงความตายอีกครั้ง น้ำเสียงจริงจังและดังขึ้นกว่าเดิม เขาเหลียวไปมอง ชายผมเกรียนที่สุดในกลุ่มกำลังพูดถึงคนตาย ปืน ระเบิด และความชุลมุน ชายอีกคนผสมความเห็นเข้าไป สีหน้าเรียบ อีกคนหนึ่งยกมือขึ้นตบหัวไหล่คนที่เล่า แล้วเงียบไป อีกคนพูดขึ้นมาถึงนาแห้งแล้งของฤดูกาลนั้น เขาลูบหัวและลูบหน้าตัวเอง คนที่นั่งข้าง ๆ ดึงมือเขาออก ขะยั้นขะยอให้ดื่มเหล้าในแก้วให้หมด แต่คนนั้นปฏิเสธ ตาเขาแดงฉ่ำ อีกคนหนึ่งบีบไหล่เขาแรง ๆ บางคนพยายามเปลี่ยนกลับไปคุยเรื่องโสเภณี พูดถึงการร่วมเพศอย่างพิสดาร และแค่นหัวเราะออกมา เพลงเพื่อชีวิตดังกระแทกเป็นจังหวะ พวกเขาพากันเงียบไป ใครคนหนึ่งในสี่คนนั้นมองไปที่โต๊ะชายหญิง เขาเห็นว่าฝ่ายชายกำลังลูบบนเนินหน้าอกฝ่ายหญิง มืออวบและสวมแหวนทองฝังเพชรคับนิ้วสะท้อนแสงเป็นจุดเล็กบนเสื้อกล้ามที่ตึงและโค้งเว้า เพื่อนของเขาหันไปมองตาม แล้วหันกลับมา แล้วหันกลับไปมองอีก เขาเห็นหล่อนซบหน้ากับไหล่ฝ่ายชาย ผมยาวสยายลงบนไหล่ของหล่อนและบางส่วนบนไหล่ของฝ่ายชาย บางเวลาหล่อนเงยหน้าให้เขาจูบ แล้วหัวเราะถือขวดเบียร์และแก้วแช่เย็นจัดเป็นไอขุ่นออกมา ฝ่ายชายชี้ไปที่แก้ว เจ้าของร้านรินให้ แล้วก็เดินกลับไปหลังร้าน ให้กัน ฝ่ายชายมองไปทางหลังร้าน เจ้าของร้านเดิน Hears the group of young men talking about death once again in earnest voices loud­er than be­fore. Turns to look. The man with the shortest crew cut is speaking about who died, about guns, explo­sions and chaos. Another man adds his grain of salt with a poker face. A third one raises his hand and gives a tap on the speaker’s shoulder, and then it’s quiet. Another man talks about the rice fields being very dry that season. He runs his hand over his head and face. The man sitting next to him pulls his hand away, encourages him to drink up, but he refuses. His eyes are dark red. Another man gives his shoulder a hard squeeze. Some of them try to change the subject and talk about prosti­tutes, telling of couplings with a luxury of details and forcing out laughs. The song for life is deafening at times. The lot of them fall silent.One of the four looks at the couple’s table. He sees the man fondling the woman’s breasts. The chubby hand has a gold ring on one finger, its diamond reflecting the light as a dot on the tight curved singlet. A friend of his follows his gaze then looks away then looks again. He sees her bury her face in the man’s shoulder. Her long hair flows down her back and part of it down the man’s back. At times she raises her face for him to kiss her and then they laugh. The man looks towards the back of the shop. The shop owner walks up carrying a bottle of beer and a glass misty with frost. The man points at the glass. The shop owner fills it up and then walks back. Here, and a couple of paragraphs further down, deliberate suppression of the personal pronoun (เขา) as, paradoxically, it makes it more obviously it is that particular man who is the subject of the development – a writing technique in tune with the author’s style, which seems to owe much to William Faulkner.
ผ่านโต๊ะของชายกลุ่มนั้น หยุดพูดอะไรสองสามประโยค ชายคนหนึ่งในกลุ่มส่ายหน้า และหันกลับมาคุยกัน ดูจะเบาเสียงลง บางคนชะโงกหน้าเข้าไปใกล้ฝ่ายที่เล่า และยิ้มออกมา อีกคนหน้านิ่ว และทำท่าเหมือนจะลุกขึ้น อีกคนดึงแขนไว้ ฝ่ายถูกดึงสะบัดแขน และยกแก้วเหล้าขึ้นดื่ม อีกคนยื่นบุหรี่ให้ เขารับมาดูดเข้าไป แล้วพ่นออกมาเป็นสาย อีกคนพูด และกำหมัดต่อยไหล่เขาเบา ๆ เขาเฉหน้าไปทางอื่น ใครอีกคนหยิบแก้วของเขาไปชงเหล้า แต่ในถังน้ำแข็งมีแต่น้ำ เขาหันซ้ายขวา เห็นชายที่นั่งอยู่คนเดียวนั้น Passing by the table of the group, he stops to say a few words. One man in the group shakes his head and turns to talk to the others, lowering his voice it seems. Some lean over to be closer to the speaker and smile, and one man frowns and makes as if to get up. Another holds him back by the arm. He shakes him off and raises his glass and drinks. He is given a cigarette. He takes it, lights up and then ex­pels a long line of smoke. Another friend says some­thing and punches him lightly on the shoulder. His head jerks away. Someone else takes his glass to refill it, but in the ice bucket there is only water. He looks left and right, sees the man who sits alone there. In English, when a subject is already mentioned, ‘the’ is preferred to ‘that’ on next appearance, as in ‘at the time’ rather than ‘at that time’, or, in the next paragraph, ‘the man’ rather than ‘that man’(ชายคนนั้น).
เขากำลังเหม่อมองออกไปนอกร้าน ผมประใบหูและเป็นรากไทรที่ท้ายทอย มือลูบแก้วเบียร์ มีแหวนและกำไลเงิน เขาตะโกนเรียก ชายคนนั้นหันมา เขาถามชื่อ ชายคนนั้นตอบ ฝ่ายถามยกมือและผงกหัวลงสองสามครั้ง ชายคนนั้นหันกลับไป Gazing vacantly outside. His hair covers his ears and nape. His hand cups the glass of beer. It has a ring and a silver bracelet. He calls out. The man turns round. He asks his name. The man answers. He raises his hand and nods two or three times. The man turns away. สองสามครั้ง: ‘two or three times’ can also be translated as ‘a few times’. Here, two or three is enough.
เขาอมนิ้วหล่อนเข้าไป หล่อนชักมันออกมา แล้วเอากำปั้นทุบลงบนอกเขาเบา ๆ เขาหัวเราะ หล่อนยิ้ม เขายกเบียร์ที่เหลือขึ้นดื่ม แล้วมองไปยังชายคนที่ถามชื่อเขาเมื่อครู่นี้อีกครั้ง เขากำลังคุยกับเพื่อนอีกคน และยกบุหรี่ขึ้นดูด นิ้วดำคล้ำ ข้อแตก เขาหัวเราะเห็นเหงือกดำ และมีเส้นริ้วขึ้นที่หางตา เขาเอานิ้วที่คีบบุหรี่นั้นชี้หน้าเพื่อนในกลุ่ม เพื่อนลุกขึ้นยืนตบหัวเขา เขาถูหัว และหัวเราะ ใครอีกคนยังนั่งเฉยมองไปที่จานกับแกล้ม เพื่อนอีกคนผลักเขาเบา ๆ เขาหันหน้าไปมองที่โต๊ะชายหญิงคู่นั้นอีก เห็นสร้อยพระที่ชายอ้วนห้อย เป็นสีทองหม่นบนเสื้อกล้ามสีขาว มือยังลูบไปตามเรือนร่างของฝ่ายหญิง เขาพูดถึงการงานที่ผ่านมาเมื่อกลางวัน พูดถึงเงินทองที่หล่อนจะได้ การพาหล่อนไปเที่ยวห้างในกรุงเทพฯและบทรักที่จะถึงในคืนนี้ หล่อนเอานิ้ววางบนริมฝีปากเขา เล็บสีแดงของหล่อนตัดกับริมฝีปากดำคล้ำและยับย่นของเขาหยิบเบียร์ขึ้นจิบ เงยหน้าเห็นชายคนหนึ่งในกลุ่มนั้นนั่งมองมา เขาวางแก้วลง ส่วนชายคนนั้นหันกลับไปทางกลุ่มเพื่อน เขาเห็นแต่หลังของชายคนนั้น ท้ายทอยผมเกรียน ไหล่กว้าง เขาหันไปพูดกับฝ่ายหญิงสองสามประโยค แล้วลุกขึ้น เดินไปยังโต๊ะชายฉกรรจ์สี่คนนั้น Raises what remains of his beer and drinks, and then looks at the man who asked his name a moment ago once again. He is talking with another friend and smoking, stained fingers with wrinkled knuckles. He laughs, airing black gums, and furrows appear at the corners of his eyes. With his hand holding the cigarette he points one of his friends in the face. His friend stands up and slaps him on the head. He rubs his head and laughs. A man in the group still sits impassive, gazing at the plate of titbits. A friend pushes him lightly. He turns round to look at the couple once again, sees the amulet hanging on the fat man’s neck, dull gold on the white undershirt. The hands are still fondling the woman’s body. He is talking about the work done during the day, about all the wealth she will have, about taking her shopping in Bangkok and making love later tonight. She puts her finger to his mouth. Her red finger­nails contrast with his dark, chapped lips. He sucks her finger into his mouth. She jerks it out, then her fists punch his chest lightly. He laughs. She smiles. He takes a sip of beer, looks up, sees a man in the group looking at him. Puts the glass down. As for the man, he turns back to his group of friends. He only sees the back of that man, his shaved nape and wide shoulders. He turns back to say a few words to the woman then gets up, walks over to the table of the four men.
เมื่อก้าวไปยังไม่ถึงที่ ชายทั้งสี่คนก็ลุกขึ้นยืน บางคนยกมือไหว้ เขายกมือตอบ เขาเริ่มคุย ทักทาย และหันไปเห็นชายคนนั้นยังก้มหน้า เขาเรียกชื่อชายคนนั้นทำท่าจะเดินออกไป แต่เขาก็เดินเข้าไปดัก จับไหล่ และพูดอะไรบางอย่าง แต่เขามองไปที่อื่น ชายอ้วนหันไปยิ้มแห้ง ๆ ให้กับคนอื่น แล้วเดินกลับไปที่โต๊ะ ฝ่ายหญิงลุกขึ้น เขาตะโกนเรียกเจ้าของร้าน จ่ายเงิน แล้วเดินออกนอกร้านไป ตามด้วยฝ่ายหญิง ก่อนพ้นหน้าร้าน หล่อนหันมามองชายที่นั่งอยู่คนเดียว As he has yet to reach them, the four men stand up, some of them joining their hands and bowing. He raises his hands to return the gesture. He begins to speak, greeting them and, turning round, sees the man still sitting with his head bowed. He calls him by name. The man makes as if to leave, but he walks to him to restrain him, takes him by the shoulder and says something, but the man looks elsewhere. The fat man turns and smiles dryly at the others and then goes back to his table. The woman gets up. He calls the shop owner over, pays and then walks out of the shop, followed by the woman. Before going through the door, she turns to look at the man sitting by himself. ก้มหน้า: head bowed, head lowered, head hung: there is a choice of expressions in English, depending on the degree of respect, weariness or guilt that is implied.
เขามองผมหล่อน ลงมาที่สะโพกและเรียวขาที่เดินบดเบียดออกไปอย่างรีบร้อน เจ้าของร้านเดินผ่านตามออกไปหน้าร้าน จนสองคนนั้นข้ามถนนไปอีกฝั่ง เจ้าของร้านหันซ้ายขวา ห้องแถวละแวกนั้นปิดหลายร้าน เขาเดินกลับเข้ามาเห็นชายที่นั่งอยู่คนเดียวชูนิ้วชี้ เจ้าของร้านโบกมือ ส่ายหน้า แล้วเดินไปที่ชายกลุ่มนั้น บอกอะไรสองสามประโยค ใครคนหนึ่งชี้ไปที่ขวดโซดาเต็มอยู่สองขวด เจ้าของร้านพยักหน้า พวกเขานั่งลง ชายทั้งสามหันหน้ามาที่เพื่อนที่นั่งก้มหน้า คนข้าง ๆ วางมือลงบนไหล่ แล้วเขาก็เงยหน้า เพื่อนบอกว่าคืนนี้จะพาเขาไปซ่อง อีกคนเย้าว่าจะเอากี่คน เขาไม่ตอบ เพื่อนอีกคนเอ่ยชื่อผู้หญิง เขายังนั่งก้มหน้าเพื่อนสองคนบอกจะไปเข้าห้องน้ำ ลุกขึ้นแล้วเดินไปหลังร้าน อีกคนบอกจะไปเอาบุหรี่ที่รถ แล้วก็ลุกไป He looks at her hair. It flows down to her hips and tapering legs that hurry out. The shop owner walks past him and goes and stands outside until the couple crosses the road to the other side. He then looks left and right. Many of the shop houses around here are closed. He walks back, sees the man who sits alone raise one finger. He waves at him, shakes his head and then walks up to the group of men, says a few words to them. One of them points to the two full bottles of soda. The shop owner nods. They all sit down. Three of them turn to look at the fourth who sits head hung. The man next to him puts his hand on his shoulder and he looks up.His friend tells him tonight he’ll take him to a brothel. Another friend jokes about how many he’ll want. He doesn’t answer. Yet another friend says a girl’s name. He still sits head lowered. Two of his friends say they’re going to the gents, get up and then walk to the back of the shop. The third one says he’ll go and get cigarettes in the car, then gets up and leaves.

