Birthday flight – Phophon Nonthapha

ooo

Beggars can’t be choosers. The previous theme (layout) having been mysteriously ‘retired’ by the powers-that-be at WordPress, I’ve had to make do at short notice with this one (Delicacy by name) which at least accommodates my three columns. I’ll endeavour to fix all the resultant bungling as soon as time and health allow.

Meanwhile, the show goes on: here is a piece of wishful thinking that predates 9/11 by a good half a dozen years. Bad vibes; good story. MB

ooo

เที่ยวบินวันเกิด

BIRTHDAY FLIGHT

พอพล นนทภา

PHOPHON NONTHAPHA

TRANSLATOR’S KITCHEN
= ==
เครื่องขึ้นมาอยู่ในระดับความสูง 18,000 ฟุต และรักษาระดับเพดานบินนี้อยู่เหนือผืนป่าอันชอุ่ม เขากวาดสายตามองไปยังพื้นสีเขียวสุดลูกหูลูกตาเบื้องล่าง ใบหน้าของเขาขณะนั้นแดงระเรื่อ หากมีใครนั่งคุยอยู่ใกล้ๆ คงได้กลิ่นเหล้าโชย The plane rose to an altitude of eighteen thousand feet and maintained that level as it flew over a ground of ver- dant jungle. He surveyed the green ground below that stretched as far as the eye could see. His face then was flushed. A flight companion sitting beside him would have perceived wafts of alcohol.
เขาไม่เคยทำเช่นนี้มาก่อน ทั้งๆ ที่รู้ว่ามันผิดกฎอย่างร้ายแรง แต่เขาก็แอบดื่มและนำมันขึ้นเครื่องมาจนได้ เขายกขวดสวยเทนน้ำสีบุษราคัมกรอกเข้าปากอึกใหญ่ มันพร่องลงจนเกือบครึ่งขวดแก้ว เขากวาดสายตามองแผงควบคุมด้านหน้า-ความเร็วเครื่องยังอยู่ในระดับปานกลางราว 200 นอต เป็นความเร็วตามโปรแกรมการบินที่ถูกกำหนดไว้อย่างแน่นอน-แล้วจู่ๆ ก็หัวเราะขึ้นมาเบาๆ ด้วยคิดไปว่าเครื่องลำนี้หรือลำอื่นๆ ไม่จำเป็นต้องมีนักบินคอยควบคุมก็สามารถบินจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งได้อย่างสบาย คอมพิวเตอร์ความจุมหาศาลนั่นทำหน้าที่แทนคนได้มากกว่าสิบคน ทั้งยังละเอียดรอบคอบกว่าด้วยซ้ำ แต่นั่นแหละ…มันจำเป็นอยู่เหมือนกัน ในกรณีฉุกเฉิน หากเจ้าสมองกลเกิดรวนก็ยังสามารถควบคุมได้ด้วยระบบแมนนวล หรือวันใดทัศนวิสัยแย่เต็มทีก็จำเป็นต้องใช้คนควบคุมอีกเหมือนกัน He had never acted like this before. Even though he knew it was totally illegal, he drank on the sly and had managed to spirit whisky on board. He brought to his lips the fine bottle filled with liquid the colour of precious topaz and took another long swig. He had downed almost half of the bottle already. He eyed the instrument panel before him – the plane speed was still at the mean level of two hundred knots, which was the speed specified in the flying plan – and he suddenly had a little laugh at the thought that this plane, and the others as well, had no need of a pilot in control as it was able to go from one point to another point all by itself. Computers with enormous capacity did the job of more than ten people and were actually more accurate and thorough. But then … it was still necessary. In cases of emergency, if the digital brain went haywire, it was still possible to control the plane manually, or on days when visibility was real bad, human control was necessary as well. ทั้งๆ ที่…แต่: a common mistake in translation is to add ‘but’ to ‘even though’ as the Thai text has it.
That ‘liquid the colour of precious topaz’ is actually referred to in English as ‘the amber liquid’. The Thai text says ‘the colour of topaz’ – topaz can be blue, white, pink or gold.
และเพราะเหตุนี้เขาถึงได้นั่งจ่อมอยู่คนเดียว… And it was for this reason that he sat there alone.
เขาปล่อยตัวนั่งอยู่ในท่าสบายๆ ปล่อยอารมณ์ไปกับท้องฟ้าเบื้องหน้าเป็นวันไร้เมฆจึงมองไปได้ไกล เขายกขวดเหล้าข้างกายขึ้นจิบอีกอึกใหญ่ รู้สึกถึงความร้อนหวานแผ่ซ่านลงกระเพาะ ก่อนจะพ่นไอหอมของมันพรูออกจากปากแล้วมองเฉียงลงไปด้านล่างอีกครั้งจึงรู้ว่าเครื่องเพิ่งจะผ่านแม่น้ำโขงอันถือเป็นเขตกั้นพรมแดนกับประเทศเพื่อนบ้านด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ จะว่าเป็นแม่น้ำแบ่งแยกระหว่างความแห้งแล้งกับความสมบูรณ์ก็คงไม่ผิดนัก พื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศเพื่อนบ้านยังคงเป็นป่าเขียวทึบ ผิดกับทางอีกฟากหนึ่งซึ่งส่วนใหญ่ดูเหลืองแล้งคล้ายกับทะเลทราย He eased himself into a comfortable sitting position and let his mood drift with the sky in front of him. There were no clouds and he could see far. He raised the bottle placed by his side and took another swig, felt sweet heat radiate down to his stomach before he let out pungent air through his mouth, and then he looked sideways downwards once again. The plane had just flown past the Mekong river which was held to be the border with the neighbouring country to the northeast. To say that the river sep- arated drought from abundance wouldn’t be far wrong. Most of the land of the neighbouring country was still dense green jungle, unlike the other side which looked as yellow and arid as a desert.
เบื้องหน้าไม่ไกลนัก ปล่องขนาดใหญ่ 5-6 ปล่องกำลังพ่นกลุ่มไอขาวลอยสูง นั่นคือภาพโรงงานผลิตไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ที่เขาเคยเห็นอยู่บ่อยๆ จนชินตา และแม้จะอยู่สูงก็ยังเห็นเส้นเล็กๆ หลายเส้นที่ลากเข้าตัวโรงไฟฟ้าได้ชัดเจน มันคือท่อน้ำยักษ์ที่ดูดน้ำจากแม่น้ำโขงเพื่อนำมาใช้ระบายความร้อนตามกระบวนการไฟฟ้าที่เหลือใช้มากกว่าครึ่งนั้นส่งข้ามแม่น้ำขายไปให้ประเทศเพื่อนบ้าน เขายกขวดเหล้าขึ้นกระดกอีกครั้งก่อนจะถอนหายใจเฮือกใหญ่ Not very far ahead, five or six smoke-stacks were releasing white smoke that floated high. The picture was familiar to him. He saw it often. They were part of a nuclear plant producing electricity. Even flying high above it, he could see many small lines that converged on the plant. Those were giant water pipes that sucked water out of the Mekong river to cool the heat of the electricity-making process, more than half of whose production was sold to the neighbouring country. He took the bottle for another big swig before heaving a sigh. Restructuring of one sentence into three. To be avoided, but here I felt I had no choice. Original phrasing: ‘That was a nuclear plant producing electricity he had seen often so it was a familiar sight.’
เครื่องบินบรรทุกข้าวสารยังคงบินด้วยความเร็วสม่ำเสมอ แสงแดดในราวสิบโมงเช้าทำให้เห็นเงาของมันทอดไปกับผืนดินคล้ายเงานกที่กำลังกางปีกเล่นลม เขามองไปยังจุดหนึ่งของแผงควบคุม ตัวเลขบอกเวลากะพริบอยู่ที่ 10.18 น. ของวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2587 The cargo plane transporting grain rice kept flying at the same speed. The sunshine at about ten in the morning projected its shadow on the ground like that of a bird in flight playing with the wind. He looked at one item of the instrument panel. The blinking numbers told him it was 10:18 on the 14th of February 2044.
“ห้าสิบปีแล้วหรือเรา” พูดกับตัวเองขึ้นเบาๆ ด้วยรู้ว่าเป็นวันเกิด เขาเกิดในวันแห่งความรักเมื่อ พ.ศ. 2537 และวันนี้แหละที่เขาอยากจะทำอะไรพิเศษๆ ให้ตัวเอง ‘So you’re fifty now,’ he told himself in a low voice. Today was his birthday. He was born on a day of love in 1994 and today he wanted to do something special for himself.
ยกเหล้าชั้นดีขึ้นจิบอีกครั้ง มันพร่องเลยครึ่งขวดเข้าไปแล้ว ใบหน้าแดงขึ้นกว่าเก่า ที่ขมับรู้สึกมีอาการเต้นเป็นจังหวะตามชีพจร ในแวบหนึ่งนั้นภาพลูกชายคนเดียวก็ปรากฏขึ้นในความคิด เขาพยายามข่มใจไม่ให้นึกถึงแต่กลับยากยิ่ง ภาพลูกชายผู้นำนักศึกษาหัวรุนแรงถูกลอบยิงอาการสาหัสแล้วมาตายจากไปต่อหน้าบนเตียงในโรงพยาบาลปรากฏขึ้นแจ่มชัด เขานิ่งอึ้งไปชั่วขณะก่อนจะรู้สึกว่ามีน้ำใสๆ มาคลออยู่ที่ดวงตาสองข้าง He picked up his upmarket drink and took another gulp. It depleted the bottle to less than the half level. His face grew more flushed than before. He felt the beating of his pulse in his temples. Unexpectedly the picture of his only son appeared in his mind. He tried to force himself not to think about him, but this only made it worse. The picture of his son, a hotheaded student leader shot and grievously wounded who had died in front of his eyes on the hospital bed, appeared clearly. He was dumbstruck for a moment and then felt clear water well up in his eyes.
เขาเคยเตือนลูกให้ระวังตัว การเป็นผู้นำนักศึกษาจะถูกจับตามองทุกฝีก้าวจากตำรวจลับของรัฐบาลซึ่งปะปนอยู่กับผู้คนทุกสาขาอาชีพ แต่ก็ได้แค่เตือน ยิ่งการจะบอกให้เลิกยุ่งเกี่ยวกับองค์กรใต้ดินย่อมเป็นเรื่องสุดวิสัย สำหรับลูกชายหัวประชาธิปไตยรุนแรงของเขานั้น ความคิดเป็นปฏิปักษ์ต่อรัฐบาลเผด็จการดูเหมือนถูกเพาะบ่มจนสุกงอมแล้ว และนั่นก็คือแผนแยบยลลับสุดยอดในการลอบสังหารผู้นำรัฐบาล…เขารับรู้เรื่องนี้จากปากของลูกชายในนาทีก่อนสิ้นใจ He had warned his son to be careful. Being a student leader he’d be under close surveillance at every step from the secret police which had infiltrated every walk of life, but he had only warned him. Telling him to stop interfering with the underground organisation was beyond his ability. For his rebellious democracy-minded son, the thought of opposing the dictatorial government seemed to have been planted and to have ripened, and that had led to an ultra-secret plan hatched to eliminate the leaders of the government … He had learned about this from his son’s mouth moments before he died.
เหตุการณ์ครั้งนั้นผ่านมาหนึ่งเดือนเต็ม ไม่มีใครจับคนร้ายได้ทั้งที่รู้ว่าเป็นการกระทำของฝ่ายใด มันเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า เขารู้สึกครุ่นแค้นทุกครั้งที่คิด…ต้องเป็นหน่วยล่าสังหารของตำรวจลับแน่ที่กระทำการในครั้งนี้ พวกมันโหดเหี้ยมเฉียบขาด ไม่เช่นนั้นรัฐบาลเผด็จการคงไม่สามารถครอบครองประเทศมาได้ตลอดระยะเวลาเกือบ 30 ปี นับแต่ใช้กำลังอาวุธยึดอำนาจมาจากรัฐบาลในยุคนั้น แม้ต่อมาจะถูกบีบจากนานาชาติให้มีการเลือกตั้ง แต่ก็สายเกินไป รากแก้วของอำนาจได้หยั่งลึกไปทั่วทุกระแหงเสียแล้ว คณาญาติและบริวารของกลุ่มเผด็จการได้ควบคุมพรรคการเมือง สื่อมวลชน รวมทั้งกิจการสำคัญๆ ของประเทศทั้งหมดไว้ในอุ้งมือ ดังนั้นไม่แปลกเลยที่ผลการเลือกตั้งระหว่างฝ่ายค้านกับฝ่ายรัฐบาลจะต่างกันถึงหนึ่งต่อสิบ That was over a month ago. There were no arrests even though it was known which side had done it. It was something that happened time and time again. He felt boiling mad every time he thought about it … It must be a liquid- ation unit of the secret police for sure that had done it this time. They were utterly ruthless, or else the dictatorial government wouldn’t have been able to control the country for almost thirty years after using military power to topple the previous government. Although pressures by the international commu- nity had brought about elections, it was too late: the roots of power had crept deep and spread everywhere. Relatives and followers of the dictatorial group controlled political parties and the media, and held all important busi- nesses of the country in their paws. Therefore it wasn’t strange that the results of the election between the opposition side and the government side had differed from one to ten.
รัฐบาลเผด็จการใน พ.ศ.นี้ดูเหมือนทำอะไรตามอำเภอใจได้ทุกเรื่อง The dictatorial government these days seemed to be able to do anything they wanted.
เขายังคงเหม่อลอย ใจยังคุกรุ่น ไม่เข้าใจว่าทำไมประวัติศาสตร์อันยาวนานของประเทศจึงตกอยู่กับเงื้อมมือของการทำรัฐประหารอยู่เสมอ แม้จะถูกต่อต้านจากประชาชน เกิดการปะทะล้มตาย แต่ท้ายสุดประชาชนก็ล้มเหลวไปเสียทุกครั้ง และนั่งกลับเป็นประสบการณ์ทำให้ผู้มีอำนาจที่นิยมการทำรัฐประหารรุ่นหลังๆ นำไปปรับปรุงจนสามารถหยั่งลึก นุ่มนวล แยบยลและสัมฤทธิผลในที่สุด He was still caught in his thoughts, still smouldering with anger. He didn’t understand why the long history of the country had always fallen under the fists of coup makers. Even though they were opposed by the people, leading to deadly clashes, in the end the people lost every time, and that built up experiences which made the coup- making people in power lately alter their ways and grow able to fathom social  depths nimbly and cleverly, and achieve success in the end. =

=

=

=

=

=

Alternative translation: ‘become more sophisticated’.