บอกอะไรสองสามประโยค: ‘two or three sentences’ sounds awfully long; ‘a few words’ seems preferable.

เขาผ่านชายที่นั่งอยู่คนเดียว แล้วยิ้มให้ ชายคนนั้นพยักหน้าตอบ ชายที่ใส่กางเกงพรางเดินพ้นหน้าร้านไป เขายกเบียร์ขึ้นดื่ม แล้วลุกขึ้น เดินไปที่โต๊ะชายคนที่นั่งก้มหน้าอยู่คนเดียว เขากุมขมับ เมื่อเดินไปถึง เขาพูดทักขึ้น ชายคนที่นั่งเงยหน้า ชายคนที่ยืนยิ้มให้ แล้วบอกอะไรบางอย่าง แล้วเปิดชายเสื้อให้ดู มองเห็นด้ามสีดำและสันเหล็กเป็นเงา เขาลุกขึ้นทันที ทั้งสองมองกันครู่หนึ่ง แล้วชายคนหนึ่งก็นำชายอีกคนหนึ่งเดินออกไปนอกร้าน Walks past the man sitting alone and smiles at him. That man answers with a nod. He walks out of the shop. The man raises his glass, drinks and then gets up, walks to the table where the man sits alone with his head in his hands. When he reaches the table, he utters a greeting. The seated man looks up. The man standing smiles at him and then tells him something, then opens his shirt to show his chest, revealing a black grip with a glossy barrel. He stands up at once. The two of them look at each other for a moment and then one man leads the other out of the shop. Contrary to what is stated above, ‘that man’ rather than ‘the man’ is used here to avoid a repetition.

เปิดชายเสื้อให้ดู: here again a literal translation (opens the hem of the shirt to show) is no good, so the sentence had to be reworked.

ชายคนที่ออกไปหยิบบุหรี่ที่รถเดินกลับมา เห็นชายสองคนกำลังเดินสวนออกไป จึงเข้าไปถาม เมื่อคุยกันสักพักเขาก็แยกเข้ามาในร้าน ให้ชายสองคนนั้นเดินข้ามฟากถนนไป เขาเดินกลับเข้ามาในร้าน เห็นเพื่อนสองคนกลับมานั่งที่โต๊ะ เขาอธิบายให้เพื่อนฟังถึงเหตุผลที่อีกคนกลับไปก่อน จากนั้นก็ได้ยินเสียงปืนดังขึ้นนัดหนึ่ง และไม่นานก็ตามมาอีกนัด เขาทั้งสามลุกขึ้น เดินออกไปหน้าร้าน มองไปยังทุ่งนาฝั่งตรงข้าม เขาเห็นชายสองคนเดินกลับมา เดินตรงมายังเขาทั้งสาม The man who has gone out to fetch cigar­ettes walks back, crosses the two men on their way out, so walks up to them. After talking for a while, he leaves them and en­ters the shop while the two men cross the road and walk on. He walks back into the shop, sees his two friends already back sitting at the table. He explains to them why the other one has left. After that they hear a gunshot, soon followed by another. The three of them stand up, walk out to the front of the shop, peer at the field across the road. They see the two men returning, walking straight back to where they stand.

มอง: literally means ‘to look (at)’, ‘to glance’, but here the proper verb is ‘to peer’ (เขม้นมอง), which implies difficulty (it’s dark out there).

เขาเดินเข้าไปหา แล้วถามถึงสาเหตุ แต่เขาทั้งสองเพียงแค่ยิ้มออกมา แล้วชี้ไปที่เจ้าของร้านกำลังเดินมา เขาบอกราคาค่าเหล้าและกับแกล้ม ชายคนหนึ่งล้วงเงินออกมา ยื่นให้ เจ้าของร้านทอนเงิน แล้วถามว่าคืนนี้จะไปไหนกันต่อ ชายคนหนึ่งบอกว่าจะไปซ่อง เจ้าของร้านถามว่าไปกันแค่สามคนเหรอ อีกคนบอกว่าไปกันห้า แล้วชี้ไปที่เพื่อนทั้งสองคน เจ้าของร้านหันซ้ายขวาบอกว่าอย่าทำตลก แล้วก็เดินเข้าร้านไป ก่อนที่จะดึงประตูเหล็กลงมา เจ้าของร้านเห็นทั้งสามคนยืนหันไปทางเดียวกัน พูดคุยอะไรบางอย่าง จากนั้นก็พากันข้ามถนน แล้วก็ลับหายไปในความมืดของทุ่งนา… He walks up to the two of them then asks why but they merely smile, then point to the shop owner who is coming out. He tells them how much for the drinks and titbits. One man pulls out some money, proffers it. The shop owner gives him the change and then asks where they’re headed. One of them says they’re going to a brothel. The shop owner asks if only the three of them are going. Another man tells him five and then points to his two other friends. The shop owner looks left and right and tells them not to do anything foolish and then walks back into the shop. Before pulling the iron door shut, he sees the three of them who stand looking in the same direction, talking about something. After that they cross the road and disappear into the darkness of the field.
. . .
Jirat Chalermsanyakorn, 26,
is a literary essayist and the author
of a dozen short stories,
including ‘Just looking’
(Bangkok Post, 3 May 2010).

.
Jirat’s profile (Bangkok Post)
by Vasana Chinvarakorn
.

In the night of old age – Atsiri Thammachoat

ในค่ำคืน
ของความชรา

In the night
of old age

Bangkok-Buddha_Telegraph Bangkok-Buddha_Telegraph

อัศศิริ ธรรมโชติ

USSIRI DHAMMACHOTI

Pronounced ‘at.si.ri tham.ma.choat’
TRANSLATOR’S KITCHEN
.
เมื่อแก่ตัวลงมากและรู้สึกว่าความตายใกล้เข้ามา เขาเฝ้าคิดอยู่แต่เรื่องความตายกับความฝัน Now that he is very old and feels that death is approaching, he thinks only of death and dreaming.
เขาเคยมีพ่อแม่ มีญาติผู้ใหญ่ มีครอบครัว มีคนรัก แต่ก็หายไปหมดแล้ว คงเหลือแต่เขาเท่านั้นที่ได้แต่นั่งซึมซับเฝ้านึกถึงกลิ่นอายอันอบอุ่นที่ครั้งหนึ่งเคยมีอยู่ภายในบ้านหลังนี้ และในทุกครั้งที่รู้สึกเดียวดาย เขาก็อดถามไม่ได้ว่า ผู้คนเหล่านี้ไปอยู่เสียที่ไหนหนอ He once had parents, senior relatives, a family, a woman he loved, but they have all disappear­ed, leaving behind only him who sits listlessly recalling the atmo- sphere of warmth that once pervaded this house, and every time he feels lonely he can’t help asking himself where all these people have gone. How to translate มีคนรัก? Singular or plural? If singular, ‘a person’, ‘a woman’ or ‘a man’? The clue comes eight paragraphs down (เธออันเป็นที่รัก). He is obviously thinking about his life companion, his wife.
พวกเขาเหล่านี้หายไปกับความตาย แต่เมื่อความตายไม่ได้หายไปไหน พวกเขาก็น่าจะอยู่ที่ตรงไหนสักแห่ง They have disappeared in death, but as death hasn’t gone any- where, they should still be around some­where.
ความตายเป็นเพียงแค่คำจำกัดความของชีวิตหรือว่าเป็นสถานที่ เช่นเดียวกับความฝันเป็นรูปธรรมหรือว่านามธรรมกันแน่ อย่างเช่นเมื่อคืนที่ผ่านมาเขาฝันเห็นพ่อยังหนุ่มฟ้อแต่งตัวหล่อ ผูกเนคไท มีผมดำมันหวีเรียบแปล้ และหน้าตาสดใส ทั้งที่ก่อนตายเขาเห็นพ่อแก่ หัวล้าน และหน้าตาหมองเศร้าเพราะเจ็บป่วย พ่อดูดีมีสุขขึ้นอย่างน้อยก็ในความฝัน และยิ่งเมื่อได้ยินพ่อถามเขาขึ้นว่า “เมื่อไรจะได้เจอกันเสียทีเล่าลูก เจ้าดูทุกข์โศกเหลือเกิน” เขาก็ยิ่งแน่ใจว่า พ่อมีสุขอยู่ในฝัน ไม่แก่เฒ่า ไม่เจ็บปวด Is death the only meaning of life or is it a place? Same with dreams: are they abstract or concrete? For instance, last night he dreamt he saw his father as a dashing young man, smartly dressed, wearing a tie. His glossy hair was combed flat and his face was radiant, even though before his death he had seen his father old, bald, and gloomy be­cause he was in pain. His father look­ed contented at least in the dream, and when he heard him asking ‘When will we finally meet, son? You look so distressed!’ he was even more convinced that his father was happy in the dream, wasn’t old, wasn’t in pain. อย่างเช่น: ‘for instance’ and ‘for example’ are interchangeable in almost all cases; the use of one or the other is a matter of personal preference and sense of euphony.
ดังนั้นเมื่อเขาตื่นขึ้นจึงได้แต่ภาวนากับตัวเองว่า “ขอให้ความตายสบายเหมือนกับความฝันเถิด” Therefore, when he woke up he only wished to himself, ‘May death be as cosy as in the dream.’
คืนนี้เขาก็ตื่นขึ้นมานอนตาสว่างอยู่ในความมืดเหมือนเคย ตั้งแต่แก่ตัวมานี้เขาเข้านอนแต่หัวค่ำและตื่นมาในตอนดึกเกือบทุกครั้ง ไม่กล้าแม้แต่จะเหลือบมองนาฬิกาที่แขวนไว้หน้าเตียงว่าเป็นเวลากี่โมงแล้ว ตีสามหรือตีสี่ ในขณะที่รู้ดีว่าขืนนอนต่อไปจนถึงฟ้าสว่างก็ไม่อาจข่มตาให้หลับลงได้อีก คนแก่หลับได้เท่านี้ก็เต็มตาเต็มอิ่มแล้ว ไม่ได้รู้สึกทรมานหรือว่าอ่อนเพลียแต่อย่างใด เขาจึงเปิดไฟลุกขึ้นจากเตียงนอนมานั่งลงที่โต๊ะเขียนหนังสือเหมือนที่ตื่นมาทุกครั้ง Tonight, he wakes up and lies eyes wide open in the dark as usual. Since he has grown old, he goes to bed at nightfall and wakes up in the middle of the night almost every time, doesn’t even dare to glance at the clock hung in front of his bed to know what time it is, three or four in the morning, while knowing that if he remains in bed until dawn this won’t force his eyes to close in sleep again. Sleeping only this much is more than enough for old people. He doesn’t feel tormented or weak in any way, so he turns on the light, gets up from the bed and goes and sits at his writing desk as he does every time he wakes up. Too bad that the contrast of ตาสว่าง…ในความมืด cannot be duplicated in English: ‘eyes bright in the dark’ would sound a little odd, a little fanciful here. Hence, ‘eyes wide open’.Sometimes, as in ‘Sleeping only…’, inverting the order of terms in a sentence is required by the language itself.
เขาเหลือบมองนาฬิกาเวลาใกล้ตีสี่ ขณะนั่งนิ่งอดสงสัยอีกไม่ได้ว่า โชคดีหรือร้ายกันแน่ที่ยังคงมีชีวิตอยู่ ชีวิตกับความตายและความฝัน ระยะหลังมานี้เขาครุ่นคิดถึงเรื่องนี้บ่อยครั้ง อาจจะเป็นเพราะความแก่เฒ่าที่เริ่มจะแยกไม่ออกแล้วว่าการมีชีวิตอยู่กับความตายและความฝัน เหมือนและแตกต่างกันอย่างไร He casts a glance at the clock around four in the morning. As he sits still he can’t help wond­ering again whether it’s good or bad for him to still be alive. Life and death and dreaming: lately he mulls over this often, maybe because old age makes him increasingly unable to distinguish the similarities and dif­ferences between being alive, dead and dreaming. There are many ways to translate ครุ่นคิด: to be thoughtful, ponder, contemplate, brood (over/upon), mull (over). ‘To brood’ is more unhappy a mental activity than ‘to mull’, which implies repetition and deep thinking rather than despair and rancour.
ความร้อนอบอ้าวนิ่งและเงียบอยู่ในความมืดภายนอก เขามองผ่านมุ้งลวดของหน้าต่างกระจกที่เปิดกว้างออกไป พลางคิดว่า อีกไม่นานฟ้าก็จะสว่างแล้ว ความตายคือความมืดลึกลับหรือ ไม่น่าจะใช่ คำว่ารุ่งอรุณแห่งความตายน่าจะหมายถึงความสว่าง เช่นเดียวกับความฝันที่มีแสงสว่างอยู่เสมอ ความฝันไม่ใช่ความมืด ไม่อย่างนั้นเราจะได้เห็นตัวเราหรือว่าคนอื่นๆ ปรากฏอยู่ในฝันหรือ Sweltering heat hangs still and silent in the outside darkness. He looks through the mosquito net of the wide open window while thinking that before long the sky will lighten. Is death a mysterious dark­ness? It shouldn’t be. The ex­pression ‘the dawning of death’ should mean brightness, the same as dreams which are always bright. Dreams are not darkness. Other­wise how could we see ourselves or others in dreams?
เมื่อคืนที่ผ่านมา อีกภาพหนึ่งของความฝันเขาเป็นเพียงเด็กตัวเล็กที่แม่อุ้มไว้ในวงแขนและมีพ่อที่เป็นหนุ่มแต่งตัวหล่อยืนยิ้มอยู่ข้างๆ แม่ก็อยู่ในวัยสาวเช่นเดียวกับพ่อที่เป็นหนุ่ม ทั้งที่ 10 ปีก่อนตายเขาเห็นแม่แก่เฒ่าทุกข์ทรมานเจ็บปวดอยู่กับโรคร้ายหลายอย่าง ทั้งแม่และพ่อในฝัน ทั้งคู่ต่างสดใส สว่าง และสงบอย่างที่เขาไม่เคยเห็นมาก่อน ความตายก็คงจะคล้ายกับความฝัน คือสว่างและสงบ นึกถึงตอนนี้เขาเริ่มรู้สึกและสัมผัสได้ถึงความรักเอื้ออาทรอันอบอุ่นทั้งปวง ขณะที่เป็นเด็กนอนนิ่งอยู่ในวงแขนของแม่ Last night, in another sequence of the dream, he was merely a small child his mother held in her arms and there was his father as a dashing young man who stood smiling beside them. His mother was young also, as young as her husband, even though ten years before she died he had seen her very old and tormented by pain from several ailments. Both his father and mother in the dream were cheerful, radiant and at peace as he had never seen them. Death must be like dreams, that is, radiant and peace­ful. Thinking about it now, he begins to feel and experience the all-encompassing, warm, caring love a child feels in his mother’s em­brace. One thing that needs watching all the time in translating Thai is tenses, which may be simply implied in Thai but must be specified in English. Hence the shift here, as previously in this story, from present to past tense.
ช่วงสุข สว่าง และสงบ ไม่มีที่ใดเหมือนอีกแล้ว So happy, bright and peaceful no place can later compare to it.
วันคืนผ่านไปบนม้าไม้ที่ควบเล่น ชั่วเวลาไม่นานเขาก็ได้พบกับเธออันเป็นที่รัก กำลังยืนยิ้มแก้มยุ้ยอยู่ตรงหน้าเขาในฝัน เธอที่รักของเขาอยู่กับเรือนร่างวันสาวที่เปี่ยมสุข ทั้งที่เมื่อใกล้ตายเธอทั้งผมหงอก ฟันหัก และได้พยายามอย่างโศกเศร้าเป็นอย่างยิ่ง เพื่อที่จะหนีไปให้พ้นจากโรคภัยทั้งหลายที่เกาะกินตัวเธออยู่ในขณะนั้น แต่ในความฝันเธอยังคงรูปที่ทั้งสาวทั้งสวยอยู่ นึกถึงตอนนี้ เขาได้กลิ่นอันหอมหวานของพวกมาลัยดอกไม้ในวันแต่งงานลอยวนอยู่รอบๆ Time passed riding a banana- bole horse, but it wasn’t long before he met the one who was to be the love of his life and who stood smiling with chubby cheeks in front of him in the dream. The love of his life had the body of a young woman brimming with happiness, even though when she was near death she had grey hair, broken teeth and tried most heartbreak­ingly to be rid of the various ailments that were eating her up at the time. But in the dream she was still young and pretty. Thinking about it now, he feels the sweet fragrance of the flower garlands on their wedding day floating around.
ความตายกับความฝันน่าจะทำให้พ่อแม่และเธอของเขาก้าวเข้าสู่ความสงบ ได้พบกับแสงสว่างและมีชีวิตอยู่เป็นอมตะไม่ต่างกัน ได้กลับไปเป็นหนุ่มสาวและไร้ความเจ็บปวดเศร้าโศกใดๆอีก เขาจึงค่อนข้างแน่ใจว่า ความตายกับความฝันเต็มไปด้วยแสงสว่าง มีแต่สุขและสงบ Death and dreams should make his parents and wife step into peacefulness, find light and live in immortality equally, return to being young and devoid of any pain or sorrow. So he is fairly certain that death and dreams are full of light, offering only happiness and peace.
ทีวีตั้งอยู่บนหลังตู้หน้าโต๊ะเขียนหนังสือห่างออกไปแค่มือเอื้อม ทีวีไม่ใช่เพื่อนที่ดีของคน ไม่ว่าจะในเวลาไหนและอยู่ในวัยใด สำหรับเขาแล้ว ทีวีมีเอาไว้เพื่อคนจนตรอกที่ยังไม่รู้ว่าจะไปทางไหนได้ ตัวเขาเองก็เช่นกัน เวลานี้ได้แต่นั่งนิ่งอยู่ในความเงียบ เขาจึงเปิดทีวี แสงสว่างหน้าจอก็พลันบังเกิดขึ้นพร้อมกับรูปเงาและสีเสียงที่ตามมา The TV set is placed on a cupboard in front of his writing desk, at arm’s length. Television is no good friend to people of whatever age at what­ever time. For him, television is for corner­ed people who still don’t know which way to go. It’s the same for him. Now he only sits still in the silence, so he switches the TV on. The screen turns bright and images and sound follow.
. . .
…ไฟกำลังลุกไหม้ลามเลียตึกสูงตัวอาคารหลายแห่ง ที่ตั้งอยู่ในย่านธุรกิจใจกลางของเมืองหลวง โดยมีรถดับเพลิงที่ได้แต่ส่งเสียงโหยหวนอยู่อีกฟากหนึ่งของถนน ทหารถือปืนกลุ่มหนึ่งกำลังพากันหมอบหลบอยู่ข้างรถดับเพลิง ในท่ามกลางควันไฟมืดดำที่แลเห็นได้จากแสงเพลิงจับท้องฟ้า เสียงระเบิด เสียงปืนในคืนอันสงัดดังทะลุตู้ทีวีออกมา พร้อมกับเสียงพากย์บรรยายของคนรายงานข่าว ที่บอกอย่างตระหนกตกตื่นว่า นี่คือการถ่ายทอดสดอันเป็นสถานการณ์ปัจจุบันที่กำลังเกิดขึ้น โดยฝีมือของกลุ่มชนที่บ้าคลั่งกำลังก่อการจลาจลเผาบ้านเผาเมือง ในขณะเดียวกัน มีกองกำลังลึกลับไม่ทราบว่าฝ่ายไหนก็กำลังพยายามขัดขวางเจ้าหน้าที่ผู้ที่จะเข้าไปปฏิบัติงาน การปะทะต่อสู้กันจึงได้เกิดขึ้นอย่างที่เห็นอยู่นี้ มีเสียงปืนและระเบิดดังขึ้นอย่างต่อเนื่องมานานนับชั่วโมงแล้ว …Fires are burning several tall buildings in a business district in the heart of the capital, with fire engines merely howling from across the road. A group of weapon-wielding soldiers go and crouch behind the fire engines while black smoke visible in the glare of the fires eats up the sky. Explosions and gunshots in the quiet night burst out of the TV set along with the startled voice of the newscaster saying that this is live reporting of the situation as it un­folds, the handiwork of a group of people madly bent on rioting by burn­ing down the city. At the same time a mysteri­ous armed group of unknown allegiance is trying to prevent the authorities from per­form­ing their duties, which has led to the clashes as can be seen now. Gunshots and explosions have been heard continuously for hours. Singular or plural is another headache for the translator of Thai, who must act on deductions: since there are ‘several tall buildings’ there are fires and fire engines, rather than one fire and one fire engine. But that group of soldiers may well be taking shelter behind a single fire engine…