= =
เครื่องบินผ่านเข้ามาในประเทศมากขึ้น เบื้องหน้าไม่ไกลที่เห็นเป็นทิวเขาสลับซับซ้อนคืออุทยานแห่งชาติยอดนิยมที่ใครๆ ก็รู้จัก เขาตัดสินใจลดระดับเพดานบินลงเหลือ 10,000 ฟุต มันยังเป็นระดับปลอดภัยที่ไม่มีโอกาสชนภูเขา-ภูเขาในแถบนี้มียอดสูงสุดอยู่ในระดับ 4,200 ฟุต The plane flew deeper into the country. A complex mountain range which was a national park everyone knew came into view. He decided to lower the cruising level to ten thousand feet, a level still safe, way above the highest peak which topped at four thousand two hundred feet. An apparent allusion to Khao Yai, judging from three paragraphs down.
เครื่องลดระดับเพดานบินลงเรื่อยๆ เขามองไปยังทิวเขาซับซ้อนเบื้องหน้า พร้อมกับความคิดนึกย้อนถึงภาพการเดินป่าตามเส้นทางศึกษาธรรมชาติหลายเส้นของอุทยานฯ แห่งนี้ เขาและลูกเคยมาเดินป่ากันที่นี่หลายครั้ง ตั้งแต่ลูกอายุเพียง 10 ขวบ ความผูกพันอันลึกซึ้งเกิดขึ้นในป่า ลูกคล้ายเขาที่รักธรรมชาติ แต่ไม่เหมือนเขาในบางสิ่งบางอย่าง ลูกกล้าคิดกล้าทำ ต่างกับเขาที่มักกลัวๆ กล้าๆ ความกล้าหาญครั้งหนึ่งในชีวิตของเขาคือการตัดสินใจหย่าขาดจากภรรยาสาวสวยที่ยังรักการออกสังคม ทั้งยังรักคนอื่นมากกว่าสามีและลูก ครั้งนั้นเขาสับสนแทบคลั่ง ความฝันที่จะมีชีวิตครอบครัวอันอบอุ่นสลายลง แต่ยังคงมีความสุขอยู่ได้ก็เพราะลูก The plane reduced altitude gradually. While he looked at the intricate mountain range ahead, his mind went back to pictures of walking along the various paths for the study of nature in the park. He and his son had walked in the forest here many times since his son was only ten. A deep relationship was born in the forest. His son was like him in the love of nature but different in some things. His son dared to think and dared to act, unlike him whose daring was mixed with fear. His one daring in life had been his decision to divorce his pretty wife who was still a socialite and besides loved others more than she did her husband and child. That time he was so confused he almost lost his mind. His dream of having a warm family life was destroyed, but he still had some happiness thanks to his son.
ยกเหล้าขึ้นจิบอีกครั้งเมื่อเครื่องลดเพดานบินลงมาอยู่ในระดับที่ต้องการ มองเห็นภาพทิวทัศน์ได้เต็มตาขึ้น เขากวาดสายตามองเบื้องล่างไปรอบๆ ด้วยเวลาที่มีเพียงจำกัด ถนนคดเคี้ยวสองเส้นที่เลื้อยผ่านทิวเขาแบ่งแยกอุทยานแห่งชาติออกเป็นสี่ส่วนถูกมองเห็นอย่างถนัดตา แต่เดิมนั้นมีถนนอยู่เพียงเส้นเดียวที่พาดผ่าน เส้นใหม่ที่สร้างมาตัดกันเป็นกากบาทนั้นเพิ่งเสร็จเมื่อราวสิบปีก่อนโดยรัฐบาลชุดนี้ ทั้งที่หลายฝ่ายไม่เห็นด้วยเพราะรู้ว่าจะเกิดผลเสียมากมายต่อสัตว์ป่าและป่าไม้ที่เหลือน้อยเต็มที และนี่เป็นเพียงหนึ่งในร้อยของโครงการที่มิเคยคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมนอกจากผลประโยชน์ที่ได้รับ ทุกโครงการผ่านสภาไปได้ฉลุยโดยไม่มีใครกล้าคัดค้านออกหน้าด้วยเกรงต่อตำรวจลับที่มีอยู่ดาษดื่น He raised the bottle and drank once again when the plane had descended to the level he wanted, affording a closer look at the vista. His eyes roved around the scenery down below as time was limited. Two roads winding around mountains separated the national park into four distinctive parts. Before, there used to be only one road going through. The new roads that formed a cross were finished building ten years ago by the current government, even though many didn’t agree because they knew they would have adverse effects on the wild animals and on the forest of which very little was left, and this was only one per cent of projects that never took into account the effects on the environment besides the profit to be made. All projects were approved routinely by parliament with no one daring to oppose them openly for fear of the ubiquitous secret police.
เครื่องผ่านอุทยานฯ ไปอย่างรวดเร็ว อีกไม่นานจะถึงจุดหมายปลายทาง The plane flew past the national park and would soon reach its destination.
เขาเอื้อมมือไปกดปุ่มบางปุ่มที่แผงควบคุมเพื่อดูรายการถ่ายทอดสดการประชุมสภาที่กำลังพิจารณาผ่านโครงการใหม่ๆ ใครๆ ก็รู้ว่ามันคือผลประโยชน์ของกลุ่มอำนาจที่จะได้รับเงินใต้โต๊ะจำนวนมหาศาลจากประเทศเศรษฐีเพื่อนบ้าน He stretched his hand to push a button on the instrument panel to look at the live retransmission of a meeting of the House deliberating over a new project. Everybody knew it would benefit the group in power that would get huge under-the-table commissions from a rich neighbouring country.
เขามองภาพที่กำลังปรากฏอยู่บนจอ แต่ความคิดกลับกระเจิงไปสู่วัยเยาว์ เขาจำได้ว่าวิชาประวัติศาสตร์ที่เคยเรียนเมื่อสมัยยังเด็กนั้น ประเทศของเขาเคยมีรายได้หลักจากไม้ในป่า แล้วต่อมาเปลี่ยนเป็นข้าว หลังจากนั้นจึงเร่ขายการท่องเที่ยว แต่เดี๋ยวนี้เขาคิดว่าทุกสิ่งทุกอย่างดูจะเลวร้ายไปหมด ไม้หมดป่าความแห้งแล้งเข้ามาแทนที่ ผู้คนหนีไปเที่ยวประเทศเพื่อนบ้านที่ยังคงเขียวอยู่ค่อนประเทศ หรือแม้แต่ข้าวบางครั้งยังต้องสั่งซื้อฉุกเฉินจากประเทศเพื่อนบ้าน…ข้าวสารหลายสิบตันที่เขากำลังบรรทุกเต็มลำอยู่นี่คือตัวอย่าง He looked at the picture appearing on the screen but his thoughts wandered back to his youth. He remembered the history lessons he had learned when he was a child. His country had derived income from the wood of its forests, and later from rice, after which they peddled tourism, but now he thought everything had gone to the dogs. No more wood in the forests, drought all over the land, people touring instead neighbouring lands that were still mostly green. Even rice sometimes had to be ordered urgently from neighbouring countries. The dozens of tons of rice that filled his plane entirely were proof.
สติกลับคืน ภาพที่เห็นบนจอ ฝ่ายค้านกำลังอภิปรายโจมตีรัฐบาลอย่างดุเดือด Coming to, the picture he saw on the screen was of the opposition vigorously lambasting the govern­ment.
“พูดไปเถอะ พูดยังไงก็ไม่มีทางชนะไอ้พวกนั้นได้หรอก” เขาพูดด้วยน้ำเสียงขุ่นก่อนจะเทเหล้าลงคออีกอึกใหญ่ ‘Go on talking. Whatever you say there’s no way you can win over those bastards,’ he said in a resentful voice before swilling another long swig down his throat.
“เสียดาย…ไม่ได้ดูจนจบ” บ่นขึ้นอีกครั้งเมื่อเห็นว่าเครื่องกำลังจะถึงจุดหมายในไม่ช้า ‘Too bad I won’t see the end,’ he grumbled again when he saw that the plane was about to reach its destination.
ภาพของสนามบินที่มองเห็นอยู่ลิบๆ เริ่มใหญ่ขึ้นทุกขณะ เขาวิทยุติดต่อภาพพื้นดินอยู่ 3-4 ประโยคด้วยน้ำเสียงที่พยายามดัดให้เป็นปกติ แล้วเริ่มชะลอความเร็วเครื่องลงเป็นลำดับ สัญญาณไฟที่ปีกบอกการนำเครื่องลงกะพริบขึ้นโดยอัตโนมัติ เขามองเห็นเครื่องบินบรรทุกข้าวสารที่บินล่วงหน้ามาก่อนจอดกันเป็นแถวอยู่หลายลำ The picture of the airport he could see in the distance kept growing rapidly. He radioed the ground unit, speaking three or four sentences in a voice he laboured to keep normal and then began to re- duce speed gradually. The lights on the wings announcing imminent landing started blinking automatically. He could see several cargo planes transporting rice that had already landed parked in a row. =

=

Alternative translation: ‘a voice that tried to sound normal’.

เครื่องลดระดับลงต่ำ เขารู้สึกเครียดและสับสนต่อการตัดสินใจ แต่แล้วเครื่องก็กลับเชิดหัวไต่ระดับขึ้นไปอีกเหมือนมีเหตุขัดข้องไม่พร้อมที่จะลง เสียงจากภาคพื้นดินจึงดังตามมาไม่ขาดสาย เขาพูดตอบไปหลายประโยคว่า เขาพร้อมจะนำเครื่องลงอีกครั้งแล้ว The plane kept reducing altitude. He felt tense and confused about his decision, but then the plane zoomed upwards as if there was something preventing it from landing. The land unit voice resounded, pressing him with questions. He answered at length saying he was getting ready to land once more.
= =
ทุกอย่างพร้อม เครื่องร่อนลงแล้ว เบื้องหน้าอีกไม่ถึง 100 เมตรก็จะถึงจุดหมาย ภาพการประชุมสภาอย่างเผ็ดร้อนยังปรากฏอยู่บนจอ ส.ส.มากันเกือบหมด แกนนำฝ่ายรัฐบาลเผด็จการกำลังนั่งหน้าสลอนกันอยู่ครบ Everything was ready. The plane was diving again. Less than one hundred metres ahead it would reach its destina- tion. The picture of heated parliament- ary deliberations was still appearing on the screen. Almost all the MPs were there, as were all of the leaders of the dictatorial government.
อีกไม่ถึง 20 เมตร…หัวของเครื่องบินลำใหญ่ซึ่งพุ่งมาด้วยความเร็วสูงสุด จะมีโอกาสได้สัมผัสกับอาคารรัฐสภา…เขาหลับตาเปี่ยมสุขอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน Another twenty metres and the head of the big plane flying at maximum speed would come into contact with the parliament building. He closed his eyes with a glee he had never felt before.
‘Thiaobin wan kert’ in Chor Karrakeit 20, 1994
= =
Phophon Nonthapha: known to be
the author of a book on seagulls
and other seabirds in flight
seven years ago.
No further information available
for the time being. Nationwide search: please contact barang @ mail.com.
o

Love game in four acts – Wutisant Chantwiboon

ooo
An unusual approach to lopsided lovemaking when love goes begging. MB
ooo

เกมรักสี่บท    

LOVE GAME IN FOUR ACTS

วุฐิศานติ์ จันทร์วิบูล

WUTISANT    CHANTWIBOON

Pronounced ‘wu.ti.san jan.wi.boon’
TRANSLATOR’S KITCHEN
= =
1 – เพื่อนสนิท 1 – Close friends
ถ้าหากเธอเป็นเพื่อนฉัน เธอจะเป็นเพื่อนของฉันได้ไหม แก้วพูด ฉันจะลองคิดว่าเธอเป็นเพื่อนของฉัน เป็นเพื่อนสนิทที่สุดที่ฉันมี เราอาศัยอยู่ห้องเดียวกันเหมือนที่เราอยู่ด้วยกันอย่างนี้ นั่นควรเป็นที่นอนของเธอ เธอชี้ไปที่มุมหนึ่งของห้อง บริเวณหน้าชั้นหนังสือที่ยึดผนังด้านนั้น ฉันจะเอาที่นอนปูให้เธอตรงนั้นในตอนกลางคืน ส่วนฉันจะนอนบนเตียงนี้ เธอว่ายุติธรรมดีไหม เธอหันมาถามความเห็น แต่ถ้าหากเธอว่ามันไม่ยุติธรรม ฉันจะให้เธอมานอนบนเตียง ส่วนฉันไปนอนหน้าชั้นหนังสือ หรือว่าเราน่าจะนอนบนเตียงเดียวกัน เตียงก็ออกจะกว้างใหญ่ขนาดนี้ เธอเห็นด้วยไหม If you were my friend – will you be my friend? Kaeo says. Let me try to think you’re my friend, the closest friend I have. We stay in the same room as we are now. That should be your sleeping space. She points to one corner of the room, next to the bookshelf against the wall on that side. I’ll unroll your bedding right there for the night. As for me I’ll sleep on the bed. Is this fair, she turns round to ask for my opinion. But if you think it’s not fair, I’ll let you sleep on the bed and I’ll sleep in front of the bookshelf, or else we should sleep on the same bed, large as it is. What do you think?
เธอลองมานอนบนเตียงนี่ดูสิ ฉันคิดว่าเตียงคงกว้างพอสำหรับเพื่อนสนิทอย่างเรา เอาล่ะลองนอนดูสิ ฉันจะนอนข้างๆ เธอเอง เธอล้มตัวลงนอนบนเตียง ขยับร่างให้สบายตัว พยายามผ่อนคลายด้วยเสียงทอดถอนหายใจและพริ้มตาหลับ แสงจากประตูด้านหลังห้องเลือนสลัวลงด้วยเมฆฝน สายลมพราวพรูต้นโพธิ์ใหญ่เกรียวกราวราวเสียงคลื่นน้ำจากทะเล Let’s see: come and lie down on the bed. I think the bed is large enough for close friends like us. All right, lie down now. I’ll lie down beside you. She lets herself down on the bed, moves about to feel at ease, tries to relax by taking deep breaths and closing her eyes. The light from the door at the back of the room is dimmed by rainclouds. The wind makes the big Bodhi tree bristle as loud as waves in the sea. ลอง…ดูสิ: literally, ‘(let’s) try and see’, need not always be translated.
ผมมองดูหญิงสาวที่นอนอยู่เคียงข้างด้วยความรู้สึกยุ่งยากใจ เธอไม่ใช่ผู้หญิงสวยมากนัก แต่เธอก็น่ารัก และมีความดีงามมากมายที่เปล่งประกายอยู่ในตัว แต่ความดีงามเหล่านั้นกลับทำให้เธอกลายเป็นคนจุกจิกขี้ระแวงสงสัยอยู่ตลอดเวลา และมันทำให้ผมรู้สึกหงุดหงิดรำคาญอยู่เสมอ I look at the young woman lying by my side with a feeling of unease. She isn’t exactly pretty, but she’s lovely and has much goodness that sparkles in her, but that goodness makes her fussy and suspicious all the time and makes me feel annoyed all the time.
มองดูอะไร หลับตาสิ อย่ากังวลไปเลย เราเป็นเพื่อนกันอยู่นะ เธอลืมตาขึ้นมองดูผม เพื่อนมองดูเพื่อนเวลาหลับมันไม่ดีหรอกเธอรู้ใช่ไหม เพราะเพื่อนไม่ควรที่จะหลงรักเพื่อนด้วยกัน หลับตาซะ หลับให้สบาย What are you looking at? Close your eyes. Don’t worry. We’re friends, right? She opens her eyes and looks at me. A friend looking at a friend who is sleeping, that’s not good, you know that, don’t you? Because a friend shouldn’t fall in love with a friend. Close your eyes. Relax.
แก้วหลับตาลงอีกครั้ง ผมนอนมองดูท้องฟ้าผ่านปลายเท้า เมฆฝนมืดครึ้มเคลื่อนตัวอย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกันก็รวมตัวกันหนาแน่น ผมรู้สึกง่วงนอนอย่างประหลาด อาจเป็นเพราะคืนที่ผ่านมาเราแทบไม่ได้นอนกันเลย เราทะเลาะกันอย่างรุนแรง แต่กลับเป็นการทะเลาะที่เงียบงันที่สุดเท่าที่เคยมี เธอคงรู้เหมือนที่ผมรู้ว่า สายใยที่ร้อยรัดเราไว้ด้วยกันนั้น พร้อมที่จะขาดผึงได้ทุกขณะ Kaeo closes her eyes once again. I lie watching the sky through my feet. Dark rainclouds move rapidly, gathering and thickening at the same time. I feel oddly drowsy, maybe because the night before we hardly slept at all. We quarrelled violently, but it turned out to be the quietest row we’d ever had. She’s aware as I’m aware that the bonds that tie us together are ready to snap at any moment.
ผมหลับไปตั้งแต่เมื่อไหร่ไม่รู้ รู้สึกตัวอีกทีเมื่อได้ยินเสียงสายฝนโปรยปรายแผ่วเบา แก้วนอนคว่ำอยู่ข้างกาย เธอเฝ้ามองดูผมมานานเท่าไหร่แล้วไม่รู้ เธอยิ้มเมื่อเห็นผมตื่น เธอนอนหลับอย่างกะเด็กๆ เลยนะรู้ไหม เหมือนกับเด็กๆ ที่บริสุทธิ์ แต่พอตื่นเธอจะกลายเป็นอีกคน ผมเตือนเธอว่า เพื่อนไม่ควรเฝ้ามองเพื่อนอย่างนี้ เธอเอ่ยคำขอโทษ ฉันลืมตัวไป When I fell asleep I have no idea. I come to when I hear a spatter of rain. Kaeo lies prone beside me. How long she’s been watching me I don’t know. She smiles when she sees I’m awake. You slept like a child, you know, like an innocent child, but as soon as you’re awake you become someone else. I warned you: a friend shouldn’t look at a friend like this. She apologises. I forgot myself, she says. ==

=

=

‘she says’ is added to make it clear that it’s the woman talking, not the narrator.

เธอลุกขึ้นเดินออกไปยังระเบียงหลังห้อง แนบหน้ากับลูกกรงเหล็ก เฝ้ามองดูฝนโปรยสายผ่านท้องฟ้าค่ำ ครู่หนึ่งมีแสงวาบผ่านเป็นรอยหยักบนท้องฟ้า ดูราวกับรากไม้ที่พยายามหยั่งลึกลงสู่บางสิ่งบางอย่างที่ลึกสุดหยั่ง เธอเอามืออุดหูก่อนที่จะมีเสียงเปรี้ยงปร้างตามมา แสงฟ้าวาบผ่านความมืดหลายหน ห้วงฟ้าสั่นสะเทือนเลื่อนลั่นอย่างน่ากลัว ทำให้ผมนึกถึงรามสูรผู้เกรี้ยวกราดขว้างขวานใส่นางเมขลา แต่นางก็ยังเริงเล่นอยู่กับยักษ์ตนนั้น ผมมองดูแก้ว เธอดูโดดเดี่ยวราวกับเธอเป็นภาพที่ห่างไกลออกไปเกินกว่าจะโอบกอด เป็นภาพของหญิงสาวยืนเพียงลำพังโดดเดี่ยวท่ามกลางสายฝนที่ตกหนาหนัก เรือนร่างของเธอเปียกโชก เนื้อตัวสั่นด้วยความหวาดกลัว ในขณะที่ท้องฟ้าคึกคะนองด้วยเสียงลั่นคำรามอย่างบ้าคลั่ง  เพียงชั่วกะพริบตา ร่างของหญิงสาวล่องลอยเข้ามาด้วยแรงอัดอะไรสักอย่าง โถมเข้ามาหาผมด้วยกายสั่นสะท้าน She gets up and walks to the balcony at the back of the room, sticks her face against the iron baluster, watches the light rain falling from the evening sky. A moment later a flash of lightning zigzags across the sky, looking like tree roots digging deep to reach something even deeper. She puts her hands on her ears before deafening thunder follows. Lightning courses through the darkness several times. The whole expanse of sky shakes and vibrates in a terrifying way, making me think of Ramasura, the wrathful demon thunder god hurling his axe at sea goddess Mekhala who still has fun playing with the giant. I observe Kaeo. She looks lonely as if she were a vision too far away to be drawn into a hug, the vision of a young woman standing all alone under heavy rain. Her body is drenched. Her flesh is quivering with fear while the sky roars on with mad peals of thunder. In the twinkling of an eye the young woman, propelled by a power of some kind, is lifted and hurtled towards me, her body all shivering. ==

=

=

=

=

=

=

‘demon thunder god’ and ‘sea goddess’ are added for those readers that are not familiar with Indic mythology.