ภาพรถพยาบาลลำเลียงผู้บาดเจ็บกำลังวิ่งขวักไขว่ เสียตื่นตระหนกบอกว่า คนที่ตายและบาดเจ็บมีทั้งพลเรือนและทหาร Ambulances transporting the wounded are seen driving helter-skelter. The panicky voice says that the dead and wounded are both civilians and soldiers. Here I assume that ‘the panicky voice’ is that of the announcer, rather than panicky voices from the soundtrack.
ภาพศาลากลางจังหวัดในพื้นที่หลายแห่งก็กำลังถูกเผา ภาพเลื่อนไปหลายที่ เห็นอาคารทรงไทยหลายแห่งพวยพุ่งด้วยควันดำ เปลวไฟแดงฉานปะทุเป็นประกายอยู่กับท้องฟ้ายามดึก Provincial halls in several places are seen being set on fire, one scene after another. Thai-style buildings in several places are seen vomiting black smoke. Bright red flames throw blasts of sparks into the night sky. ภาพ: image, picture, scene, vision – or none of the above: the passive voice (‘are seen’) can also do the trick.
รายงานข่าวและภาพยังได้ย้อนความกลับไปว่า นับตั้งแต่รัฐบาลได้ตัดสินใจใช้กำลังทหารเข้ากระชับพื้นที่โอบล้อมผู้ชุมนุมตั้งแต่ตีสามของเมื่อคืนที่ผ่านมาได้เกิดการปะทะกันขึ้นมาจนถึงขณะนี้ มีคนตายและบาดเจ็บแล้วเป็นจำนวนมาก มีทั้งเจ้าหน้าที่ ผู้ชุมนุม และชาวบ้านทั่วไปที่เคราะห์ร้ายถูกลูกหลง Flashback of news reports and pictures: since the government decided to use military force to recover the area around the demonstrators as of 3am last night, there have been clashes up until now. There are many dead and wounded, offi­cials, demonstrators, and unfortunate ordina­ry citizens caught by stray bullets. ชาวบ้านทั่วไป: folks, common folk, local people, villagers – or ‘ordinary citizens’, since this is happening in the heart of Bangkok.
ภาพรถหุ้มเกราะคันหนึ่งกำลังทลายรั้วไม้ไผ่แหลมและภูเขายางรถยนต์อันเป็นแนวกั้นของผู้ชุมนุมทั่วไป เห็นธงสีแดงที่ปักไว้คู่กับธงชาติค่อยๆเอนล้มลงมาก่อนหายไปจากจอ กลุ่มผู้ชุมนุมกำลังถอยร่นหนี ขณะที่ทหารกลุ่มหนึ่งที่มากับรถหุ้มเกราะเดินดาหน้าเข้าไปพร้อมกับยิงปืนขู่ไล่ในท่ามกลางควัน ระเบิด และเสียงปืนตอบโต้ Scene of an armoured car des­troying the fence of sharp bamboo sticks and mountains of tyres pro- tecting the demonstrators; red flags fluttering along national flags are seen slowly collapsing before dis- appearing from the screen. A group of demon­strators retreats in haste as soldiers who have come with the armoured vehicles advance as a body shooting all the way to make them flee amidst the smoke, the explosions and gunshots from both sides. .
ที่ถนนสายหนึ่งมีคนตายอยู่บนทางเท้า เห็นลูกกระสุนปืนกระจายตกเกลื่อนอยู่ข้างตัว ห่างออกไปมีถังแก๊สตั้งอยู่ข้างกองยางที่ถูกเผา เห็นแต่ควันสีขาวที่ยังคงลอยอ้อยอิ่งอยู่กับพื้นถนน มีรถเมล์คันหนึ่งกำลังถูกไฟเผาไหม้อยู่ห่างออกไปอีก ภาพทำให้เห็นว่าตลอดทั้งสายของถนนนี้ว่างโล่งเหมือนไร้สิ่งมีชีวิตอยู่ On one road there is a dead man on the pavement. A scattering of cartridges is visible around the body. At a distance a gas tank is placed next to a burning pile of tyres. There is only white smoke to be seen still floating on the surface of the road. Further away a bus is being set afire. The pictures show that the whole stretch of road is deserted as if devoid of any living thing.
มีการประทะต่อสู้กันอยู่ตามจุดต่างๆ ทั้งที่ข้างถนน ตามสี่แยก ซอกมุกตึก และตรอกซอย สู้กันด้วยสารพัดอาวุธสงครามทั้งที่บนทางด่วนและใต้ทางรถไฟลอยฟ้า ภาพตู้โทรศัพท์และตู้กดเงินหลายแห่งถูกทุบทำลาย และตามมาด้วยภาพของการปล้นสะดมฉกชิงข้าวของต่างๆจากอาคารร้านค้าที่กำลังถูกไฟเผาไหม้ ในขณะที่ภาพชาวบ้านทั้งหลายจากทีวีที่เขาเห็นไม่พากันวิ่งหนีด้วยความตกใจตื่นกลัว ก็ได้แต่หลบซ่อนซุกตัวอยู่ภายในบ้าน สุ้มเสียงอันตื่นตระหนกของผู้รายงานและบรรยายภาพข่าวของเหตุการณ์เหล่านี้ได้สรุปในตอนท้ายว่า นี่คือสงครามกลางเมืองและการก่อจลาจลที่เป็นมิคสัญญี… There is fighting going on at various points, along roadsides, at intersections, at the corners of build­ings and in streets and lanes, fighting with a variety of war weapons on the Express­way as well as under the Skytrain track. Scenes of telephone booths and ATMs being vandal­ised, followed by scenes of looting of various goods from the commercial buildings on fire. At the same time, the pictures of ordinary people that he sees on television do not show them fleeing in panic but huddling inside their houses. The panicky voice of the reporter com­menting on these events summarises in the end that this is a civil war and rioting is a calamity.
โอ้ กรุงเทพฯ เมืองฟ้าอมร เวลาตีสี่จากหน้าจอทีวีที่เขาเห็นในคืนนี้ ใกล้จะเป็นเมืองร้างที่มีแต่เปลวไฟ เศษขยะ และรอยเลือด Oh! The City of Angels, the immortal celest­ial abode, at 4am from the pictures he can see on the TV screen, has become a deserted city with nothing but flames, rubbish and blood trails.
. . .
เขาคิดถึงคำว่า รุ่งอรุณแห่งความตาย แต่ว่ามืดหรือสว่างเขาไม่รู้แล้ว โลกและชีวิตจริงที่กำลังดำเนินไปผ่านทางหน้าจอทีวีอย่างคืนนี้เป็นเรื่องที่เขารับรู้มานานแล้ว และพยายามที่จะอธิบายได้ด้วยความคิดของคนแก่อย่างเขาที่ขณะนี้เอาแต่หมกมุ่นครุ่นคิดอยู่กับเรื่องของความตายความฝันว่าชีวิตกับความจริงแตกต่างออกไปจากความฝันและความตาย ก็คงเป็นเพราะว่ามันมีทั้งมืดและสว่าง He thinks of the expression ‘the dawning of death’ but whether dark or bright he doesn’t know any longer. The world and real life displayed on TV tonight is some­thing he has known for a long time and tried to explain with the think­ing of an old man like him who these days does nothing but brood over death and dreams: that life and reality differ from dreams and death may be because they have both darkness and light.
คือในความสว่างมีความมืดซ่อนอยู่ ในขณะที่ความมืดก็สามารถค้นหาแสงสว่างได้พบแม้ว่าในบางครั้งมันจะอยู่ไกลถึงที่ปลายอุโมงค์หรือว่าขอบฟ้าก็ตาม ความขัด-แย้งและการต่อสู้ปะทะกันถึงได้เกิดขึ้นทั้งกลางคืนและกลางวันมานานร่วม 2 เดือนแล้ว มาถึงตอนนี้เขารู้สึกขำอย่างข่มขื่น ขณะที่เสียงปืนยังดังทะลุลอดจอทีวีออกมาอยู่ไม่ขาด That is, in light darkness is hidden, just as darkness is able to find light, even if at times it is as far as the end of a tunnel or over the horizon. Disagreements and clashes have thus happened at night as well as in the daytime in the past two months. At this point he feels bitter­ly amused while gunshots still pierce the television screen without surcease.
แต่จะอย่างไรก็ตาม นี่ไม่ใช่เรื่อง ไม่ใช่โลก และชีวิตที่คนวัยอย่างเขาผู้ปรารถนาเฉพาะแต่ความสุข ความสว่าง และความสงบจะต้องเข้าไปเกี่ยวข้องด้วย อีกทั้งหัวใจของเขาก็อ่อนแอเกินไปเสียแล้วที่จะมานั่งดูความเป็นจริงอันโหดร้ายของชีวิตเช่นนี้ได้ มาถึงตอนนี้เขาได้ยินเสียงหมอเตือน ดังแว่วขึ้นมาว่า “วัยนี้แล้ว ลุงควรระวังเรื่องโรค หัวใจกับเบาหวานเอาไว้ให้ดี ตอนนี้ลุงเป็นโรคความดันโลหิตสูง อีกสองโรคจะตามมา ทำตัวสบายๆนะลุง อย่าเครียด อย่าคิดมาก” But in any case this has nothing to offer, this isn’t a world and a life for a man of his age who pines only for happiness, light and peace to get involved in. Besides, his heart is too weak now to sit watching the horrible reality of life like this. At this point he hears the voice of his doctor saying, ‘At your age you should be very careful about heart failure and diabetes. You suffer now from high blood pressure, and the other two might follow. Take things easy, uncle. Don’t be tense. Don’t think too much.’
แม้จะเชื่ออย่างค่อนข้างแน่ว่า ในความตายมีแสงสว่างและความสุขรอรับเขาอยู่ เหมือนกับพ่อ แม่ เมีย ที่ปรากฏในฝัน แต่เมื่อเริ่มรู้สึกว่าชักจะหน้ามืด เวียนหัว หัวใจสั่น เขาจึงค่อยๆยกรีโมตขึ้นแล้วกดปุ่มให้แสงสว่างตรงหน้าจอทีวีดับมืดลงและเงียบ Although he is fairly certain that in death there is light and happiness waiting to receive him like his father, his mother and his wife who appear in his dreams, as he begins to feel dizzy and his heart races he slowly raises the remote and pushes the button for the TV screen to turn dark and silent.
เป็นอีกค่ำคืนหนึ่งของความชราที่หัวใจอ่อนแอของเขาสะอื้นไห้ขื่นขมและรันทดหนัก รู้สึกได้ถึงกลิ่นเลือดและความตายที่แผ่ซ่านเข้ามาว่ายวนอยู่ภายในบ้าน เขาไม่อาจทนรับความจริงอันโหดร้ายของโลกและชีวิตเช่นนี้ได้อีกต่อไปแล้ว นอกจากภพหน้าฟ้าใหม่ ขอดวงวิญญาณทั้งหลายจงเข้าสู่ภพของความตายด้วยความสว่าง ความสงบ และเป็นสุขเถิด จงมีชีวิตเป็นอมตะ คงความเป็นหนุ่มเป็นสาว ไม่แก่เฒ่า และไม่เจ็บปวดทุกข์ทรมานอยู่ในภพแห่งความฝันตามที่เขาเชื่อเถิด This is another night in old age when his weak heart sobs to utter embitterment and dis­tress. He can feel the smell of blood and death spreading and hovering around inside the house. He may not bear facing the horrid truth of a world and a life like these much longer, only the new sky of a next world. May all souls enter the world of death with light, peace and hap­piness for an immortal life as men and women in their prime, not old, not in pain or in torment, as in the world of dreams he believes in!
วิญญาณทั้งหลายเอ๋ย… จงสุข สว่างและสงบ เหมือนทารกนอนหลับอยู่ในอ้อมแขนของมารดาผู้อ่อนโยนเถิด ไม่มีที่ใดเหมือนอีกแล้ว O souls, be happy, bright and in peace, like infants sleeping in their gentle mother’s arms, a place never to be found again!
แม้จะเชื่อว่าความตาย คือความสว่าง ความสงบ และความสุข เช่นเดียวกับความฝัน แต่ถึงกระนั้นคนแก่อย่างเขาก็ยังไม่อยากตายไปจากโลกนี้ และคิดว่าการได้หลบซ่อนอยู่กับความฝันอย่างที่เคยมานั้น ถึงอย่างไรก็ยังดีกว่าการได้พบเผชิญกับความตายอยู่ดี Even though he believes that death is light, peace and hap- piness, in the same manner as dreams, for all that an old man like him still doesn’t want to leave this world and thinks that retreating into dreams as he does is in any case better than facing death.
ขณะฟ้าสาง เขาเฝ้ารอค่ำคืนที่จะได้หลับฝันครั้งต่อไปอีก อย่างไม่ยอมรับว่ากลิ่นของความตายยังคงว่าย วนอยู่รอบๆ ตัวเขา และมีเสียงคร่ำครวญ… When the day breaks, he waits for nightfall when he can dream once again, as he doesn’t want to admit that the smell of death still hovers around him and its voice is lamenting… และมีเสียงคร่ำครวญ: ‘and its voice is lamenting’ or ‘amidst lamentations’?
. . .
‘Nai Khamkhuen Khong Khwamchara’
in Chor Karrakeit 55, 2011
Born in 1947, National Artist Ussiri Dhammachoti (pr. at.si.ri tham.ma.choat) is a former journalist and a lifelong writer of short stories. He received the SEA Write Award in 1981 for one of his collections, Kuntong…you will return at dawn. .