เธอร้องไห้สะอึกสะอื้น ซุกใบหน้ากับแผ่นอกของผมราวนักเล่นสกีผู้พลัดหลงจากเส้นทางและพยายามค้นหาร่องรอยความอบอุ่นคุ้นเคยของมนุษย์อยู่เพียงลำพังกลางภูเขาหิมะ แม้จะเป็นเพียงความอบอุ่นคุ้นเคยอันเล็กน้อยก็ตาม ผมถามว่าเป็นอะไร เธอยิ่งสะอึกสะอื้น ไม่มีเสียงตอบ กอดรัดผมแน่นราวกับมันเป็นการกอดครั้งสุดท้าย หรือว่ามันเป็นการกอดลาครั้งสุดท้าย ผมยังไม่ลืมเตือนเธออีกครั้ง เพื่อนจะหลงรักเพื่อนได้อย่างไร มันไม่ดีหรอกนะรู้ไหม พลางเอามือลูบเส้นผมราวแพรไหมของเธออยู่ไปมา She cries and sobs, buries her face in my chest like a skier gone off track trying to find familiar traces of human warmth, content with only small traces of human presence. I ask her what the matter is. She sobs even more. There’s no answer. She hugs me tight as if I were her last hug or a last goodbye hug. I’m careful to warn her once again: how can a friend fall in love with a friend? This isn’t good, you know, while I stroke her silky hair. กลางภูเขาหิมะ: in the middle of a mountain of snow – left untranslated as redundant, and the rest of the sentence is slightly rewritten to make it lighter.
แก้วเงยใบหน้าขึ้นมองผมทั้งน้ำตา เธอพยายามยิ้มและหัวเราะ ไม่เป็นไรหรอก ถึงแม้ว่าเราเป็นเพื่อนกัน แต่ก็ขอให้เพื่อนอย่างฉันได้รักเพื่อนอย่างเธอ ขอให้เพื่อนอย่างเธอมอบความรักให้เพื่อนอย่างฉันจะได้ไหม กอดฉันให้แน่นๆ เหมือนที่ฉันกอดเธอ เหมือนเพื่อนที่จากกันไปนานแล้วกลับมาพบเจอกันใหม่ หรือเหมือนกับเพื่อนที่กำลังจะจากกันไปไกล เป็นการกอดลาครั้งสุดท้ายของเพื่อน จะได้ไหม เธอมองดูใบหน้าของผม มองดูแววตาของผมและยิ้ม จูบแก้มของผม จูบดวงตาของผม จูบริมฝีปากของผม กลิ่นและรสของมันช่างคุ้นเคยจริงๆ Kaeo raises her face and looks at me through her tears. She tries to smile and laugh. Never mind. Even though we’re friends, let a friend like me love a friend like you. May I ask a friend like you to provide a friend like me with love? Hold me tight, as tight as I hold you, as with a friend who’s going far away, the last hug of a friend, won’t you? She stares at me, stares into my eyes and smiles, kisses me on the cheek, kisses me on the eyelids, kisses me on the lips, the smell and taste of it so truly familiar. =I fancy one cheek and two eyelids, but it could be both cheeks, or just one eyelid: how enterprising she is right then isn’t actually spelled out in the text. (Eyelids? Or eyes. Preferable to ‘eyeballs’, which is the exact translation of ดวงตา.)
ฉันจะจูบเธออย่างที่เพื่อนจูบกัน ฉันจะกอดเธออย่างเพื่อนกอดกัน โอ้…เพื่อนรักของฉัน มือไม้ของเธอลูบไล้เปะปะราวกับนักแสวงหาผู้ออกเดินทางค้นหาดินแดนใหม่ I’ll kiss you as friends kiss each other. I’ll hug you as friends hug each other. Oh … my dear friend. Her hands stroke me tentatively like an explorer starting on a journey in search of a new land.
เอาล่ะ สำหรับเพื่อนพอแค่นี้เถอะ เธอพูดอย่างจริงจัง All right, for a friend that’s enough, she says earnestly.
= =
2 – พี่สาวและน้องชาย 2 – Elder sister and younger brother
ถ้าหากเราเป็นพี่น้องกัน เธอคงต้องเป็นน้องชายของฉัน เพราะเธออายุน้อยกว่าฉัน หรือเธออยากจะเป็นพี่ชายของฉัน คงไม่ได้แน่ ยังไงฉันก็มีอายุมากกว่าเธอ ฉันจึงควรจะเป็นพี่สาวเธอ เอาล่ะน้องชาย ทำตัวดีๆ หน่อยนะ แกต้องเชื่อฟังฉัน เพราะว่าน้องชายต้องเชื่อฟังพี่ แล้วฉันจะรักแกมากๆ ทีนี้แกนอนได้แล้ว If we were brother and sister, you’d be my little brother, because you’re younger than me. Now, if you wanted to be my elder brother, well, that’s impossible. In any case I’m older than you, so I should be your elder sister. All right, little brother, behave your- self. You must obey me because the younger must obey the older, and then I’ll love you very much. Now you can lie down.
เธอทำเสียงขู่ผม ลุกขึ้นจัดแขนจัดขาผมให้อยู่ในที่ทางอันถูกควร และเฝ้ามองดูผลงานของตนราวกับผมเป็นประติมากรรมที่เธอเสกสรรปั้นแต่งขึ้นมา ทีนี้ก็หลับตาได้แล้ว หลับตาปี๋เลย ไม่อย่างนั้นฉันจะเรียกตุ๊กแกมากินตับ ยังไม่หลับตาอีก นี่แน่จะหลับหรือไม่หลับ เธอหวดมือลงบนสีข้างของผม จนผมต้องรีบหลับตา ดีแล้วหลับตาซะ ไม่อย่างนั้นฉันจะเรียกคนบ้ามาจับตัวแก แต่ถ้ายังไม่รีบหลับละก็พี่จะทำอะไรฉัน ผมลืมตาถาม เธอหวดตีผมอีก ก็จะตีแกให้ตายน่ะสิ แล้วฉันก็จะเรียกตำรวจมาจับแก ตำรวจต้องจับพี่ต่างหาก ถ้าพี่ตีฉันจนตาย นี่แน่ะ ยังไม่หยุดพูดอีก หลับตาซะ เธอตีผมอีกหลายครั้ง ผมหลับตาและนอนนิ่ง She makes her voice sound threatening, gets up, arranges my arms and legs into a suitable position and examines the result as if I were a sculpture she had created. Now close your eyes, close your eyes tight, otherwise I’ll call the gecko to come and eat your liver. You haven’t closed your eyes yet. Are you going to or not? She slaps my ribs with her hand so I hasten to close my eyes. Good, keep your eyes closed, or else I’ll call the madman to deal with you. But if I don’t close my eyes, what will you do to me, I open my eyes and ask. She strikes me again. I’ll beat you to death, that’s what, and then I’ll call the police to arrest you. It’s you they’ll arrest if you beat me to death. Well now! And you won’t even stop speaking! Close your eyes. She strikes me again, several times. I close my eyes and lie still.
ดีแล้ว ต้องอย่างนี้สิ ถึงจะเป็นน้องชายที่น่ารัก น้องชายที่น่ารักของพี่ เธอพูดพึมพำแผ่วเบา เอามือค่อยๆ ลูบไล้เนื้อตัวของผม สางเส้นผมให้เรียบร้อย ไล้ใบหน้าผมอย่างอ่อนโยน ดึงผ้าขึ้นคลุมหน้าอก และดูเหมือนเธอจะเบียดร่างลงนอนข้างๆ ผม แขนข้างหนึ่งโอบผ่านหน้าอกของผมไล้ฝ่ามือไปมาราวกับต้องการให้ผมเคลิ้มหลับ เธอก้มลงจูบแก้มของผมหลายครั้ง พึมพำแผ่วเบา หลับซะนะคนดีของพี่ That’s good. That’s how it should be as my lovely little brother, my lovely little brother, she mumbles in a low voice. Her hand slowly strokes my flesh, rakes through my hair to put it into place, strokes my face tenderly, pulls the sheet to cover my chest and it feels as if she’s twisting her body to lie down beside me. One of her arms hugs my chest, the palm of her hand stroking back and forth as if she wants me to fall asleep. She bends over and kisses my cheek repeatedly, mumbling softly, Sleep, sweetheart.
ถ้าพี่ทำอย่างนี้ น้องชายคงนอนไม่หลับหรอก ผมบอกกับเธอไปอย่างนั้น ลืมตาขึ้นเห็นใบหน้าดุของเธอ ทำไม ทำไมแกจะนอนไม่หลับ ก็พี่ปลุกน้องชายอีกคนของฉันให้ตื่นขึ้นมาน่ะสิ นั่นเห็นไหม เธอเหลือบมองดูส่วนกลางของผม และทุบท้องผมจนตัวงอ ดีสมน้ำหน้า อยากคิดลามกกับพี่สาวก็ต้องเจออย่างนี้ ผมพยายามเถียงว่าเธอต่างหากที่ทำให้น้องชายผมตื่น เธอทุบหน้าอกผมอย่างปั้นปึง ไม่เป็นไรหรอก ไหนๆ ก็ตื่นแล้ว พี่จะสอนอะไรน้องสักอย่าง เธอมองดูผมอย่างเจ้าเล่ห์ If you keep doing this, I won’t sleep, I tell her. Opening my eyes I see her fierce face. Why? Why won’t you sleep? Well, you’re waking up my own little brother. See? She casts a sideways glance at my midriff and slaps my tummy, making me double up. You deserve this. Thinking obscenely of your big sister, that’s what you deserve. I try to object that she’s the one who wakes up my little brother. She gives my chest a mighty slap. Never mind, it’s already awake anyway. Let me teach you some- thing. She looks at me with mischief in her eyes. น้องชายคงนอนไม่หลับ: bawdy allusion lost in translation: the น้องชาย (little brother) here is not the narrator but his phallus; the girl misunderstands, hence her ‘fierce face’.
ถ้ามีหญิงสาวมานอนอยู่ข้างๆ แกจะทำยังไง เธอถาม ผมส่ายหน้าไปมา ถ้าหญิงสาวคนนั้นรักแก เขาก็คงยอมเป็นของแก และถ้ายิ่งแกรักเขา แกก็ต้องละมุนละไมกับเขา อ่อนโยนกับเขา โอบกอดเขาไว้และคอยปลอบโยนเขา แล้วหลังจากนั้นน่ะหรือ ฉันรู้ว่าแกอยากจะทำอะไรกับเขา แต่สำหรับผู้หญิง ในฐานะที่ฉันเป็นผู้หญิง ฉันก็คงอยากให้คนรักสัมผัสร่างกายของฉันทุกส่วน และพี่อยากให้ฉันสัมผัสร่างกายทุกส่วนไหม เธอมองดูผมนิ่งนาน If a young woman comes and sleeps beside you, what will you do, she asks. I shake my head. If that woman loves you, she must be willing to be yours, and if you love her all the more you must be soft with her, tender with her, hug her to comfort her and after that, well now, I know what it is you want to do with her, but for a woman, given that I am a woman, I’d want my lover to touch every part of my body. And you want me to touch every part of your body, don’t you? She looks at me without blinking for a long time.
แกอยากลองสัมผัสดูหรือ ลองดูสิ ฉันไม่ว่าอะไรหรอก แต่แกต้องเบาๆ และอ่อนโยนนะ Do you want to try? Then try. I won’t say anything. But you must be light and gentle.
ผมกอดเธอ ปลอบโยน สอดสองมือเข้าใต้เสื้อยืดของเธอ สัมผัสหน้าท้องของเธออย่างแผ่วเบา และเริ่มเอาจริงเอาจังมากขึ้น ถอยร่นเสื้อของเธอขึ้นเหนือทรวงอก ปลดตะขอเสื้อใน เผยให้เห็นเนินถันเล็กกระทัดรัดและกลมกลึง มือผมลูบไล้ ริมฝีปากผมเริ่มทำงานจนร่างของเธอเกร็งบิดรองรับการสัมผัส ดวงตาหรี่ปรือ แล้วในทันใดนั้น เธอเอามือตบหัวผมอย่างแรง ผลักใบหน้าออกห่าง I hug her, comfort her, slip both my hands under her t-shirt, touch her tummy lightly and become increasingly eager, raise the rim of her shirt above her breasts, undo the hook of her blouse, revealing the small, well-formed and round mounds. My hands glide. My lips begin to work until her body stiffens and twists under the contact, her eyes turn languorous, and right then she slaps me on the head hard and pushes my face away.
แกมันจะมากเกินไปแล้วน้องชาย แกคิดว่าฉันเป็นอะไร That’s too much, little brother. What do you take me for?
= =
3 – แม่และลูกชาย 3 – Mother and son
ผมยืนอยู่บนระเบียงหลังห้อง เหม่อมองดูสายฝนที่ตกอยู่เบื้องนอกอย่างแผ่วเบา ความอึดอัดหนักหนาเริ่มผ่อนคลาย ทั้งภายนอกและภายใน ด้วยผมชักไม่สนุกกับเกมที่เธอเล่น ซึ่งมันคงทำให้เธอรู้สึกผิดเช่นกัน เธอนอนเงียบอยู่บนเตียง ราวกับไม้ตายซากแน่นิ่งอยู่ตรงนั้น I stand on the balcony at the back of the room, gazing absently at the rain that falls outside lightly. My tense unease is beginning to abate outside as well as inside as I don’t find the game she plays funny, which must make her feel guilty too. She lies quietly on the bed as a dead log would lie there.