Fresh Kills – Kanthorn Aksornnam

 เฟรชคิลส์

Fresh Kills

กันต์ธร อักษรนำ

KANTHORN AKSORNNAM

TRANSLATOR’S KITCHEN
ผมอยากไปเฟรชคิลส์สักครั้งหนึ่งในชีวิต ผมหลงใหลมันทันทีที่ผมได้อ่านเรื่องราวสั้นๆของมันในนิตยสารเนชั่นแนลจีโอกราฟฟิก ก่อนอื่นผมเพียงอยากบอกว่าสาเหตุที่อยากไปเฟรชคิลส์นั้น ไม่ได้เป็นเพราะมันกลายเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ไปแล้วเท่านั้น แต่เป็นเพราะผมเชื่อว่าเฟรชคิลส์จะเป็นแหล่ง ‘วัตถุดิบ’ ชั้นดีเยี่ยมสำหรับอาชีพการงานของผม และเฟรชคิลส์นี่เองที่จะทำเงินให้ผมอย่างมากมายมหาศาล I intend to go to Fresh Kills presently. I’ve been eager to do so ever since I read a short article about the New York garbage dump in National Geographic. First off, I merely want to point out that the reason I want to go there isn’t just because the place has become hal- lowed ground, but because I believe Fresh Kills will be a prime source of raw material in my line of work and will earn me huge amounts of money. The first sentence actually reads: ‘I would like to go to Fresh Kills once in my life.’ I changed it to make it in tune with the ending, as well as more specific, thus more attention-grabbing. This is wrong of a translator, but editorially right.
ราว 5 ปีก่อนหน้า ผมหลงใหลงานศิลปะประเภทเครื่องประดับร่างกาย แต่เครื่องประดับที่ผมจมดิ่งหลงใหล เป็นเครื่องประดับที่ไม่ได้วางขายกันกลาดเกลื่อนทั่วๆไปตามร้านขายเครื่องประดับข้างถนน ตลาดนัด หรือตามห้างร้านหรูหราต่างๆ แต่เป็นเครื่อง ประดับพิเศษ ประเภทที่คนกลุ่มหนึ่งออกแบบกันเอง แต่ละแบบ แต่ละชิ้น มีเพียงชิ้นเดียวในโลก และที่สำคัญเครื่องประดับเหล่านั้นต้องมีเรื่องเล่า มีตำนาน มีที่มาที่ไปที่น่าสนใจ หรืออาจเข้าขั้นลึกลับ กระทั่งทำให้ราคาค่างวดของมันสูงขึ้นชนิดที่ต้องประมูลกันเลยทีเดียว About five years ago, I became passion­ate about the creation of body ornaments – not ornaments of the kind you can find for sale ten a penny in jewellery shops, display stalls, open markets or sundry luxury shops, but special ornaments designed by a select group of people. Each de­sign, each piece is unique in the world. And most important, each must have a history, a legend, an int­erest­ing origin, or even a secret, making its price so high as to justify auction bidding. In this paragraph, เครื่องประดับ is repeated five times; its translation, ‘ornament’, happens only three times: this makes for crispier reading.Note also that แต่ need not be translated by ‘but’ every time. Indeed, the proper translation of แต่ละ is ‘each’.
เครื่องประดับสุดพิเศษเหล่านั้น เป็นที่นิยมกันในหมู่นักสะสมที่ติดต่อกันผ่านทางเว็บไซต์เท่านั้น มันเป็นเหมือนโลกเฉพาะของกลุ่มคนคลั่งไคล้เรื่องเล่า หรือวีรกรรมผ่านเครื่องประดับร่างกาย ทั้งสร้อยคอ ต่างหู กำไล และเครื่องเจาะชนิดต่างๆ แน่นอนว่าเครื่องประดับโบราณอาจเป็นที่สนใจอยู่บ้าง แต่ก็ไม่เป็นที่นิยมในหมู่พวกเรานัก เพราะสิ่งที่พวกเราสนใจล้วนเป็นเครื่องประดับร่วมสมัยที่ถูกออกแบบขึ้นในกลุ่มนักออกแบบเครื่องประดับหนุ่มสาวจำนวนหนึ่งที่หลงใหลการบอกเล่าเรื่องราวผ่านผลงานในแต่ละชิ้น These very special ornaments are sought after by collectors that keep in touch through websites only. It is a kind of private world for those who are mad about the narratives or exploits behind body orna­ments, be they neck­laces, earrings, brace­lets or piercings of every des­cription. Age-old ornaments are interesting of course, but they are not popular among us, because what we crave are strictly contemporary ornaments created by a group of young designers passionate about the details involved in the production of each piece. Note two translations of ที่นิยม: ‘are sought after’, ‘are … popular’. Needless repetitions make for stultifying prose, although wilful repetition can have a charm of its own (ask Khun Saneh).
ผมขอยกตัวอย่างเครื่องประดับเมื่อไม่นานมานี้สักชิ้น มันเป็นที่โจษจันและแย่งชิงกันครอบครองในหมู่พวกเราชนิดบ้าระห่ำ มันคือจี้สร้อยคอที่ทำมาจากหูของลิงบาบูน ตัวที่กระโดดกัดหูท่านประธานาธิบดีของประเทศมหาอำนาจประเทศหนึ่งทางตะวันตก ลิงตัวนั้นถูกปืนของบอดี้การ์ดท่านประธานาธิบดีสำเร็จโทษทันทีที่มันกระโจนเข้างับหูข้างขวาของท่านจากต้นไม้ที่มันนั่งชื่นชมทิวทัศน์กับเพื่อนๆร่วมเผ่าพันธุ์ประมาณ 10 ตัว Allow me to take the example of one particular recent item which had us all talk­ing in our group and whose possession was fiercely disputed. It was a pendant made from the ear of a baboon which had bitten the right ear of the president of a west­ern super- power. The monkey was in­stantly kill­ed by the president’s body­guards even as it still held to the presid­ential ear after jump­ing off a tree where it had been enjoying the view in the company of a dozen other fellow creatures. .

.

.