ครู่ใหญ่ผมเดินเข้ามาในห้อง เปิดตู้เย็น ดื่มน้ำแก้วใหญ่ หันไปถามเธอว่าต้องการน้ำไหม แล้วรินน้ำใส่แก้วเอาไปให้เธอ หญิงสาวรับน้ำไปดื่ม ส่งแก้วคืนและเฝ้ามองดูผม After a long while I walk back into the room, open the fridge, drink a large glass of water, turn round to ask her if she wants any, then fill up the glass and take it to her. The young woman takes the water and drinks, returns the glass and watches me.
ฉันรู้ว่าฉันเอาแต่ใจตัวเอง ฉันขอโทษ I know I’m selfish, she apologises. ฉันขอโทษ = I’m sorry.
เธอก็รู้ ทุกครั้งที่ฉันอยู่ใกล้ เธอทำให้ฉันมีความสุข ฉันรู้สึกว่าเธอเป็นเหมือนเพื่อนของฉัน เธอเหมือนพี่น้องของฉัน แต่กระนั้นเธอก็เป็นคนที่ฉันรัก ถึงแม้เธอจะไม่ได้รักฉัน จนบางครั้งฉันยังรู้สึกว่าเธอเป็นเหมือนลูกชายของฉัน เธอมองดูผม ฉันอยากให้เธอเป็นเหมือนเพื่อน พี่น้อง คนรักและลูกชาย You know that every time I’m near you, you make me happy. I feel as if you’re my friend, you’re like a brother, but for all that you’re the one I love, even though you don’t love me, so that sometimes I also feel you’re my son. She looks at me. I’d like you to be like my friend, my little brother, my lover and my son.
แต่ถ้าเธอเป็นลูกของฉันจริงๆ โถ…เด็กน้อยผู้น่าสงสาร มานอนใกล้ๆ แม่นี่สิ เธอขยับพื้นที่ให้ผมนอน หนาวมั้ย มานอนใกล้ๆ แม่สิ น้ำเสียงของเธออ่อนโยนจนผมต้องเบียดร่างเข้าใกล้ทรวงอกของเธอ เธอกอดผมไว้และร้องเพลงกล่อม ลูบหัวให้ผมและกอดผมแน่นจนแทบหายใจไม่ออก มันทำให้ผมนึกถึงแม่ ผมแทบไม่เคยได้กอดแม่เลยในชีวิตที่ผ่านมา ผมเป็นเด็กน้อยที่น่าสงสาร โหยหาอ้อมกอดของแม่ นั่นแหละที่ทำให้ผมกอดเธอแน่นขึ้น But if you’re really my son, goodness … Poor little child, come and lie down close to mummy. She moves to give me room to lie down. Are you cold? Come and lie down close to mummy. Her tone of voice is so soft I draw closer and twist my body to be near her bosom. She hugs me and sings a lullaby, strokes my head and hugs me so tight I can hardly breathe. It makes me think of Mum. I’ve hardly ever hugged Mum in the life that has been. I’m a poor little child, craving for my mother’s arms. That’s what makes me hug her tighter.
โถ…ดูสิ รักแม่มากไหม แม่จะดูแลเจ้าเอง เธอขยับร่างเพื่อกอดผมได้ถนัดขึ้น ใบหน้าผมซุกอยู่กับทรวงอกเล็กๆ ของเธออย่างแนบชิด อยากกินนมของแม่ไหม เธอถามพลางถลกเสื้อขึ้น ปลดตะขอยกทรงออก เผยให้เห็นทรวงอกทั้งสองข้าง และเบียดเข้าหาผม นมของแม่ไง อยากกินนมของแม่ไหม My goodness … Look at you. Do you like mummy very much? I’ll take care of you. She moves to hug me even more comfortably. My face is nested in her small breasts tightly. Do you want to suckle, she asks while hitching up her shirt and undoing her bra, freeing both her breasts and twisting to get closer. Here, mummy’s breasts. Do you want to suckle?
มือของผมลูบไล้เนินถันแผ่วเบา ริมฝีปากผมซุกไซ้หาความอบอุ่นที่อยู่ตรงหน้า หรือมันคือความฝันอันไกลโพ้นกันแน่ แต่ผมไม่สนใจ เธอมองดูผมด้วยรอยยิ้มพึงพอใจ โอบกอดผมไว้ ปล่อยให้ผมดูดดื่มจากทรวงอกตามความต้องการ มันทำให้ผมรู้สึกเหมือนตัวเองได้กลับไปเป็นเด็กอีกครั้ง My hands stroke her breasts lightly. My lips pluck in search of warmth ahead or is it a distant dream? But I don’t care. She looks at me with a contented smile, hugs me, lets me suck at her bosom as I wish. It makes me feel as if I’d become a child once again.
อย่ากัดแม่สิจ๊ะ แม่เจ็บรู้ไหม เธอพูด แต่ยังปล่อยให้ลูกน้อยดื่มดูดอย่างอิสระ ร่างของเธอเกร็งพลิกหงายเผยทรวงอกทั้งสองข้าง ส่งเสียงครางเล็ดลอดแผ่วเบาอย่างพึงใจ มือของเธอจับหัวของผมไว้และมิได้พยายามผลักไส แต่กดมันไว้แน่นแนบทรวงอก Don’t bite me. You hurt me, you know, she says but still lets her little child suckle freely. Her body stiffens and turns over, exposing her breasts. She lets out a low moan of satisfaction. Her hands grab my head and don’t try to push it back, but press it tighter against her chest.
= =
4 – คนรักที่ไม่ได้รัก 4 – Lover without love
ได้โปรดเถิดที่รัก เป็นคนรักของฉัน เป็นคนรักของฉัน เธอครวญครางด้วยเสียงกระเส่าเร่าร้อน บิดเบือนเรือนร่างราวกับเกลียวเชือก ผมแก้สายกางเกงเลและปลดมันออกพร้อมกับผ้าชิ้นสุดท้ายอย่างง่ายดาย ร่างของเธอเปล่าเปลือยอยู่ในความสลัวรางของห้อง เส้นร่างของเธอเด่นชัดในความมืด ผมจ้องมองดวงตาพริ้มหลับ ผมสยายเต็มหมอนสีขาวนวล และเริ่มออกเดินเรือสำรวจเพื่อค้นหาดินแดนใหม่ ท่ามกลางท้องทะเลครืนคลั่งบิดรวนครวญครางโยกโยนเรือน้อยตามลูกคลื่นถาโถม Please, darling, be my lover, she moans in a sultry voice that quavers, coiling her body like a twisted rope. I untie the fisherman pants and take that last garment off her easily. Her body is naked in the dimness of the room, its contours clear in the darkness. I stare at the tightly closed eyes, at the hair sprayed all over the creamy white pillow, and set sail in search of a new land in the middle of a wildly groaning sea that tosses the little boat about with every wave breaking in. [Note the inevitable lapse into the Eastern age-old imagery of lovemaking after a straightforward enough description of foreplay … and use your imagination if you must.]
ครั้นพอเห็นภูมิประเทศแห่งใหม่อยู่เบื้องหน้า หวังจะเอาเรือเข้าหลบในอ่าวลึก แต่ก่อนที่เรือจะหันหัวเขาสู่ปากอ่าว พายุร้ายเร่งโหมตามเข้ามาหวังจมเรือต่างถิ่น ปัดป่ายไปมาราวกับมีมือยักษ์โยนเรือออกไป ปากอ่าวถูกปิด เปล่งเสียงร้องสะอึกสะอื้นครวญครางปฏิเสธ When a new territory comes in sight ahead, I hope to have the boat enter the shelter of a deep bay, but before it can set course to the entrance to the bay, a violent storm ensues that seeks to capsize the alien boat, buffeting it as if a giant hand kept flicking it away. The entrance to the bay is closed down with cries and sobs and groans of refusal.
>อย่า…ไม่…ไม่…ฉันทำไม่ได้ เธอไม่ได้รักฉัน เสียงร้องร่ำด้วยความสิ้นหวัง ผมตัวแข็งชาราวกับถูกตึงอยู่กับที่ ก่อนพลิกร่างลงนอนข้างๆ อย่างหมดอาลัย ‘Don’t … no … no … I can’t do it. You don’t love me, the voice keeps pleading in hopelessness. I’m stiff and numb as though held back to a stop before I turn over to lie by her side in despair.
มันเป็นความจริงที่ผมไม่ได้รักเธอ จะมีบ้างก็คงเพียงเยื่อไยอันบางเบาแห่งความสงสาร จนบางครั้งให้นึกสมเพชเวทนา ในเมื่อเธอสามารถเลือกที่จะใช้ชีวิตของตัวเอง เลือกที่จะไปพ้นจากความเจ็บปวด แต่เธอกลับไม่เลือก ทั้งที่รู้ว่า ไม่ว่าจะอย่างไรผมก็ไม่อาจรักเธอได้ แม้ผมจะใช้ความพยายามมากแค่ไหนก็ตาม It’s true that I don’t love her. The little there is is a thin thread of pity, even of occasional compassion if only she was able to choose to live differently, to choose to get rid of her pain, but instead she doesn’t, even though she knows that, no matter what, I don’t love her, however much I try to.
เสียงร้องไห้เงียบลงแล้ว เธอค่อยๆ ซุกตัวเข้าหาผม กอดผมไว้ ฉันขอโทษ ฉันยังไม่พร้อม ฉันไม่รู้ว่าเธอรู้สึกกับฉันยังไงกันแน่ บอกฉันสิ บอกฉันได้ไหมว่าเธอรู้สึกกับฉันยังไง อย่าเงียบสิ อย่านอนเงียบอย่างนี้ เธอทำให้ฉันกลัวรู้ไหม เธอก็รู้ว่าฉันรักเธอมากแค่ไหน แต่เธอไม่เคยบอกฉันเลย เธอกระซิบอยู่ข้างหู และจูบแก้มของผม The sound of crying has stopped. She slowly draws closer and hugs me. I’m sorry, I’m still not ready, I don’t know how you feel about me for sure. Tell me, will you? Can you tell me how you feel about me? Don’t be silent. Don’t stay silent like this. You frighten me, you know that? You know how much I love you, but you’ve never told me. She whispers in my ear and kisses my cheek.
เธอคงไม่รักฉันใช่ไหม เหมือนที่เธอเคยบอก ไม่เป็นไรหรอก ไม่รักก็ไม่เป็นไร ขอให้ฉันรักเธอคนเดียวก็พอแล้ว นะ…พูดอะไรหน่อยสิ อย่าเงียบอยู่อย่างนี้ นะ…ให้ฉันทำอะไรก็ได้ ฉันยอมเธอทุกอย่าง เธอจ้องมองดูผมเต็มตา แต่ผมแทบจะไร้ความรู้สึก เหมือนมีอะไรบางอย่างมาขวางกั้นเอาไว้ You don’t love me, do you? As you used to tell me. It doesn’t matter. It doesn’t matter if you don’t love me. Let me love you alone, loving you alone is enough … Say something. Don’t be silent like this … Make me do whatever you want. I’ll let you do anything. She stares at me insistently but I’m almost without any feeling, as if there were some sort of partition between us.
ไม่รักก็ไม่เป็นไร ไม่เป็นไรหรอก ขอหอมให้ชื่นใจหน่อยนะ เธอจูบแก้มสองข้างของผม และเลื่อนมาจูบปากของผม เคลื่อนตัวเข้าหาผม มือของเธอเริ่มสำรวจเนื้อตัวของผม พูดกับฉันหน่อย แล้วฉันจะยอมเธอทุกอย่าง พูดกับฉันหน่อย ผมยังคงเงียบ ไม่รู้สึกอยากพูดอะไร นั่นเป็นเพราะผมได้พูดไปหมดแล้ว ผมไม่ชอบการพูดอะไรซ้ำซาก If you don’t love me, never mind, it doesn’t matter. Let me kiss you to feel a little better. She kisses me on both cheeks and moves to kiss me on the mouth, draws closer to me. Her hand begins to roam over my flesh. Talk to me and I’ll let you do anything. Talk to me a little. I’m still silent. I don’t feel like saying anything. That’s because I’ve said everything already. I don’t like to repeat myself.
เธอจูบปากผมเนิ่นนาน แต่ผมไม่มีความรู้สึกอะไรเลย เนื้อตัวของผม ร่างกายของผมราวกับถูกแช่แข็ง หรือไม่ผมก็กลายเป็นหินไปเสียแล้ว จนเธอค่อยๆรับรู้ได้ถึงความแข็งกระด้างเย็นชา เธอค่อยๆถอนกายออก เลื่อนตัวไหลลงจากเตียงนอนราวกับขี้ผึ้งที่กำลังหลอมละลาย ร่างของเธอดูเหมือนจะหลอมละลายไปเสียแล้ว เปล่งเสียงร้องครวญครางร่ำไห้ราวกับแผ่นเสียงตกร่อง ดังซ้ำซากอยู่เช่นนั้น ไม่รู้จบ She kisses me on the mouth and lingers there but I don’t feel anything at all. My flesh, my body are like deep-frozen or else I’ve turned into stone, until she slowly perceives the stiff numbness and slowly withdraws her body, slides out of bed like melting honey. Her body seems about to melt, issuing a pleading moan like a scratched record going over the same track like that endlessly.
เมื่อไหร่จะจบสักที ผมได้แต่ทอดถอนหายใจ… When will it be over? I merely exhale a long sigh…
= =
พิมพ์ครั้งแรก นิตยสารช่อการะเกด 48, 2552 ‘Keim rak see bot’ in Chor Karrakeit 48, 2009
Wutisant Chantwiboon, born 1973
in Ayutthaya in a trading family,
is the author of two collections
of short stories and of two novels
for young readers. His ‘Marlee’s
second death
’ was published here
on 18/5/2012.