Our worthy friend the baboon

เวลานั้นท่านประธานาธิบดีกำลังอยู่ในระหว่างการเดินทางเยือนพื้นที่ป่าสงวนแห่งหนึ่งแถบลุ่มแม่น้ำทางภาคตะวันตกของประเทศ ครั้งหนึ่งที่นี่เคยเป็นสมรภูมิรบครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ระหว่างชนพื้นเมืองกับกองทัพผู้รุกรานจากยุโรปที่เข้ามาตั้งรกรากในดินแดนแถบนั้นเมื่อกว่า 200 ปีก่อน และสมรภูมินี้เองที่ทำให้นายพลผู้ยิ่งยง เจ้าของฉายา ‘คนผมยาว’ ของกองทัพผู้รุกรานจบชีวิตลงอย่างทรมาทรกรรม ทั้งยังถูกนักรบของชนพื้นเมืองถลกหนังหัวไปตามธรรมเนียมปฏิบัติเก่าแก่ของผู้มีชัย At the time the president was touring a forest reserve in a valley west of the country which, a couple hundred years before, had been the theatre of the greatest battle in history between its native dwellers and invaders from Europe intent on settling there, and it was on that battle­ground that the famous general nicknamed Long Hair who led the invading army lost his life in a horrendous way and even had tribe warriors scalp him as was the immemorial custom of the victors. .

.

.

เจ้าของฉายา ‘คนผมยาว’ = ‘nicknamed Long Hair’, a reference to General Custer, in the context of the Little Bighorn battle of 1876, known as Custer’s Last Stand.

โชคดีที่ลิงตัวนั้นสิ้นใจก่อนที่หูของท่านประธานาธิบดีจะขาดลง หลังจากนั้นข่าวว่าแผลถูกลิงกัดที่หูข้างขวาของท่านประธานาธิบดีต้องถูกเย็บถึง 18 เข็ม ความต่อมาก็ว่าเพื่อนลิงที่เหลือต่างแตก ตื่นกระจัดกระจาย แม้จะอยากเข้าไปช่วยเพื่อน แต่ก็ต้องยอมจำนนต่ออำนาจของอาวุธปืน It was lucky that the monkey died before the president’s right ear was completely severed. It was later reported that eighteen stitches had been needed to get it back on. The other monkeys panicked and scattered. Though they wanted to go and help their friend, they were no match for firepower.
เรื่องนี้เป็นข่าวใหญ่โตแพร่สะพัดไปทั่วโลก โทรทัศน์และสื่อนานาชนิดพากันเจาะลึกทำข่าวกันยกใหญ่ และบังเอิญว่าขณะที่เกิดเหตุ ‘ลิงกัดหูท่านประธานาธิบดี’ นั้น เพื่อนในกลุ่มเรากำลังเดินทางท่องเที่ยวอยู่ในป่าสงวนแห่งนั้นเช่นกัน ผมขอให้นามสมมติเขาว่า สตีฟ The news spread around the world, and was grist to the mills of television and other media for quite a while, and it so happened that when the “monkey gets the ear of the president” incident took place a friend from our group was strolling through the forest reserve. Let’s call him “Steve”. ‘To have the ear of someone’ means to be listened to and believed by that person; hence the pun on the monkey ‘getting’ the ear of the president, in the spirit of the piece.
ทันทีที่เสียงปืนดังขึ้นสตีฟซึ่งกำลังเดินหา “วัตถุดิบ“ อยู่ในละแวกนั้นรีบรุดไปยังที่เกิดเหตุทันที เช่นเดียวกับนักท่องเที่ยวหลายคนในบริเวณนั้น เมื่อไปถึงนักท่องเที่ยวทุกคนต่างถูกบรรดาการ์ดร่างยักษ์ของท่านประธานาธิบดีกันออกไป และรีบรุดพาร่างอันมีหูชุ่มเลือดของท่านประธานาธิบดีขึ้นเฮลิคอร์ปเตอร์กลับเข้าเมืองทันทีเพื่อต่อหูที่ใกล้จะขาดอย่างเร่งด่วน As soon as he heard the gunfire, Steve, who was looking around for “fodder” in the vicinity, dashed to the scene, as did the other tourists nearby, but once there, all were prevented by the bodyguards from getting near as the bleeding president was being hustled into a helicopter and rushed back to town to urgently fix the almost severed ear. I could have translated วัตถุดิบ by ‘raw material’; ‘fodder’, which means the same, is shorter and sounds more ‘with it’.

Note how the elements of the second half of the sentence have to be reshuffled to read fluently in English.

นี่คือเรื่องราวที่สตีฟเล่าให้พวกเราฟังผ่านเว็บบอร์ด สตีฟเล่าว่า หลังจากขบวนทัพของประธานาธิบดีจากไป เขาเห็นร่างลิงบาบูนตัวนั้นนอนจมกองเลือดเพราะถูกปืนกล็อกขนาด 9 มม.ยิงใส่ในระยะเฉียดหูท่านประธานาธิบดี ปืนกระบอกนั้นยิงอย่างแม่นยำจนทะลุหัวใจ ปอด และม้ามของลิงบาบูนเคราะห์ร้ายตัวนั้น 3 นัด This is the story Steve told us on the web board. He said that after the presidential escort had left, he saw the body of the baboon lying in a pool of blood. It had been shot dead with Glock pistols within a hair’s breadth of the president’s ear. Three 9mm bullets had pierced the unlucky creature’s heart, lungs and spleen.
เมื่อแน่ใจว่าพวกลิงบาบูนที่เหลือไม่อาจแผลงฤทธิ์เดชอันใดแล้ว พวกการ์ดที่เหลืออยู่อีก 2-3 คนของท่านประธานาธิบดีก็จากไป และแล้วลิงบาบูนฮีโร่ตัวนั้นก็กลายเป็นตำนานเล่าขานกันในหมู่ลูกหลานลิงบาบูนสืบไปนานเท่านาน (สตีฟเล่าอย่างนั้น) When they felt sure that the other baboons wouldn’t act up, the two or three remaining bodyguards also left, and the heroic baboon became legendary for untold gener­ations of baboons to come (that’s how Steve put it).
โดยไม่รอช้า เมื่อทุกคนหันเหความสนใจไปยังตัวท่านประธานาธิบดี ความคิดอันฉับไวทำให้สตีฟตัดสินใจและกระทำการอย่างฉับไวยิ่งกว่า ปานลมพัด เขาใช้มีดเดินป่าที่พกติดตัวตรงไปยังร่างของลิงแล้วบรรจงเฉือนหูข้างขวาของบาบูนตัวนั้นออกจากร่างทันที เขาเก็บมันไว้อย่างดีในกล่องพลาสติก จากนั้นก็ผละมาราวกับไม่มีอะไรเกิดขึ้น หลังจากนั้นกองทัพนักข่าวทุกแห่งหนต่างพากันเดินทางไปเจาะลึกทำข่าวและทำสารคดีเกี่ยวกับลิงบาบูนในป่าสงวนแห่งนั้นกันอย่างครึกโครม โลกจึงได้ชื่นชมวีรกรรมอันหาญกล้าของเจ้าบาบูนตัวนั้นซ้ำแล้วซ้ำอีกในแง่มุมต่างๆ และเพื่อนลิงที่เหลือก็พลอยได้หน้าไปด้วย อย่างช่วยไม่ได้ Wasting no time, while everybody’s atten­tion was on the president, faster than a revolving fan blade Steve made up his mind and went into action. Using his bush knife he slashed his way to the body, daint­ily severed its right ear, slipped it in a plas­tic box and then sauntered off as if nothing had happened. Afterwards, an army of reporters from all over the world scrambled for news and features on baboons in this forest reserve. The world thus had the op­por­t­unity to admire the heroic deed of the ear-chomping baboon time and time again from all sorts of angles, and the surviving baboons gained much face in the process. One of the advantages of English is its richness in verbs of action, as here with ‘slashed his way’, ‘severed’, ‘slipped’, ‘sauntered off’ and ‘scrambled for’.‘Ear-chomping’ is an embellishment on my part.วีรกรรมอันหาญกล้า is tautological.
ซากศพของบาบูนตัวนั้นก็ถูกนำไปชำแหละ ผ่านกระบวนการนิติเวช เพื่อตรวจหา “อะไรบางอย่าง“ ภายในอย่างละเอียดลออที่สุดเท่าที่เครื่องไม้เครื่องมือทันสมัยของชาติมหาอำนาจจะทำได้ ว่ากันว่า เจ้าบาบูนอาจเป็น “อาวุธสังหาร“ ชนิดใหม่รุ่นล่าสุดที่ถูกส่งมากระทำการนี้โดยเฉพาะ The carcass of the slain hero was taken away to go through as painstaking a forensic analysis as the latest instruments of a superpower could devise to determine whether or not it was the latest killing machine specific­ally programmed for an assassination attempt.
สตีฟบังอาจตั้งชื่อให้ลิงบาบูนตัวนั้นเพื่อประกอบเรื่องราวสร้างมูลค่าให้กับเครื่องประดับล้ำค่าของเขาว่า บินลาเดน พวกเราส่งสารผ่านเว็บบอร์ดจากเรื่องราวของสตีฟกันอย่างเมามันยิ่งกว่าแทะเล็บ เมื่อประกอบกับข่าวใหญ่โตทางสื่อต่างๆ เรื่องของมันยิ่งทำให้ราคาค่างวดของเครื่องประดับชิ้นนั้นถีบตัวสูงขึ้นและเป็นที่ต้องการถึงขั้นต้องประมูลแข่งราคากันเพื่อครอบครอง “จี้หู“ ลิงบาบูนนาม ‘บินลาเดน’ ที่สร้างวีรกรรมกระโดดเข้ากัดหูข้างขวาของท่านประธานาธิบดีประเทศมหาอำนาจ To further embellish the story and thus push up the price of his handiwork, Steve wantonly called the baboon Bin Laden. We spread the details among ourselves through the web board faster than we could bite our nails. When linked to the big news in the various media, the story saw the asking price of the ornament go through the roof and such was the demand that there had to be an auction for the possession of the ear of Bin Laden the baboon who had heroically chewed on the ear of a super­power’s chief executive.
อันที่จริงแล้วมันก็เป็นจี้ธรรมดา ขนาดกะทัดรัด รูปสามเหลี่ยมด้านเท่า อัดกรอบด้วยเงิน ภายในบรรจุหูลิงบินลาเดน ที่ผ่านกระบวนการสตัฟฟ์ไว้อย่างดี แต่ที่มูลค่าของมันสูงมหาศาลถึง 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯนั้เป็นเพราะเรื่องราวของมันต่างหาก Actually, it was an ordinary earlobe, well proportioned and set in a triangular silver frame, with the Bin Laden ear inside properly stuffed, but that it did reach the staggering price of five million US dollars was due purely to its legend. ‘a triangular silver frame’: for the sake of brevity and simplicity I dropped the notion of the triangle being isosceles (สามเหลี่ยมด้านเท่า).
ผมลองคิดดูเล่นๆว่าถ้ามันเป็นหูของท่านประธานาธิบดีล่ะก็คงจะแพงบรรลัย และฉาวโฉ่โอฬารมากกว่านี้ It made me wonder how much more money and hoopla it would have generated had it held the president’s ear instead.
ข้อความหลายข้อความในเว็บบอร์ดของพวกเราได้แสดงทรรศนะกันไปต่างๆนานาเช่นว่า There was a great variety of opinions on our web board. For instance:
“บาบูนลาเดนตัวนี้ คงเฝ้ารอโอกาสนี้มานาน เมื่อรู้ข่าวว่าท่านฯจะมาเยือน” (มูชาร) “This Laden baboon must have been waiting for a long time before he got news of the presidential visit.” (Mushar­raf) Gen Pervez Musharraf was president of Pakistan between 1999 and 2008.
“เราไม่อาจคาดเดาได้ว่าเหตุใดบาบูน ลาเดนจึงรู้ว่าใครเป็นท่านประธานาธิบดี” (แบลร์) “We have no way of knowing how that Laden baboon knew who the president was.” (Blair) Tony Blair was prime minister in Britain from 1997 to 2007.
“เราขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อเหตุการณ์นี้ และเราขอชื่นชม พร้อมทั้งคารวะเครื่องประดับล้ำค่าชิ้นนี้ด้วยใจจริง” (คาไซ) “We are deeply sorry for what happened and full of the deepest admiration and re­spect for this invaluable ornament.” (Karzai) Hamid Karzai has been president of Afghanistan since 2004.
“บาบูนตัวนั้นมีฌานหยั่งรู้ว่า ผู้ใดคือศัตรูตัวจริงของพระเจ้า โอ ขอพระองค์จงโปรดอภัยให้กับความกล้าหาญที่ใคร่ครวญแล้วนั้นด้วยเถิด” (อาร์มาดิเนจาด) “That baboon had a divine intimation of who the real enemy of God is. O, may Allah forgive that act of carefully considered bravery!” (Ahmadinejad) Ahmadinejad has been president of Iran since 2005.
“อาจเป็นวิญญาณนักรบพื้นเมืองเข้าสิงสู่” (ร่วมฤดี) “It must have been seized by the spirit of native warriors.” (Ruam- ruedee) [I’ve no idea who Ruamruedee is. A friend of the author, perhaps. ;-)]
ฯลฯ And so on.
พวกเราสามารถเช็คต้นตอเครื่องประดับของสตีฟได้ว่าเป็นหูลิงบาบูนตัวนั้นจริงหรือไม่จากข่าวที่ระบุว่า หูข้างขวาของลิงเคราะห์ร้ายตัวนั้นหายไป และกลายเป็นเรื่องราวใหญ่โตเล่าขานกันมาอีกหลังจากนั้น ว่าเหตุการณ์ดังกล่าวถูกวางแผนไว้ล่วงหน้า และเป็นการจงใจโจมตีหูข้างขวาของท่านประธานาธิบดี! We were able to establish the authenticity of Steve’s ornament with the news that the right ear of the unfortun­ate monkey had gone missing, and heated debate followed on whether or not the whole thing had been premeditated as a way to discredit the president’s right ear.
กลุ่มของพวกเรามีเพื่อนๆกระจายอยู่ในหลายประเทศทั่วโลก นี่เองจึงเป็นที่มาของเครื่องประดับอันมีเรื่องเล่าสุดแสนแปลกประหลาด รวมถึงเรื่องราวที่มาอันแสนเศร้ามากมายหลายชิ้น เช่น สร้อยคอที่ร้อยมาจากกระดูกชนเผ่าฮูตูและตุ๊ดซี่ ผู้จบชีวิตลงจากเหตุการณ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ครั้งยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์ของรวันดาเมื่อปี 2537 หรือสร้อยข้อมือที่ได้มาจากชิ้นส่วนของเชือกเส้นที่ใช้ในการแขวนคออดีตประธานาธิบดีซัดดัม ฮุสเซนแห่งอิรัก Our group has friends in many countries worldwide and this is the source of ornaments with the latest and oddest backgrounds, including many instances of distressing narra­tives, such as necklaces made out of bones from Hutus decimated by the Tutsis in the 1994 Rwandan Gen­ocide, or bracelets derived from bits of the rope used in the hanging of Iraqi president Saddam Hussein in 2006. I’ve added the date of Saddam’s hanging not just for symmetry with the Rwandan Genocide, but also because when this story is read years after its writing, the year of the event may not be readily in the reader’s mind.
สงสัยไปเถิดครับว่าพวกเราไปเอา “วัตถุดิบ“ เหล่านั้นมาได้อย่างไร ทุกคนต่างมีวิธีการและเส้นสายของตัวเอง เราเรียกมันว่า ความลับ In case you wonder how we manage to lay our hands on such “fodder”, we each have our methods and connec- tions – and that’s what we call trade secrets.
และนั่นเอง ทันทีที่ผมได้รับรู้ข้อมูลเกี่ยวกับ เฟรชคิลส์ ผมรู้ในทันทีว่า เฟรชคิลส์จะเป็นแหล่งวัตถุดิบล้ำค่าสำหรับเครื่อง ประดับที่ผมกำลังจะออกแบบในอนาคต และมันจะต้องเป็นที่กล่าวขานกันในหมู่ของพวกเราเป็นแน่แท้ And so, when I found out about it, I knew at once that Fresh Kills would be a source of invaluable material for any ornament I would design in the future, bound to make quite a stir among like-minded friends.
อันที่จริง เฟรชคิลส์ คืออดีตที่ทิ้งขยะของชาวนิวยอร์ก พื้นที่ 5,000 ไร่ของมันอยู่ในเขตสแตเทนไอส์แลนด์ของมหานครนิว ยอร์ก สหรัฐอเมริกา มีขยะมากมายมหาศาลถึง 135 ล้านตันสิงสถิตอยู่ที่นั่น แต่สิ่งที่ดึงดูดผมในบรรดาเศษขยะกองมหึมามหาศาลเหล่านั้น คือเศษซากขยะทุนนิยมที่หลงเหลืออยู่ของอดีตตึกแฝดเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ที่พังทลายลงมาอย่างครึกโครมจากการโจมตีของกลุ่มก่อการร้ายนาม ‘อัลกออิดะห์’ เมื่อวันที่ 11 กันยายน ปี 2001 หรือ ที่เราเรียกกันสั้นๆว่า 9/11 Fresh Kills used to be a dumping ground for New York refuse. The 900-hectare landfill on Staten Island, which is part of the New York megalopolis, holds 135 million tons of garbage. But what attracted me about this huge amount of refuse was the capitalist debris from the former World Trade Center twin towers that collapsed after the Al Qaeda terrorist attack on 11 September 2001, or 9/11 as we call it. Converting พื้นที่ 5,000 ไร่ to ‘900-hectare’ in the text avoids having recourse to a footnote.
ว่ากันว่าก่อนหน้านี้ เฟรชคิลส์เป็นสถานที่อันน่ารังเกียจเดียดฉันท์ของผู้คนในละแวกนี้มาช้านาน ทว่าเมื่อเศษซากอาคารเวิลด์เทรดฯชุดแรกเดินทางมาถึง ที่แห่งนี้กลับกลายเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ขึ้นมาทันที เนื่องจากว่าชาวเกาะสแตเทนเองก็สูญเสียพี่น้องเพื่อนฝูงไปไม่ต่ำกว่า 250 คนจากมหาโศกนาฏกรรมครั้งนั้น Reportedly, before that, Fresh Kills had been a source of perennial embarrassment for the im­mediate neighbour­hood, but when the first remains of the WTC towers reached it, it became hallowed ground at once, not least because Staten Island residents had lost no fewer than 250 relatives and friends in the tragedy.
มีเรื่องราวเล่าว่าเศษซากมหาศาลของตึกแฝดเวิลด์เทรดที่ถล่มลงมาหลังถูกเครื่องบิน 2 ลำพุ่งชนนั้นถูกขบวนเรือทยอยขนย้ายมาไว้ที่เฟรชคิลส์แห่งนี้เอง และจากการตรวจค้นเศษซากขยะขนาด 1.4 ล้านตันของอดีตตึกแฝดยักษ์ใหญ่หลายครั้งอย่างถี่ถ้วน เจ้าหน้าที่สามารถระบุเหยื่อผู้เคราะห์ร้ายได้ราว 300 คน โดยอาศัยหลักฐานที่พบในกองขยะ ว่ากันว่า ในที่สุดจะมีการสร้างอนุสรณ์สถานขึ้น ณ บริเวณที่เรียกกันว่าฮิลส์ อันเป็นที่ที่เศษซากของอาคารเวิลด์เทรดฯถูกนำมาทิ้งไว้นั่นเอง It is reported that the enormous amount of debris resulting from the collapse of the twin towers after each was struck by an aeroplane was transported by barges to Fresh Kills and dumped in a part of the landfill which became known simply as the Hill. After thorough sifting of the 1.4 million metric tons of debris from the towers, some three hundred victims were identified through evidence found there. It is said that a memorial will be erected on the Hill. Editorial decision not to translate อันเป็นที่ที่เศษซากของอาคารเวิลด์เทรดฯถูกนำมาทิ้งไว้นั่นเอง as this has already been stated in the same paragraph.
เฟรชคิลส์ฟื้นคืนชีพอีกครั้งจากที่เคยเป็นอดีตที่ทิ้งขยะธรรมดาสามัญ ขณะนี้มันกลายเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ มีผู้ไปเยือนเพื่อค้นหา หรือระลึกถึงบางสิ่งบางอย่างของตึกสูงระฟ้าที่กลายเป็นเศษซากไปแล้ว ณ วันนี้ ผู้คนมากมายที่หลั่งไหลมายังนิวยอร์ก อาจอยากไปเยือนและไว้อาลัยให้กับตึกแฝดเวิลด์เทรดฯและผู้เสียชีวิตที่บริเวณ“กราวด์ซีโร่”ซึ่งเป็นอดีตที่ตั้งของตึก และปัจจุบันกำลังมีการก่อสร้างตึกระฟ้าแห่งใหม่ขึ้นแทนที่ Fresh Kills was thus resurrected after being a dumping ground for ordinary garb­age. It now is hallowed ground people visit in search of relics or in memory of the destroy­ed mega-skyscrapers. Even now, large numbers of people keep streaming into New York to visit “Ground Zero”, the site of the former twin towers on which new mammoth skyscrapers are being built, to mourn those who lost their lives there.
ก่อนหน้านี้ผมเคยมีผลงานเครื่องประดับชิ้นเล็กๆที่ได้สร้างชื่อให้กับตัวเองในกลุ่มเพื่อนๆมาแล้วจำนวนหนึ่ง ชิ้นแรกคือห่วงสะดือที่ทำมาจากเศษนาฬิกาข้อมือฝังเพชรที่ผมได้มาจากศพของญาติผู้ยิ่งใหญ่คนหนึ่งซึ่งจบชีวิตลงในโศกนาฏกรรมครั้งร้ายแรงในประวัติศาสตร์ บริเวณชายฝั่งประเทศอินโดนีเซีย ที่เราเรียกมันว่า สึนามิเมื่อปี 2547 ตอนนั้นมันมีมูลค่าสูงถึง 500,000 ดอลลาร์สหรัฐจากเรื่องราวที่มาที่ไปของมัน กว่าที่จะกลายมาเป็นเครื่อง ประดับแสนสวยอีกชิ้น และผู้ที่ได้ครอบครองมันคือมหาเศรษฐีนักล่าเครื่องประดับจากตุรกี So far, some of the little ornaments I’ve created have given me a measure of notoriety among our group of friends. The first was a navel coil I made from the remains of a jewelled wristwatch I got from the body of a wealthy relative of mine whose life ended in the 2004 tsunami, the biggest tragedy in history that struck the Indonesian coastline and beyond. At the time its value went as high as five hundred thousand US dollars because of its origins rather than its beauty, and the person who came into its possession is a millionaire from Turkey who collects body ornaments.
จากนั้นเครื่องประดับอีกชิ้นก็ตามมา มันคือต่างหูที่ทำมาจากฟันปลอมสุดแพงของอดีตนายกรัฐมนตรีประชานิยมในประเทศบ้านเกิดของผม ก่อนที่เขาจะถูกทหารโค่นล้มอำนาจลงและกลับประเทศบ้านเกิดเมืองนอนไม่ได้จนบัดนี้ ท่านอดีตนายกรัฐมนตรีประชานิยมของผมจึงต้องกลายเป็นยิปซีผจญภัยเร่ร่อนไปค่อนโลก The next was a set of earrings from the pricey denture of a former populist prime minister of my native country before soldiers removed him from power and who has since then fled the country of his birth to avoid being jailed and thus must keep roaming the world in pitifully luxurious exile. I have linked the two sentences of this paragraph in order to avoid repeating ท่านอดีตนายกรัฐมนตรีประชานิยมของผม which, though derisive, sounds a bit too heavy in English.
หลายคนในกลุ่มเพื่อนสงสัยว่าผมไปได้ฟันปลอมของท่านมาได้อย่างไร Several among our friends have been wondering how I managed to lay my hands on that denture.
เรื่องนี้ผมมีข่าวที่ตัดแปะเก็บไว้ยืนยันได้ คือเมื่อครั้งที่ท่านลงทุนเดินสายลงไปใช้ชีวิตติดดินเยี่ยงชาวบ้านธรรมดา นุ่งผ้าขาวม้าอาบน้ำกลางแจ้ง นอนกลางดิน กินกลางทรายในช่วงยุคทองของอำนาจ โอกาสงามมาถึงตอนที่ท่านกำลังแอ็คท่าอาบน้ำถ่ายวิดีโออยู่นั้นเอง ฟันปลอมชุดนี้ของท่านก็ร่วงลงมา ทว่าจะด้วยความกลัวเสียภาพลักษณ์ผู้นำหรือด้วยเหตุอันใดก็ตามแต่ ท่านจึงทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ และฟันปลอมชุดนี้อันประกอบ ด้วยฟันกรามข้างซ้ายสามซี่ก็ถูกหนุ่มชาวบ้านในละแวกนั้นเก็บไป โชคดีที่ท่านมีฟันปลอมสำรองพกติดตัวไปด้วยหลายชุด I have several newspaper clippings to back my story. It happened when His Excel­lency went to the length of invest­ing a day or so of his life pre- tending to live as an ordinary villager, putting on a loincloth to shower in the open, sleep­ing rough and eating with his fingers. The golden opportu­nity came during his shower act under video cover­age. His denture fell off, but out of fear of marring his image as a leader then at the zenith of his power or for some other reason, His Excellency pretended not to notice, and the denture, composed of three left molars, was later found by a young villager from the area. Fortu- nately His Ex­cel­­lency had taken along plenty of substi­tute denture sets. ลงทุนเดินสายลงไปใช้ชีวิตติดดินเยี่ยงชาวบ้านธรรมดา literally means ‘investing in laying a line down to earth to live in the manner of ordinary villagers’, which calls for rephrasing.