The cats, the drunk and the beggar – Ussiri Dharmachoti

ooo
You may not be a cat person and yet enjoy this tale of the plight of cats met down memory lane: it tells a truth or two about human nature. MB
ooo

<td

ขอทาน แมว
และคนเมา

THE CATS, THE DRUNK
AND THE BEGGAR

อัศศิริ ธรรมโชติ

USSIRI DHARMACHOTI*

* Pronounced at.si.ri tham.ma.choat
= = TRANSLATOR’S KITCHEN
o o o
แมวเป็นสัตว์น่ารัก แต่ผมไม่เคยผูกพันด้วย มันน่ารำคาญมากกว่าตามสายตาของผม แต่ครั้งเป็นเด็กมาแล้วที่เห็นแม่เลี้ยงแมวมาด้วยความรักแบบหลงใหล – หาข้าวให้มันกิน จับมันขึ้นมาอุ้ม เรียกมันด้วยเสียงแบบเอ็นดู ทั้งที่มันร้องกวนใจเคล้าแข้งขาเกะกะ และเป็นสัตว์เลี้ยงฉวยโอกาสที่แสดงความรักคนเฉพาะเมื่อเวลามันหิว อิ่มแล้วก็ไป หรือไม่ก็นอนหลับเกียจคร้าน บ่อยครั้งผมอิจฉาที่คิดว่าแม่รักแมวมากกว่าผม Cats are lovely animals but I’ve never taken to them. They are more annoying than lovely in my view from the time I was a child and saw Mother raise cats with a kind of love bordering on lunacy – feeding them, scooping them up to hug them, calling them with a kindly voice, even though their mewing and meddlesome snuggling against your legs were annoying. Cats are opportunistic domestic animals that show their love of humans only when they are hungry – once full they leave or else fall into slothful sleep. Many times I was jealous at the thought that Mother loved her cats more than she did me. หลงใหล: usually, ‘fascinated by’, ‘infatuated with’, ‘crazy about’; ‘bordering on lunacy’ is a bit strong but reflects the narrator’s resentment of his mother’s love for cats.
ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว… ผมแตะแมวในบ้านจนกระเด็นร้องครวญคราง แม่เอ็ดตะโรและด่าผมไม่เลิก พร้อมแช่งชักหักกระดูกว่าผมจะต้องรับกรรมที่ก่อบาปเข็ญนี้ ผมเถียงกลับไปว่า นี่ผมเป็นลูกของแม่นะ ทำไมจึงมาแช่งผม และเข้าข้างเจ้าแมวร้ายนี้ มันเป็นสัตว์ ผมเป็นคน แม่เห็นแมวดีกว่าลูกที่รักได้ยังไง แม่ยิ่งโกรธผมหนัก ยกเชี่ยนหมากจะทุ่มผม Once, long ago, I kicked a house cat and sent it flying and groaning. Mother yelled at me, cursing me no end and threatening me with retribution for this dastardly sinful deed. I retorted that I was her son, why did she curse me and side with the confounded cat? It was an animal, I was a person: how could she think the cat was better than her own child was? Mother was all the more incensed with me. She lifted the betel tray intent on knocking me out. ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว: usually, ‘once upon a time’.
แตะแมวในบ้าน: literally, ‘I kicked a cat in the house’.
แช่งชักหักกระดูก: lovely idiom, wishing someone ‘convulsions and broken bones’. As no direct translation came to mind, I added ‘dastardly’ to stay in spirit.
แม่เลี้ยงแมวหลายตัว และออกลูกมาหลายครอก มีสารพัดสีจะมีได้และมีนิสัยต่างกัน มีหลายตัวเกเรเหลือขอจนแม่ท้อ และแสร้งทำเป็นไม่รู้เห็นเมื่อมีคนในบ้านจับมันไปปล่อยวัดตอน กลางคืน แต่ตกตอนรุ่งเช้าเปิดประตูบ้านออกไป มันก็ร้องเหมียวๆ รอรับแม่อยู่ก่อนแล้ว บางตัวหายไปหลายวันก็สู้อุตส่าห์ระถนนซอกซอยกลับมาบ้านจนได้ แม่จะอุ้มมันไว้ – นังนี่มันฉลาด…แม่จะว่าอย่างนี้ แล้วเลี้ยงดูมันต่อไปอีกด้วยความเวทนาที่เพิ่มมากเป็นซ้ำสอง Mother had many cats and they had many litters of as many colours as they come and of distinct dispositions. Several of them were so wayward even Mother was discouraged and pretended not to see when people in the house caught them and went to ditch them at the temple at night, but the next morning when she opened the main door there they were mewing, waiting for Mother all along. Some disappeared for days on end but from whatever maze of streets and lanes still managed to find their way back home. Mother would take them in her arms. How clever of this one, she would say and then would go on raising them with twice as much compassion.
เมื่อครั้งหนึ่งนานมาแล้วอีกเหมือนกัน…ผมปั่นจักรยานผ่านหน้าบ้านครูคนหนึ่ง แกกวักมือเรียกผม แล้วบอกว่า ไอ้หนู ครูจ้างเอ็งไปปล่อยแมวหน่อยนะ ครูให้ตังค์ผมมาห้าบาท พร้อมกับแมวสองตัวยัดใส่กระสอบท้ายรถ ผมอยากได้ตังค์ นำมันไปปล่อยในป่าละเมาะแห่งหนึ่งที่ไกลบ้าน ผู้คน –ดูมันเซ่อ เด๋อด๋า ร้องออดอ้อน คล้ายกับจะให้ผมพา กลับไปบ้าน แต่ผมไม่ใจอ่อนผูกพันมัน รีบปั่นจักรยานหนีจากมา Another time long ago, as I rode my bicycle past the house of one of the teachers, he beckoned me to stop and then told me, ‘Boy, here’s some money, get rid of my cats for me.’ He gave me five baht along with two cats stuffed inside a jute bag I put on the back carrier. I wanted the money. I freed them somewhere in a forest far from the house. People: Look at that silly billy! So scatterbrained! They mewed imploringly, as if to have me take them back home, but they were nothing to me. I hurriedly pedalled away.
ผมมาเล่าให้แม่ฟัง แม่ด่าทั้งครูและผม –เอ็งมันใจบาปหยาบช้า เห็นแก่เงินแค่ห้าบาท ถึงกับยอมก่อเวรไปพลัดพรากพวกมัน ทำไมไอ้ครูบ้าไม่ไปปล่อยซะเองล่ะ เอ็งมันบ้าพอกัน When I told Mother, she cursed the teacher and me. You wicked lout! You only have eyes for the money, those miserable five baht, so you deliberately commit a sin against those poor creatures. Why didn’t that batty teacher do it himself? You’re both as bad.
เมื่อยามอารมณ์ดี แม่จะบอก –ลูกเอ๋ย…หมาแมวมันเป็นสัตว์อยู่กับคน ถ้าหากคนไม่เลี้ยงแล้ว มันจะอยู่กับใครล่ะ… When she was in a good mood, Mother would tell me, Sweetheart, dogs and cats are animals that live with people. If we don’t raise them who will?
เย็นวันหนึ่ง…ของช่วงเวลาที่แล้งจัด ขบวนแห่นางแมวมาบนถนนหน้าบ้าน พวกเขาจับแมวตัวหนึ่งใส่เข่งใหญ่แล้วปิดทางออกไว้ สอดไม้คานหามแมวไปทุกหนทุกแห่ง ให้ผู้คนสาดน้ำใส่ขณะขับเพลงขอฝน แมวได้แต่ดิ้นรนและร้องเสียงคร่ำครวญ ฝนก็ไม่ตกลงมา One late afternoon in a time of prolonged drought, a cat procession came along the road in front of our house. They had caught a cat and put it in a big bamboo basket, closed its way out with a lid and inserted a yoke to carry the cat everywhere for people to splash clear water over it while they sang a song calling for rain. The cat could only struggle and mew frantically and annoyingly. The rain disdained to fall. ===

=

ฝนก็ไม่ตกลงมา can be read two ways: ‘The rain didn’t fall’ or ‘The rain disagreed to come’.

มีชายคนหนึ่งเมาเหล้า เขากระโดดเข้าช่วยชีวิตแมวเอาไว้ด้วยการเปิดปากเข่งปล่อยให้แมวหนีไป… เขาตะโกน –พวกมึงเป็นบ้าไปหมดแล้ว ไอ้แมวตัวนี้ต้องตายแน่ ฝนก็จะไม่ตก…ฮ่า ฮ่า ไอ้พวกบ้า แน่จริงมึงมาจับกูใส่เข่งใบนี้หามไปแทนแมวซีวะ There was a man who was drunk. He jumped to the cat’s help by opening the lid of the basket and freeing the animal. ‘You’re totally crazy, all of you!’ he shouted. ‘This cat will die and there won’t be any rain, ah! ah! You crazy people! If you’re so gung-ho, catch me and put me in the basket instead of the cat, you fools!’ In the interest of folkloric knowledge, let it be stated that the cat in the procession is a she (นางแมว).
ขบวนแห่นางแมวแตกกระเจิงท่ามกลางเสียงหัวเราะของเด็กๆ พิธีถูกทำลายลงในท่ามกลางเสียงสาปส่งชายขี้เมาที่ไม่ยอมเคารพกฎเกณฑ์พิธีกรรม ผมซึ่งเป็นเด็กและไม่เคยผูกพันกับแมวยังถอนใจ นึกขอบคุณชายขี้เมาคนนั้น The cat procession broke apart amid the laughs of the children. The event was disrupted by the curses of a drunken man who had no respect for ceremonial rules. I who was a child and no cat person could sigh and mentally thank that drunken man.
คืนวันล่วงมา…รวดเร็วและนาน ฟ้าเพิ่งจะสางและผมเพิ่งจะกลับบ้านเดินเซเข้าซอยที่สองข้างเป็นห้องแถว รวงร้านยังปิดอยู่ พระออกบิณฑบาตแล้วระหว่างความเงียบสงบ ผมพบเด็กผู้หญิงคนหนึ่งนั่งร่ำไห้อยู่หน้าบ้านซึ่งแง้มประตูไว้บานเดียว Time passed, fast and much of it. The sky was dawning as, reeling back home, I entered a street with shop houses on both sides, the shops still closed. Monks were already on their alms rounds in the peace and quiet. I saw a young girl who sat crying in front of a house whose door was ajar. ==พบ usually translates as ‘to meet’ or ‘to find’, but also as ‘to encounter’, ‘to come across’ or ‘to see’.
หนูร้องไห้ทำไม ผมยืนโงนเงนทักทาย เด็กคงจะได้กลิ่นเหล้าจึงทำท่าตกใจ จะหันกลับเข้าบ้าน แต่แล้วก็ร้องจ้า ชี้มือไปกลางถนนบอกด้วยเสียงสะอื้น –รถมันทำแมวหนู มันทับไอ้สีนวลตายแล้ว… Why are you crying, little girl? I greeted her as I stood unsteadily. The child must have smelt the fumes of alcohol so she was shocked and made as if to go back inside but then cried even more and, pointing at the middle of the street, told me in a voice that sobbed, ‘A car ran over my cat! My Creamy is dead!’
ผมเพิ่งจะสังเกตเห็นแมว “สีนวล” นอมจมกองเลือด ไส้ทะลักอยู่บนท้องถนน รอยรถบนตัวแมวยังหมาดใหม่อยู่เลย ผมมองมันแล้วคลื่นไส้อาเจียนออกมา Just then I noticed Creamy the cat lying in a pool of blood, its entrails spilled out on the tarmac, car marks still imprinted on its body. I looked at it and felt sick and vomited.
แม่หนูหยุดร้องไห้ หันมาสนใจผมที่เกาะเสาไฟยืนอ้วกอยู่ –น้าไม่สบายหรือ… น้าเมาหรือเปล่า ผมละอายเด็กเหลือเกิน – อ้วก เสร็จแล้วก็เดินหนี…นึกในใจที่ไม่อาจทำให้เด็กประทับใจในอย่างใดอย่างหนึ่งได้ แม้แต่คำปลอบโยน เมื่อเทียบกับชายขี้เมาทลายขบวนแห่นางแมวเมื่อคืนวันอันผ่านมาแล้วผมก็แย่เต็มทน The little girl stopped crying, turned her attention to me who stood clutching the electricity pole and throwing up. ‘Are you sick, uncle? Are you drunk, uncle?’ I felt so ashamed in front of that girl … and chucked up again! When it was over, I hurried away, thinking to myself I’d done nothing for the girl, hadn’t even tried to console her. Com- pared to the drunk who had disrupted the cat procession that time, I was really the lowest of the low.
…อีกคืนวันที่ย้อนไป ผมนึกถึงพระครูแก้วเมื่อครั้งยังอยู่วัด พระครูแก้วเกลียดแมว แกอ้างว่าเป็นโรคหืด เจอขนแมวไม่ได้ แกโหดร้ายกับแมวมาก ไม่เคยให้ข้าวกิน ครั้งเมื่อแมวเข้าไปใกล้ก็จะถูกแกตะเพิด แต่พระครูก็มีโชคเพราะแมวนำลาภมาให้ More time passed. I thought of Reverend Teacher Kaeo when I was still at the temple. Reverend Teacher Kaeo loathed cats. He claimed he was asthmatic, couldn’t stand a cat’s hair. He was very cruel with cats, never fed them. Whenever one got close he would chase it away, but the Reverend Teacher had a stroke of luck thanks to a cat that brought him a windfall.
แมวท้องแก่มาคลอดลูกทิ้งไว้สี่ตัว ตรงหน้ากุฏิพระครูแก้ว แมวสี่ขามีสี่ตัว พระครูนักเล่นหวย แทงเลข 44 ถูกไปหลายหมื่นบาท แต่แกก็ยังใจร้ายต่อแมวอย่างไม่เปลี่ยนแปลง ไม่เคยนึกเลี้ยง ไม่ให้กินแม้แต่น้ำแต่ข้าว ซ้ำให้ลูกศิษย์วัดจับลูกแมวไปปล่อยอีก สมน้ำหน้า ที่ต่อมาพระครูแก้วระทมทุกข์หมกมุ่นอยู่กับหวยที่ไม่เคยถูกอีกเลย เป็นพระที่ไม่มีใครคบหา บ้าหวยและว้าเหว่… A heavily pregnant cat came to give birth and left a litter of four kittens in front of his cell – four times four legs: the Reverend Teacher who played the underground lottery bet on 44 and won several tens of thousands of baht, but his hostility to cats didn’t change, he never thought of taking care of them, gave them nothing to eat or drink, and even had temple children take the kittens and release them far away. It served him right that later he felt gloomy and depressed, busy as he was with the underground lottery he never won again. He was a monk nobody associated with – lottery crazy and lonely.
อีกคืนวันที่ล่วงมารวดเร็วและนาน…ผมเมาเดินเข้าซอยกลับบ้านในยามดึก ได้ยินเสียงแมวร้อง หง่าวระงม ไปทั้งตรอก ฟังดูก็รู้ได้ว่าแมวสองตัวบนหลังคาบ้านหลังใดหลังหนึ่งนั้น กำลังหมายจะฝากรักต่อกัน… เสียงของมันรบกวน คงปลุกให้เจ้าของบ้านตื่นขึ้นด้วยความโมโห บัดเดี๋ยวเดียวเท่านั้น ที่ผมได้ยินเสียงดังโป๊ก กับเสียงสุดท้ายของแมวตัวหนึ่งหายไปแล้ว…ก็มีใครโยนร่างของมันตกลงมาอยู่ไม่ห่างจากผมนัก และมันดิ้นทุรนอยู่ท่ามกลางแสงไฟริมซอย… Another lengthy stretch of time passed and passed fast. I was drunk as I entered my home street late one night. I heard heated cats’ calls all over the street. Listening intently, I knew that two cats on some roof or other were intent on bestowing love upon each other. Their mewing was irritating and woke up a house owner in anger. A moment later I heard a loud ‘thump!’ and a last meowing from one of the cats receded into silence… Someone had flung away the body that had fallen not far from where I stood and that was now twitching in the light of a street lamp.
…แมวตาค้าง มีเลือดเกรอะบนหัว มันกำลังจะตายแล้ว ผมเงยหน้าแหงนมองไปยังชั้นบนของบ้าน มีแต่ความมืดและเงียบ มนุษย์หนอ…ช่างใจร้าย ไม่เลี้ยงมันแล้วยังทำมันได้ถึงอย่างนี้…ผมนึกถึงแม่ที่ล่วงลับไปแล้ว ถ้าแม่ฟื้นขึ้นมาได้เห็นเหตุการณ์นี้ต่อหน้า แม่ก็คงจะตายซ้ำสองอีกเป็นแน่แท้ทีเดียว The cat had wide-open eyes, and caked blood on its head. It was dying. I raised my head to look at the upper floor of the house. There was only darkness and silence. How cruel man can be! Not feeding them and then doing that… I thought of my regretted mother. If Mother had come back to life and witnessed what happened here, she surely would have died a second time around.
= =
ข้างริมคลองน้ำครำใจกลางเมืองหลวงแห่งหนึ่ง แม้จะมียุงชุมนับได้หลายสิบล้านตัว และมีกลิ่นของเชื้อโรคลอยขึ้นมาจากคลองอย่างเหลือคณาจะนับได้ ถึงอย่างนั้นก็เถอะ ก็เต็มไปด้วยร้านอาหารขายข้าวต้มเจ้าเก่าที่ชื่อเสียงเลื่องลือไปไกล และที่พิเศษสุด สองฝั่งคลองน้อยนี้เหมาะต่อการตั้งวงเหล้าแต่หัวค่ำไปจนดึก Alongside a canal in the heart of the capital with stagnant foul water, even though there are millions and millions of mosquitoes and the water exhales the stink of too many infectious bacteria to count, for all that, there is a double line of food shops selling old-recipe rice gruel that are reputed far and wide and, what’s most peculiar, both sides of this small canal are ideal for setting up drinking circles from sundown to late into the night. Here, a little gamble for the translator, who must decide if เจ้าเก่า (original) applies to the food shops or to the rice gruel and which, of the shops or the gruel, is reputed far and wide.
อาหารอร่อย เหล้าออกรส เวลาไม่นานนักกลิ่นน้ำครำก็จะด้าน แล้วลมเย็นก็จะโชยขึ้นมาจากคลองให้รื่นรมย์ Delicious food, potent liquor: before long the stench of the stagnant foul water dulls and then the cold wind that wafts from the canal brings pleasant freshness. ออกรส: ‘tasty’, ‘palatable’, ‘enjoyable’.
ผมและผองเพื่อนรักใคร่ เราตั้งวงคุยกันไปหลายเรื่องแล้ว…เรื่องที่ทำให้เราหัวเราะ ให้เราเศร้า เรื่องที่ทำให้เราตื่นเต้น ทำให้เราเหนื่อยล้า… นินทาเมีย เจ้านาย ด่านักการเมือง และวิจารณ์รัฐบาล การกีฬา วงการบันเทิง วัฒนธรรมและพวกคุณหญิงคุณนาย… โลกในวงเหล้าของเรามักจะมีขอบฟ้ากว้างขวางเสมอ มากไปด้วยจินตนาการ ฝันบรรเจิดและอารมณ์ขันของแต่ละคนตามกระแสสายของน้ำเหล้าที่ไหลล่วงลำคอไป… My close buddies and I will sit around chatting about all sorts of things, things that make us laugh or make us sad, things that make us excited or make us exhausted … badmouthing wives, bosses, cursing politicians and criticising the government, sports, entertainment circles, civilisation and them high-so ladies… The world in our drinking circle always has broad horizons, brims with imagination, beautiful dreams and the sense of humour of each of us, carried along by the flow of firewater gurgling down our throats.
แมวอีกแล้ว…เสียงใครตะโกน แมวตกน้ำ! A cat yet again! Someone is shouting, ‘A cat’s fallen into the water!’
จริงๆ นั่นแหละ แมวจรจัดตัวหนึ่ง กำลังว่ายเอาชีวิตรอดอยู่ในคลองน้ำครำ มันคงพลัดตกลงไปจากขอบซีเมนต์สูงเมื่อยามเผลอหรือว่าคงมีใครถีบอย่างไม่ตั้งใจก็ได้…หมดโอกาสจะขึ้นมาได้ น้ำสีดำเหลือเกิน โคลนก็ปนอยู่มาก… แสงไฟจับเห็นมันเป็นเงาตะคุ่ม กำลังว่ายวนไปมา มีสีขาวที่กำลังถูกย้อมและกำลังจะอ่อนแรง It’s true. A stray cat is swimming for its life in the stinking water of the canal. It must have fallen from the high cement parapet in a lapse of concentration or maybe someone kicked it unwittingly … and it can’t climb back. The water is so black, so thick with mud. The light catches the cat as a dark mass swimming in circles, the white on it dyed black, and it is losing strength.
ร้านรวงโต๊ะเหล้าสองฝั่งคลองยามนี้ มีแต่คนจ้องมองลงไปในคลองนั่น มีเสียงเอะอะชักชวนกันให้ดู แมวเป็นสัตว์อยู่กับคน ปราศจากพิษภัยดูน่ารักแต่ก็เล็กเกินไปสำหรับน้ำเน่ากลิ่นหึ่งชวนคลื่นเหียนอย่างนั้น ผมคิด At the drinking tables of the shops on both sides of the canal by now there are only people staring down at that canal. There are exclamations inviting one another to have a look. Cats are animals that live with people, inoffensive and lovely but too small for putrid water with a nauseating stench like that, I reflect. ==ผมคิด: alternately, ‘I tell myself’ – in no case here ‘I think’.
แต่จะมีใครเล่าในที่นี้ ที่กินเหล้ากินข้าวได้อย่างสบายคอนัก แมวตัวเดียวกำลังจมน้ำตายอยู่ต่อหน้าคนหลายคน But here where we eat and drink at leisure, who will make a move? A single cat is drowning in front of many people.
…ชายขอทานเร่ผ่านมา สภาพของเขาคลื่นเหียนไม่ต่างไปจากแมวในคลองเท่าไหร่นัก แต่เขาก็ยังรู้สึกรังเกียจอิดเอื้อนที่ได้รับการว่าจ้างจากเจ้าของร้านเหล้าให้ลงไปช่วยชีวิตแมว แต่ครั้นเมื่อเห็นเงินค่าจ้างสูงขึ้นพร้อมกับแมวที่อ่อนแรงและชีวิตใกล้จมลงไปภายใต้น้ำครำทุกขณะ เขาก็ตัดสินใจกระโดดลง น้ำในคลองแตกกระจายและแผ่กลิ่นฟุ้งไปทั่ว …A beggar walks by, in a condition almost as nauseating as the cat in the canal, yet he still feels disgusted at being hired by one of the shop owners to go down and save the cat. But when he sees the amount of money increase while the cat weakens and will drown in the foul water at any moment, he decides to jump. The water in the canal splashes up and releases a revolting stench all over.
ทุกสายตาจ้องจับอยู่ที่ชายขอทาน เขาแหวกว่ายสายน้ำเน่าเข้าไปใกล้ตัวแมวแล้ว อุ้มมันกลับฝั่ง…ในท่ามกลางเสียงปรบมือที่ก้องไปทั้งสองข้าง ฝั่งคลองน้อย เงินค่าจ้างในการช่วยชีวิตแมวของเขาสูงขึ้นเรื่อยๆ กองอยู่บนโต๊ะเหล้า ระหว่างที่เขาอาบน้ำให้ทั้งตัวเอง และแมวที่ขนเริ่มสะอาดขึ้น สะบัดหัว และส่งเสียงร้องรังเกียจ… All eyes are on the beggar. He swims about in the putrid water and approaches the cat, takes it in one arm and returns to the bank … under sustained applause that echoes on both sides of the small canal. The hiring money for saving a cat’s life keeps piling up on the drinking tables while he washes both himself and the cat which is beginning to look cleaner, shakes its head and mews in irritation.
โลกดูรื่นรมย์ แม้น้ำในคลองนี้ก็ดูจะสะอาดตาขึ้น ผมกับเพื่อนๆ เมาหนักกันยิ่งขึ้นไปอีก ด้วยข้ออ้างน่าละอายว่า ฉลองชีวิตแมว! The world looks pleasant. Even the water in the canal seems cleaner to the eye. My friends and I grow even drunker, with a shameful excuse: drinking to the rescue of the cat!
First published in 1987, then as a collection
of short stories by the author
under the same title in 1988.
Ussiri Dharmachoti, born in Hua Hin in 1947, has had a successful lifelong career in journalism. Winner of the SEA Write Award in 1981 (Khun Thong, you will return at dawn), he is a master of short fiction. His novella Of time and tide is available from thaifiction.com or immateriel.fr.

Saeh Klom Bok – Siriworn Kaewkan

=
Magical realism and a double leitmotiv are the main attractions of this impish poetic tale, a little bit marred at the end by dated references to various (i)dolls. MB

แซะห์กล็อมบ็อค

SAEH KLOM BOK

ศิริวร แก้วกาญจน์

SIRIWORN KAEWKAN

TRANSLATOR’S KITCHEN
= = =
ตอนนั้นมีพ่อค้าจากตรังกานูผู้หนึ่งล่องเรือเข้ามาค้าขายในอาณาจักรปัตตานี.. At the time, a trader from Trengganu came by boat to trade in the Kingdom of Pattani… Trengganu is the old spelling
of Terengganu, on the Malay
eastern coast.
ตอนนั้นญี่ปุ่นเริ่มเปิดสัมพันธ์ทั้งทางการฑูตและการค้ากับสยาม สยามก็เปิดสัมพันธ์ทางการฑูตและการค้ากับญี่ปุ่นและเมืองท่าอื่นๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ At the time, Japan was beginning to open diplomatic and commercial relations with Siam and Siam was opening diplomatic and commercial relations with Japan and the seaports of Southeast Asia.
ตอนนั้นญี่ปุ่นยังไม่ปิดประเทศ At the time, Japan had yet to close down its borders.
ตอนนั้นโทกุงาวะ อิเอยาสุ โชกุนคนแรกของตระกูลโทกุงาวะเพิ่งสิ้นพระชนม์ At the time, Tokugawa Ieyasu, the first shogun of the Tokugawa clan, had just passed away.
ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีเพิ่งสิ้นพระชนม์ At the time, the monarch of Pattani had just passed away.
ตอนนั้นมะละกาตกเป็นเมืองขึ้นของโปรตุเกสได้ร้อยกว่าปีแล้ว ตอนนั้นมะละกายังไม่ได้ตกเป็นอาณานิคมของฮอลันดา ตอนนั้นมะละกายังไม่ได้ตกเป็นอาณานิคมของอังกฤษ At the time, Malacca had been a colony of the Portuguese for more than a hundred years. At the time, Malacca had yet to become a colony of Holland. At the time, Malacca had yet to fall under English dominion.
ตอนนั้นญี่ปุ่นส่งปืน ดาบ เสื้อเกราะ เงินและทองแดงมาให้สยามจำนวนมาก ตอนนั้นสยามก็ส่งหนังกวาง ไม้ฝาง ดีบุก ตะกั่วดำและดินประสิวไปให้ญี่ปุ่นจำนวนมาก ทั้งที่ตอนนั้นอยุธยาห้ามนำดินประสิวออกนอกประเทศ ตอนนั้นดูเหมือนว่าญี่ปุ่นเพียงเจ้าเดียวที่ได้รับสิทธิพิเศษนั้น At the time, Japan sent guns, swords, mails, silver and copper to Siam in great quantities. At the time, Siam sent deer hides, sappan wood, tin, graphite and salt- petre to Japan in great quantities, even though in those days Ayudhya forbade the export of saltpetre. At the time, it seemed that Japan was the only country to have exclusive right to it. เสื้อเกราะ: mail or chain mail
or chain armour or ring armour.
ตอนนั้นปัตตานีเป็นเมืองท่าทางการค้าที่สำคัญอย่างยิ่งในคาบสมุทรมลายู At the time, Pattani was a commercial seaport of the utmost importance in the Malay Peninsula.
ตอนนั้นคือครึ่งแรกของศตวรรษที่ 17 At the time, it was the first half of the seventeenth century. …of the Christian era.
ตอนนั้นเจ้าผู้ครองนครรัฐต่างๆ ต้องพึ่งพาการค้าทางทะเล เพื่อเป็นฐานอำนาจทั้งทางการเมืองและเศรษฐกิจ ตอนนั้นสินค้าจากป่าจำพวกหนังกวาง พริกไทยและไม้หอมชนิดต่างๆ แม้จะมีความสำคัญ ทว่ายังน้อยกว่าสินค้าจำพวกปืน ดาบ เสื้อเกราะและวัตถุดิบสำหรับผลิตอาวุธยุทโธปกรณ์ At the time, those who governed the various city-states had to rely on the sea trade as their political as well as economic power base. At the time, forest products such as deer hides, pepper or the various kinds of fragrant woods, important though they were, were less so than items such as guns, swords, mails and raw materials for the production of weapons and munitions.
ตอนนั้นพ่อค้าและหมอสอนศาสนาจากยุโรปชาติต่างๆ เดินเรืออ้อมแหลมกู๊ดโฮปมุ่งหน้ามายังน่านน้ำเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กันอย่างคึกคัก ตอนนั้นยังไม่มีการขุดคลองสุเอช At the time, European traders and missionary physicians of various nationalities sailed round the Cape of Good Hope and made for Southeast Asian territorial waters. At the time, the Suez Canal had yet to be dug.
ตอนนั้นปัตตานีเป็นเมืองท่าทางการค้าที่มีเนื้อหอมอย่างยิ่งในคาบสมุทรมลายู ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีเพิ่งสิ้นพระชนม์ ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีพระองค์ใหม่เพิ่งขึ้นครองราชย์ ตอนนั้นนายพลประจำเรือฮอลันดาโจมตีเรือสินค้าอังกฤษสองลำจมในน่านน้ำปัตตานี ตอนนั้นกัปตันเรือของอังกฤษถูกยิงเสียชีวิตพร้อมลูกเรือจำนวนมาก ขณะบนฝั่งก็เกิดการปะทะกันระหว่างพ่อค้าจากยุโรปทั้งสองฝ่าย ตอนนั้นปัตตานีกำลังตกอยู่ท่ามกลางมรสุมทางการเมืองทั้งภายในและภายนอก At the time, Pattani was a most sought-after trading seaport in the Malay Peninsula. At the time, the Monarch of Pattani had just passed away. At the time, a new Monarch of Pattani had just acceded to the throne. At the time, the general in charge of a Dutch vessel sunk two English merchant ships in Pattani territorial waters. At the time, the captain of an English boat was shot dead along with a great number of crew members when a fight erupted on shore between European traders from both sides. At the time, Pattani was under a political monsoon both internal and external. เนื้อหอม: usually translated
as ‘in demand’, ‘popular’.
ตอนนั้นปัตตานีจึงจำเป็นต้องมีปืนใหญ่ไว้ป้องกันภัยจากศัตรู โดยเฉพาะอยุธยา ผู้ทรงอิทธิพลแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ Pattani thus had to have artillery to protect itself from its foes, especially Ayudhya, the dominant power in Southeast Asia.
ตอนนั้นการที่จะมีปืนใหญ่ไว้ในครอบครอง แน่นอนว่าย่อมต้องใช้ทองเหลืองจำนวนมากมายมหาศาล ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีพระองค์ใหม่จึงออกกฎห้ามทุกคนซื้อขายทองเหลืองแก่คนต่างเมืองภายในราชอาณาจักร ตอนนั้นพระองค์ยังมีคำสั่งว่า หากชาวปัตตานีคนใดมีทองเหลืองอยู่ในครอบครองจะต้องนำมาถวายให้แก่พระองค์ ตอนนั้นโทษของการฝ่าฝืนกฎอันศักดิ์สิทธิ์นี้มีเพียงประการเดียว คือประหารชีวิต! At the time, in order to secure the purchase of cannons enormous amounts of brass were required. At the time, the new Monarch of Pattani thus issued an edict forbidding everyone within the realm to trade brass with outsiders. At the time, the king further ordered any citizen of Pattani in possession of brass to donate it to the royal coffers. Punishment for failing to comply with such a holy writ was the death penalty.
ตอนนั้นพ่อค้าจากตรังกานูผู้หนึ่งแล่นเรือเลียบทะเลจีนใต้ เลาะชายฝั่งโกตาบารูเข้ามายังอ่าวปัตตานี ตอนนั้นพ่อค้าจากตรังกานูคนนั้นก็ฝ่าฝืนกฎอันศักดิ์สิทธิ์ของกษัตริยาแห่งปัตตานี โดยการแอบลักลอบซื้อทองเหลืองจากเสนาบดีกลุ่มหนึ่งมาเก็บไว้ในเรือสินค้าของตัวเอง At the time, a trader from Trengganu sailed round the coast of the South China Sea, skirted the Kota Bharu shore and entered the Pattani Bay. At the time, that trader from Trengganu contravened the holy writ of the Monarch of Pattani by covertly purchasing brass from a group of ministers and spiriting it into his cargo boat.
ตอนนี้เราควรจะบอกได้แล้วว่าพ่อค้าจากตรังกานูคนนั้นชื่อแซะห์กล็อมบ็อค เป็นชายร่างเล็ก สูงหนึ่งร้อยห้าสิบห้าเซ็นติเมตร ผิวดำแดง หน้าตาหล่อเหลาคมคาย มีนกออกหรือนกอินทรีทะเลเกาะอยู่บนไหล่ข้างซ้าย ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคพูดได้สิบเอ็ดภาษารวมทั้งภาษานกออก Now it is time for us to tell you that the trader from Trengganu was named Saeh Klom Bok. He was a thickset, coppery-skinned man with a handsome face, one hundred and fifty-five centimetres tall. He had a sea eagle clutching his left shoulder. At the time, Saeh Klom Bok spoke eleven languages, including sea eagle language. นกออก: white-bellied sea eagle
ตอนนั้นเรือของแซะห์กล็อมบ็อคถูกพายุพัดไปติดอยู่ในหมู่เกาะนิโคบา กลางมหาสมุทรอินเดีย ตอนนั้นเขาได้รับการช่วยเหลือจากชาวพื้นเมืองของที่นั่น ตอนนั้นกว่าจะซ่อมเรือเสร็จแซะห์กล็อมบ็อคก็พูดภาษาของชาวหมู่เกาะได้อย่างคล่องแคล่ว นกออกคู่ใจตัวนั้นเขาก็ได้มาจากที่นั่น ตอนนั้นมันพูดกับเขาเป็นภาษาอินเดียปนกับภาษาชาวพื้นเมืองของหมู่เกาะนิโคบา ต่อมามันก็เกาะไหล่ข้างซ้ายของแซะห์กล็อมบ็อคไปทั่วทุกท่าเรือของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ At the time, Saeh Klom Bok’s boat had been caught in a storm that took it to the Nicobar Islands in the middle of the Indian Ocean. At the time, he received help from the local people. By the time his boat was repaired, he spoke the islanders’ language fluently and it was there that he found his boon companion the sea eagle. At the time, it spoke with him in Hindu mixed with the Nicobar dialect. Later, it settled onto Saeh Klom Bok’s left shoulder and in this fashion went to every Southeast Asian seaport.
ตอนนั้นมันจึงพูดกับเขาด้วยภาษาต่างๆ ผสมปนเปกันถึงสิบภาษาในแต่ละประโยค เช่น ภาษาชาวหมู่เกาะนิโคบา ภาษาอินเดีย ภาษาโปรตุเกส ภาษาดัชท์ ภาษาอังกฤษ ภาษาอาหรับ ภาษามลายู ภาษาจีน ภาษาญี่ปุ่น และภาษาไทย เว้นแต่พยางค์สั้นๆ เท่านั้นที่มันเลือกภาษาใดภาษาหนึ่งตามแต่จะนึกขึ้นมาได้ ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคจึงต้องพูดกับนกออกด้วยภาษาลูกผสมที่มันประดิษฐ์ขึ้น และเป็นภาษาซึ่งไม่มีมนุษย์คนใดเข้าใจนอกจากนกออกเพื่อนคู่ใจบนไหล่ข้างซ้ายของเขาเพียงเท่านั้น At the time, it thus spoke with him in a concatenation of ten languages in the same sentence, for example the Nicobar dialect, Hindu, Portuguese, Dutch, English, Arabic, Malay, Chinese, Japanese and Thai. For the shortest sentences, it chose whichever language it could think of. At the time, Saeh Klom Bok had to speak to it in the pidgin it came up with and it was a pidgin no one could understand but the sea eagle, the boon companion clutching his left shoulder.
ตอนนั้นปัตตานีจำเป็นต้องมีปืนใหญ่ไว้ป้องกันภัยจากศัตรู และการที่จะมีปืนใหญ่ได้นั้นย่อมต้องใช้ทองเหลืองจำนวนมาก ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีพระองค์ใหม่จึงออกกฎห้ามทุกคนซื้อขายทองเหลือง ตอนนั้นพระองค์ยังมีคำสั่งว่า หากชาวเมืองคนใดมีทองเหลืองอยู่ในครอบครอง จะต้องนำมาถวายให้แก่พระองค์ ตอนนั้นทองเหลืองที่แซะห์กล็อมบ็อคลักลอบซื้อมาจากเสนาบดีกลุ่มหนึ่งนั้น ก็เพื่อนำไปขายให้แก่พ่อค้าชาวสยามอีกทอดหนึ่ง At the time, Pattani had to have cannons to protect itself from foes, and to procure cannons had to have brass in enormous quantities. At the time, the new Monarch of Pattani thus issued an edict forbidding everyone from trading in brass. He further ordered any citizen of Pattani in possession of brass to donate it to the royal coffers. At the time, if Saeh Klom Bok bought brass from a group of ministers, it was to resell it to Siamese traders in turn.
ส่วนพ่อค้าชาวสยามจะนำมันไปใช้เองหรือขายต่อให้ใครอีกทอดนั้นเราไม่รู้… ถึงรู้ บางทีเรื่องบางเรื่องเราก็ไม่ควรเล่า เพราะโดยขนบของเรื่องเล่าที่ยึดถือกันมาแต่บรมสมกัลป์นั้น เชื่อกันว่าเราไม่ควรใส่ส่วนที่เกินเลยเข้ามาให้เกะกะรุงรัง เพราะว่ากันว่ามันเป็นกฎกติกาที่ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด เช่นเราไม่ควรบอกว่าตอนนั้นมิเกล เด เซร์บันเตสผู้ให้กำเนิดดอนกิโฆเต้แห่งลามันช่าอันโด่งดังเพิ่งเสียชีวิต เช่นเราไม่ควรบอกว่าวิลเลียม เช็คสเปียร์ก็เพิ่งเสียชีวิตเรื่องเหล่านี้เราไม่ควรใส่เข้ามาเหตุเพราะว่ามันไม่ส่งผลต่อทิศทางของเรื่อง As for the Siamese traders, whether they bought it to use for themselves or would sell it in turn whomever to, this we do not know. Even if we did, sometimes some stories are better left untold, because by the conventions of storytelling held from time out of mind it is believed that we shouldn’t complicate a story with superfluous elements, because it is said that these are rules and regulations that must be followed strictly. For example, we should not say that at the time Miguel de Cervantes, the creator of the famous Don Quixote de la Mancha, had just passed away; nor should we say that William Shakespeare had just passed away. Details of this kind we should not insert for the reason that they have no bearing on the direction of the tale! บรมสมกัลป์: กัลป์ (kan)
means ‘eternity’, ‘a very long time’; บรม (borom) is an adverb meaning ‘supreme(ly)’, ‘sublime(ly)’, ‘blissful(ly)’, ‘arch’ or even ‘super’
or ‘mega’.
ตอนนั้นเมื่อข่าวการละเมิดกฎข้อห้ามอันศักดิ์สิทธิ์กระพือกระเพื่อมไปเข้าหูกษัตริยาแห่งปัตตานี แซะห์กล็อมบ็อค พ่อค้าจากตรังกานูจึงถูกทหารจับตัวไว้ในข้อหากบฎต่อราชอาณาจักร ตอนนั้นเขาถูกควบคุมตัวเข้าไปในราชวังเพื่อให้กษัตริยาแห่งปัตตานีไต่สวนหาความจริง ตอนนั้นนกออกของเขาก็ยังเกาะอยู่บนไหล่ข้างซ้าย ตอนนั้นคู่หูทั้งสองก็ยังคงพูดกันด้วยภาษาของพวกเขา At the time, when news of a breach of the holy writ spread out and came to the ears of the Monarch of Pattani, Saeh Klom Bok, the trader from Trengganu, was arrested by soldiers under the accusation of rebellion against the kingdom. At the time, he was apprehended and sent to the palace for the Monarch of Pattani to ascertain the truth. At the time, his sea eagle still clung to his left shoulder. At the time, the two boon companions still spoke in their private language. Rebellion? That’s what the text
says. Treason might have been
a more likely charge.
ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคจึงพูดกับพระองค์ว่า ในฐานะพ่อค้าข้ามั่นใจว่าไม่ได้ทำอะไรผิด กฎกติกาซึ่งพระองค์ตั้งขึ้นมาต่างหากที่ไม่ถูกต้อง At the time, Saeh Klom Bok told the king: As a trader, I am certain I did nothing wrong. It is the rules and regulations you have made that are not right.
ตอนนั้นเมื่อได้ยินพ่อค้าจากตรังกานูพูดเช่นนั้น นกออกก็หัวเราะชอบใจพร้อมกับแปลคำพูดนั้นเป็นภาษาของมันเอง At the time, when he heard the trader from Trengganu speak like that, the sea eagle laughed in delight as it translated those words into its own language.
ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีได้ยินดังนั้นจึงสั่งให้ทหารนำตัวพ่อค้าจากตรังกานูและนกออกของเขาแห่ประจานไปรอบๆ เมือง At the time, upon hearing this the Monarch of Pattani ordered his soldiers to have the trader from Trengganu and his sea eagle publicly humiliated by parading them around town.
ตอนนั้นลมสินค้ากำลังโหมกระหน่ำเข้ามายังอ่าวปัตตานี ตอนนั้นนกออกซึ่งเกาะอยู่บนไหล่ของแซะห์กล็อมบ็อคก็กางปีกอันงามสง่าของมันราวกับกำลังร่อนอยู่เหนือมหาสมุทร At the time, the trade wind was blasting into the Bay of Pattani. At the time, the sea eagle, which still clung to Saeh Klom Bok’s shoulder, spread out its majestic wings as if it was gliding above the ocean.
ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคก็ถูกนำตัวไปยังลานประหาร ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคก็กล่าวลานกออกและบอกให้มันกลับไปยังหมู่เกาะนิโคบา ตอนนั้นสาวน้อยสาวใหญ่ ตลอดบรรดาแม่หม้ายที่มาห้อมล้อมดูการประหาร ต่างกระซิบกระซาบแก่กันว่า แม้จะเป็นชายร่างเล็กไปสักหน่อย แต่เขาก็เป็นพ่อค้าที่หล่อเหลาเอาการ หน้าตาคมคายคล้ายมีส่วนผสมของชาวอินเดียหรืออาหรับ หรืออะไรๆ ทำนองนั้น ตอนนั้นเพื่อนคู่หูของเขาแค่บินไปเกาะอยู่บนเสากระโดงเรือสินค้าที่ท่าเรือ ตอนนั้นในอ่าวปัตตานีคราคร่ำไปด้วยเรือสินค้าจากดินแดนต่างๆ At the time, Saeh Klom Bok was taken to the execution grounds. At the time, Saeh Klom Bok said goodbye to the sea eagle and told it to return to the Nicobar Islands. At the time, the women old and young, widows included, who thronged the grounds to watch the execution whispered to one another that, though he was a bit on the short side, he was a really handsome trader whose sharp features denoted Indian or Arab blood or something like that. At the time, his boon companion merely flew out and settled on the mast of a trade ship in the harbour. At the time, the Bay of Pattani was teeming with trade ships from various lands.
ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีเสด็จมายังลานประหารและถามแซะห์กล็อมบ็อคเป็นครั้งสุดท้ายว่า เขาได้สำนึกผิดแล้วหรือไม่กับการกระทำของตน ตอนนั้นพ่อค้าจากตรังกานูก็ตอบออกไปอย่างเด็ดเดี่ยวว่า ในฐานะพ่อค้าข้ามั่นใจว่าไม่ได้ทำอะไรผิด กฎกติกาซึ่งพระองค์ตั้งขึ้นมาต่างหากที่ไม่ถูกต้อง At the time, the Monarch of Pattani came to the execution grounds and asked Saeh Klom Bok for the last time whether he repented for what he had done. At the time, the trader from Trengganu answered resolutely: As a trader I am certain I did nothing wrong. It is the rules and regulations you have made that are not right.
ตอนนั้นแซะห์กล็อมบ็อคจึงถูกประหารชีวิต So, at the time, Saeh Klom Bok was executed.
ตอนนั้นเสนาบดีกลุ่มที่ลักลอบขายทองเหลืองให้แก่แซะห์กล็อมบ็อค กำลังโรมรันพันตูอยู่กับการเมืองในราชสำนัก ตอนนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานียกเจ้าหญิงองค์หนึ่งให้แต่งงานกับบุตรชายเจ้า เมืองพัทลุง ตอนนั้นเมืองพัทลุงอยู่ภายใต้การดูแลของเมืองลิกอร์ ตอนนั้นเมืองลิกอร์อยู่ภายใต้การปกครองของอยุธยา ตอนนั้นเห็นได้ชัดว่ากษัตริยาแห่งปัตตานีทรงกระทำเช่นนั้นเพราะเหตุผลทางการ เมือง อันที่จริงการกระทำอะไรๆเช่นนั้นก็เป็นจารีตทางการเมืองอันเก่าแก่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อยู่แล้ว อย่างน้อยๆ อาณาจักรปัตตานีในห้วงเวลาที่ปกครองด้วยกษัตริยาทั้ง 4 พระองค์ก็บอกเราเช่นนั้น At the time, the group of ministers who had fraudulently sold brass to Saeh Klom Bok were engaged in a pitched battle of palace politics. At the time, the Monarch of Pattani singled out a princess to marry the son of the ruler of Patalung. At the time, Patalung was under the rule of Ligor*. At the time, Ligor was under the administration of Ayudhya. At the time, it was clear that the Monarch of Pattani acted like this for political reasons. Actually, this sort of stratagem was a time-honoured political custom in Southeast Asia. At least, the Kingdom of Pattani during the rule of its four monarchs tells us this much. Patalung: old spelling of Phatthalung.  

=

* Present-day
Nakhon Si Thammarat
in Southern Thailand.