Not to overcrowd the second sentence, the expression ในช่วงยุคทองของอำนาจ is translated in the next (‘then at the zenith of his power’) where it comes more naturally.

ผมรับรู้ข่าวสารนี้โดยบังเอิญจากเพื่อนนักข่าว และได้พยายามติดต่อหนุ่มชาวบ้านผู้นั้นเพื่อขอซื้อฟันปลอมในราคาสุดแพง เพื่อนำมันมาแปรรูปเป็นต่างหูแสนสวย และขายมันไปในราคาที่แพงกว่าต้นทุนถึง 20 เท่า ปัจจุบันต่างหูคู่นั้นตกทอดผ่านมือนักสะสมเครื่องประดับในกลุ่มไปหลายทอดหลายต่อ จนกระทั่งไปตกอยู่ที่เพื่อนนิรนามชาวสิงคโปร์ I learned of this by chance from a journ­alist friend of mine and hastened to contact the young villager to buy the denture off him at a handsome price in order to trans­form it into a beautiful ornament I eventu­ally sold at twenty times the initial outlay. The set of earrings has changed hands many times among collectors and is now in the pos­session of a friend in Sing- apore who shall remain unnamed. นิรนาม means ‘anonymous’; ‘who shall remain unnamed’ is preferred here to underscore the need for secrecy stated earlier (‘trade secrets’).
ผมอยากไปเยือนเฟรชคิลส์สักครั้งเพื่อสืบค้นบางสิ่งบางอย่าง บางสิ่งที่อาจกลายเป็นตำนานเล่าขาน ใครจะกล่าวหาว่าผมกำลังคิดทำธุรกิจจากซากความพินาศ ความล้มเหลว ความโศกเศร้าเสียใจของชาติทุนนิยมชาติหนึ่ง ไม่เป็นไร ผมเองก็โศกเศร้าไม่น้อยที่ต้องทำเช่นนี้ ผมเพียงอยากบันทึกเรื่องราวในรูปแบบของผม ในเครื่องประดับของผม และเรื่องเล่าของผม I want to visit Fresh Kills at least once to search for a few things – things that might become legendary. Never mind those who will claim that I’m thinking of making money out of the loss, failure and sorrow of a capitalist country. I myself feel much sorrow at having to do this. I merely want to record events my own way, through my own ornaments and my own narrative.
ใครจะรู้ว่าผมจะหยิบเศษอะไรขึ้นมาจากเฟรชคิลส์เพื่อมาประกอบกันเป็นเครื่องประดับชิ้นใหม่ เพื่อนหลายคนคงอยากรู้ถึงที่มาที่ไปของเครื่องประดับชิ้นนี้แน่นอน แต่ผมมั่นใจว่าจะต้องมีใครสักคนที่อยากครอบครองมัน Who knows what debris I’ll pick up at Fresh Kills to turn it into an ornament? Many friends will be eager to know the ins and outs of that piece and I’m dead certain someone will want to own it.
ผมคิดว่าผมอาจกำลังแปรเปลี่ยนความโศกเศร้าระทมทุกข์ให้เป็นความงดงามขึ้นได้บ้างเท่านั้นเอง ผมคิดไปอีกว่า ผมกำลังแปรเปลี่ยนขยะไร้ค่าให้กลายเป็นความงามที่มีค่าขึ้นอีกครั้ง ก็เท่านั้น I think that in so doing I’ll be merely changing sorrow and loss into a thing of beauty. I also think that I’ll be turning worth­less garbage into value-adding beauty – that’s all.
อาจคล้ายๆกันกับที่นักนิเวศวิทยาชาวอเมริกันชื่อสตีเวน แฮนเดลทำอยู่ เพราะแฮนเดลเองก็ต้องการให้เฟรชคิลส์อันไร้ค่าและแสนเศร้ากลายเป็นพื้นที่ป่า ทีมงานของแฮนเดลปลูกต้นไม้และไม้พุ่มไปแล้ว 7 ชนิดรวม 700 ต้น จากวันที่ผมอ่านเจอเรื่องราวของมัน ที่สุดแล้วเมื่อเกิดความหลากหลายทางชีวภาพอันเกิดจากปัจจัยช่วยต่างๆโดยเฉพาะนก เฟรชคิลส์จะกลายร่างเป็นป่าแคระตามแนวชายฝั่งอีกครั้ง แม้จะต้องใช้เวลายาวนานก็ตาม It may not be much different from what American ecolo­gist Steven Handel is doing because he too wants worthless and thor­ough­ly depressing Fresh Kills to turn into wood­land. Some time ago, his team planted seven hundred trees and shrubs of seven species. Eventually, with biodiversity foster­ed by various factors, especially birds, Fresh Kills will turn into a forest shield along the coast, though this will take time. .

.

.

Steven Handel

ว่ากันว่าวิสัยทัศน์ของแฮนเดลอาจเปลี่ยนเศษซากจากโศก นาฏกรรมของนิวยอร์กให้กลายมาเป็นมรดกที่มีชีวิตซึ่งคงอยู่อย่างถาวร และเฟรชคิลส์จะแปรสภาพเป็น “เกาะสีเขียวกลางทะเลเมือง“ ดังที่แฮนเดลกล่าวไว้ Handel’s vision reportedly will turn the remains of the New York tragedy into a permanent living legacy and Fresh Kills will be transformed into “a green island in an urban sea”, as he himself put it.
ครับ ผมกำลังจะเดินทางไปทีนั่นในเร็ววันนี้ เพื่อควานหาเศษซากขยะโลกแห่งการค้าที่ผมจะนำมันมาออกแบบทำเป็นเครื่องประดับ อาจเป็นต่างหูสักคู่ที่ทำมาจากเศษซากรถของฟอร์ด ของจีเอ็ม หรือของเด็มเลอร์ไครส์เลอร์ ซึ่งบังเอิญจอดอยู่ที่นั่นในวันนั้น และผมจะตั้งชื่อเครื่องประดับชุดนั้นว่า “ซากบิ๊กทรี” Yes, I’m getting ready to travel to Fresh Kills by and by to search among the refuse of the world of trade for some item I will design into an orna- ment, maybe a couple of ear­rings made out of some fragment of a Ford, GM or Daimler-Chrysler car that hap- pened to be parked there that day, and I’ll call the set “The Big Three Remains”.
หรือบางทีอาจเป็นจี้สร้อยคอที่ทำมาจาก อดีตไม้กางเขนเงินที่บังเอิญถูกทับถมบี้แบนอยู่ใต้กองขยะเหล่านั้น ผมอาจสร้างเรื่องราวสร้างมูลค่าให้มันได้อีกครั้ง และมันจะกลายเป็นสิ่งสูงค่าที่น่าจดจำอีกครั้งหนึ่ง Or perhaps it’ll be a pendant made out of a former silver cross that might have got crushed out of shape under tons of trash. I’ll create its narrative and restore its value and it’ll be a high-priced item of note once again.
ผมเชื่อเช่นนั้น! That’s what I believe.
ตีพิมพ์ครั้งแรกนิตยสารช่อการะเกด
ฉบับที่ 42, 2550
First published in Chor Karrakeit 42, 2007.
Kanthorn Aksornnam
is the pen name
of Sivadee Aksornnam,
a poet, short story
and features writer
in her early thirties.
.image001
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 475 other followers