ตอนนั้นบรรดาเรือสินค้าจากมะละกา มากัสซาร์ สุมาตรา-ปัตตาเวีย อินเดีย อาหรับ และยุโรปกำลังแล่นออกจากท่าฝ่าคลื่นลมมุ่งหน้ามายังอาณาจักรปัตตานี At the time, trade ships from Malacca, Makassar, Sumatra-Batavia, India, Arabia and Europe were lighting out and heading for the Kingdom of Pattani.
ตอนนั้นเรือสินค้าจากอ่าวปัตตานีกำลังรอเรือจากอีกฟากโลกเพื่อเดินทางฝ่าคลื่นลมกลับสู่สยาม จามปา ญี่ปุ่น โมลุกกะ และจีน At the time, cargo ships from the Bay of Pattani were waiting for the ships from the other side of the world to brave winds and waves and return to Siam, Champa*, Japan, the Moluccas and China. * Kingdom of the Chams
along the coast of what is now southern and central Vietnam.
ตอนนั้นศพของแซะห์กล็อมบ็อค พ่อค้าจากตรังกานู ถูกนำไปโยนทิ้งลงทะเล At the time, the body of Saeh Klom Bok, the trader from Trengganu, was cast into the sea.
ตอนนั้นเรื่องควรจะจบแค่นี้ At the time, the story should have ended here.
ตอนนี้เรื่องน่าจะจบลงเพียงแค่นั้นหากว่าศพของแซะห์กล็อมบ็อคจมลงสู่ทะเล และหายสาบสูญไปอย่างเงียบๆ Now, the story should end here – had Saeh Klom Bok’s body sunk into the sea and disappeared quietly.
ตอนนี้เรื่องเล่าเรื่องนี้กลับไม่เป็นเช่นนั้น Now, it turns out that the tale didn’t end like that.
ตอนนั้นนอกจากจะไม่จมน้ำแล้ว ศพของแซะห์กล็อมบ็อคยังลอยทวนน้ำ ผ่านปากน้ำเข้าไปในคลองกรือเซะ มุ่งตรงขึ้นไปทางต้นน้ำ โดยมีนกออกตัวหนึ่งเกาะอยู่บนไหล่ซ้าย พร้อมกับพูดภาษามลายูซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า ข้าไม่ได้ทำอะไรผิด กฎกติกาซึ่งพระองค์ตั้งขึ้นมาต่างหากที่ไม่ถูกต้อง At the time, instead of sinking into the water, the body of Saeh Klom Bok floated against the tide, went past the estuary into the Krueseh canal and made straight for the source of the water with a sea eagle on its left shoulder that kept repeating on and on in Malay, I have done nothing wrong, it is the king’s rules and regulations that are not right.
ตอนนั้นนอกจากจะไม่จมน้ำแล้ว ศพของแซะห์กล็อมบ็อคยังลอยทวนน้ำ ผ่านปากน้ำเข้าไปในคลองกรือเซะในท่ายืนก้มหน้าราวกับกำลังละหมาด โดยมีนกออกตัวหนึ่งเกาะอยู่บนไหล่ซ้าย At the time, instead of sinking into the seawater, the body of Saeh Klom Bok floated against the tide, went past the estuary and into the Krueseh canal, floating erect and bent forward as if in Muslim worship, with a sea-eagle on its left shoulder.
ตอนนั้นชาวเมืองต่างพากันประหวั่นพรั่นพรึงต่อเหตุการณ์แปลกประหลาดมหัศจรรย์ที่เกิดขึ้นในอาณาจักรของพวกเขา ตอนนั้นพวกทหารจึงขู่ตะคอกให้นกออกสงบปากสงบคำ พร้อมกับไล่มันออกจากไหล่ซ้ายของศพ ก่อนช่วยกันมัดร่างไร้ชีวิตของพ่อค้าจากตรังกานูลากขึ้นจากคลองกรือเซะ เอาไปโยนลงทะเลอีกครั้ง At the time, the town dwellers were all terrified by the outlandish miracle happening in their kingdom. At the time, the soldiers shouted to the sea eagle to keep quiet and chased it from the shoulder of the corpse before helping one another tie up the body of the trader from Terengganu, pull it out of the Krueseh canal and cast it into the sea once again. สงบปากสงบคำ: the temptation
was to translate this
as ‘to keep its beak shut’.
ตอนนั้นเหตุการณ์ทุกอย่างยังคงดำเนินไปเช่นเดิม At the time, everything kept happening as before.
ตอนนั้นนอกจากไม่จมน้ำแล้ว ศพของแซะห์กล็อมบ็อคยังลอยทวนน้ำ ผ่านปากน้ำเข้าไปในคลองกรือเซะในท่ายืนก้มหน้าราวกับกำลังละหมาด โดยมีนกออกตัวหนึ่งพูดประโยคเดิมซ้ำไปซ้ำมาอยู่บนไหล่ซ้าย At the time, besides not sinking into the seawater, the body of Saeh Klom Bok still floated against the tide past the estuary and into the Krueseh canal, erect and bent forward as if in Muslim worship, with a sea eagle repeating the same sentence over and over as it stood on its left shoulder.
ตอนนั้นพวกทหารก็ช่วยกันตะเพิดนกออกออกจากไหล่ซ้ายของศพ และจับมัดศพพ่อค้าจากตรังกานูขึ้นจากคลองกรือเซะเพื่อเอาไปโยนลงทะเลอีกหน At the time, the soldiers helped one another chase the bird away from the left shoulder of the corpse and took the body of the trader from Trengganu out of the Krueseh canal and went and cast it into the sea once more.
ตอนนั้นเหตุการณ์ทุกอย่างยังคงดำเนินไปเช่นเดิม At the time, everything kept happening as before.
ตอนนั้นเหตุการณ์ทุกอย่างยังคงดำเนินไปเช่นนี้ ครั้งแล้วครั้งเล่า At the time, it happened like this time and time again.
ตอนนั้นเมื่อหมดหนทางที่จะจัดการกับศพของแซะห์กล็อมบ็อค พวกทหารก็นำเรื่องที่เกิดขึ้นไปรายงานกษัตริยาแห่งปัตตานี ตอนนั้นพระองค์จึงสั่งหัวหน้าชาวประมงประจำอาณาจักรไปบอกแก่นกออกว่าให้มันหุบปาก และนำศพเจ้าปัญหาไปฝังไว้นอกเมือง เหตุเพราะว่าเป็นศพของกบฎ ไม่ควรฝังร่วมกับศพอื่นๆ At the time, when they were at their wits’ end about how to cope with the body of Saeh Klom Bok, the soldiers reported what had happened to the Monarch of Pattani. At the time, the Monarch of Pattani ordered the head of the fishermen of the kingdom to tell the sea eagle to shut up and to take the confounded corpse and have it buried outside of town, because it was the corpse of a rebel, it didn’t deserve to be buried with the other bodies.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงคนนั้นจึงพูดกับนกออกเป็นภาษามลายูว่า หากมันไม่ยอมหยุดพูดประโยคนั้นกษัตริยาแห่งปัตตานีจะถือว่ามันเป็นกบฎ ตอนนั้นเมื่อได้ยินเช่นนั้นนกออกของแซะห์กล็อมบ็อคก็หัวเราะชอบใจ ก่อนผละจากไหล่ซ้ายของพ่อค้าจากตรังกานูบินไปเกาะตรงเสากระโดงเรืออีกครั้ง ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงจึงจับศพพ่อค้าจากตรังกานูมัดด้วยเชือกป่าน โยนลงเรือ และพายออกไปทางปากน้ำฟากตรงข้ามของเมือง จัดการวัดความยาวของศพได้ร้อยห้าสิบห้าเซ็นติเมตร และลงมือขุดหลุมเตรียมฝัง At the time, the head of the fishermen told the sea eagle in Malay that if it didn’t stop uttering that sentence, the Monarch of Pattani would consider it a rebel. At the time, upon hearing this, Saeh Klom Bok’s sea eagle laughed in delight before leaving the left shoulder of the body to settle on a ship mast once again. At the time, the head of the fishermen thus took the body of the trader from Trengganu, tied it up with hemp ropes, hoisted it onto his boat and rowed out of the estuary to a site away from town. He measured the length of the corpse and finding it was one hundred and fifty-five centimetres undertook to dig a grave to bury it.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงขุดหลุมศพเสร็จเรียบร้อยแล้ว แต่ก็ไม่สามารถเอาศพแซะห์กล็อมบ็อคหย่อนลงไปในหลุมได้ เหตุเพราะว่าขณะที่เขากำลังเอาศพหย่อนลงหลุมอยู่นั้น ความยาวของศพกลับเพิ่มมากขึ้น At the time, the head of the fishermen finished digging the grave properly but was unable to get the body of Saeh Klom Bok to fit into the grave for the reason that, as he placed it inside the grave, the body kept lengthening.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงจึงจัดการวัดความยาวของศพใหม่ ตอนนั้นวัดได้ร้อยหกสิบห้าเซ็นติเมตรตอนนั้นเขาจึงขุดหลุมยาวออกไปมากกว่าเดิม และพอจะหย่อนลงหลุม ความยาวของศพก็เพิ่มขึ้นอีก At the time, the head of the fishermen measured the length of the body again. This time, he found one hundred and sixty-five centimetres. So he dug some more to lengthen the grave and as he placed the body inside it, it had lengthened again.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงจึงจัดการวัดความยาวของศพใหม่อีกครั้ง และวัดได้ร้อยเจ็ดสิบห้าเซ็นติเมตร ตอนนั้นเขาจึงขุดหลุมยาวออกไปมากกว่าเดิม และพอจะหย่อนลงหลุมความยาวของศพก็เพิ่มขึ้นอีก At the time, the head of the fishermen measured the body yet again and found one hundred and sixty-five centimetres. So he lengthened the grave and as he placed the body inside it, the length of the body had increased yet again. One ‘at the time’ too many
– I mean one less.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงวัดความยาวของศพใหม่ ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงก็ขุดหลุมยาวออกไปมากกว่าเดิมอีก ตอนนั้นความยาวของศพก็เพิ่มขึ้นอีกสิบเซ็นติเมตร At the time, the head of the fishermen measured the body anew and dug some more to further lengthen the grave. This time, the length of the body had increased by ten centimetres. This time? This translator
can’t be trusted!
ตอนนั้นเหตุการณ์เป็นเช่นนี้ ครั้งแล้วครั้งเล่า At the time, this happened time and time again.
ตอนนั้นทั้งศพและหลุมยืดยาวขนานไปตามหาดทรายสีขาวริมฝั่งราวไม่มีที่สิ้นสุด At the time, both body and hole stretched parallel along the white sand beach of the shore as if they would never end.
ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงคนนั้นจึงต้องขอพรจากองค์อัลเลาะฮ์ ขอให้ศพของแซะห์กล็อมบ็อคหยุดขยายความยาวเพื่อจะได้ฝังให้ถูกต้องตามประเพณีของมุสลิมที่ดี At the time, the head of the fishermen had to ask for Allah’s blessing, for the body of Saeh Klom Bok to stop lengthening in order to be properly buried as is the custom for good Muslims.
ตอนนั้นพอหัวหน้าชาวประมงขอพรจากองค์อัลเลาะฮ์ ศพของแซะห์กล็อมบ็อคก็หยุดยาว ตอนนั้นหัวหน้าชาวประมงก็ฝังศพแซะห์กล็อมบ็อค พ่อค้าจากตรังกานู ได้สำเร็จ ตอนนั้น นกออกก็โผขึ้นจากเสากระโดงเรือ บินวนเหนือหลุมศพแซะห์กล็อมบ็อคเจ็ดรอบ พร้อมกับพูดเป็นภาษาโปรตุเกสด้วยน้ำเสียงสั่นพร่าว่า เออเดวส ซึ่งแปลว่าลาก่อน และวาดปีกบินตัดข้ามคาบสมุทรมลายูมุ่งหน้าไปยังหมู่เกาะนิโคบา กลางมหาสมุทรอินเดีย At the time, as the head of the fishermen asked for Allah’s intercession, the body of Saeh Klom Bok stopped lengthening. At the time, the head of the fishermen buried the body of Saeh Klom Bok, the trader from Trengganu, successfully. At the time, the sea eagle left the mast of the ship and flew over the grave of Saeh Klom Bok seven times while saying in Portuguese in a quivering voice Adeus, which means ‘Goodbye’, and flapping its wings flew across the Malay Peninsula headed for the Nicobar Islands in the middle of the Indian Ocean.
ตอนนี้เรื่องน่าจะจบลงเพียงแค่นั้น Now the story should end here.
ตอนนั้นเรื่องควรจะจบลงเพียงเท่านี้ หากตอนนั้นร่างของแซะห์กล็อมบ็อคที่ถูกฝังไปเรียบร้อยแล้วจะไม่ทำให้หาดทรายสีขาวบริเวณหลุมศพอันยาวเหยียดของเขาค่อยๆ กลายเป็นสีแดง At the time, the story should have ended, had the body of Saeh Klom Bok which had been properly buried not made the white sand around the grave slowly turn red.
ตอนนั้นสีแดงนั้นก็ค่อยๆ ซึมซ่านแผ่ไปตามหาดทรายชายฝั่ง ตอนนั้นสีแดงนั้นก็ค่อยๆ ซึมซ่านลงสู่อ่าวไทยและทะเลจีนใต้ ตอนนั้นสีแดงนั้นก็ค่อยๆ กระเพื่อมขยายอาณาเขตกว้างไกลออกไป… At the time, that red slowly permeated the sand beach along the shore. At the time, that red slowly oozed towards the Gulf of Siam and the South China Sea. At the time, that red slowly rippled over an ever-widening territory … อ่าวไทย: Gulf of Thailand,
but ‘at the time’ it was
the Gulf of Siam.
ตอนนี้คือครึ่งแรกของศตวรรษที่ 21 Now it is the first half of the twenty-first century.
ตอนนี้เหล่าตุ๊กตาบลายธ์จากญี่ปุ่นโฉบเฉี่ยวเฉิดฉายอยู่ที่โน่นที่นี่ทั่วทั้งกรุงเทพมหานคร ตอนนี้เราสามารถสั่งซื้อดอน กิโฆเต้แห่งลามันช่า ฉบับภาษาสเปน และภาษาอื่นๆ จากอะเมซอนดอทคอมหรือจากร้านหนังสือออนไลน์ได้ แม้เราจะอยู่ในห้องนอน ห้องน้ำ หรือทุกหนทุกแห่งทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ตอนนี้เราสามารถหาซื้ออะไรต่อมิอะไรได้ทุกอย่างทางอีเบย์ แม้แต่แปรงสีฟันใช้แล้วของบริตนีย์ สเปียร์ หรือแม้แต่สิ่งซึ่งไม่มีใครคาดคิดว่าจะซื้อขายกันได้ อย่างเช่นที่หนุ่มใหญ่จากประเทศอังกฤษคนหนึ่ง ประกาศขายชีวิตที่เหลือของตัวเองผ่านเว็บไซต์ และมีคนเข้าไปประมูลในราคาเกือบร้อยล้านบาท เช่นที่นักศึกษาสาวจากประเทศสหรัฐอเมริกาคนหนึ่ง ประกาศขายพรหมจรรย์ของตัวเองผ่านเว็บไซต์ และมีคนเข้าไปประมูลในราคาเกือบสองร้อยล้านบาท Now, Blythe dolls from Japan are being pounced on throughout Bangkok. Now we are able to order Don Quixote de la Mancha in Spanish and other languages from amazon.com or from any online bookshop, even when we are in the bedroom, in the bathroom or anywhere else, in this world as in the next. Now we are able to purchase absolutely everything from eBay, even used toothbrushes from Britney Spears or even things nobody thought would ever be traded easily. Such as when a British young man put the remaining of his life up for sale on a website and had bidders ready to fork out almost a hundred million baht. Such as when an American student put her virginity up for sale on a website and had bidders ready to fork out almost two hundred million baht.
ตอนนี้จีนพยายามลัดเลาะเซาะซอนผืนแผ่นดินใหญ่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อหาทางออกทะเลจีนใต้และมหาสมุทรอินเดีย ตอนนี้ประเทศไทยกำลังเตรียมตัวจัดงานรำลึก 500 ปีความสัมพันธ์ระหว่างอยุธยากับโปรตุเกส และมะละกาก็จะรำลึกวาระครบรอบ 500 ปีที่ถูกโปรตุเกสยึดครอง Now China is trying to wear away or circumvent Southeast Asian countries to find ways to gain access to the South China Sea and the Indian Ocean. Now Thailand is getting ready to commemorate five hundred years of relations with Portugal, and Malacca will commemorate five hundred years of Portuguese rule.
ตอนนี้ยูเนสโกส่งสัญญาณว่าอาจจะถอดถอนอยุธยาออกจากการเป็นเมืองมรดกโลก ตอนนี้เผด็การ ทหารพม่ายังคงกักขังนางออง ซาน ซูจีไว้ภายในบ้านของเธอกลางกรุงย่างกุ้ง อีกทั้งทหารเหล่านั้นยังพยายามฆ่าวัวทุกตัวของชนกลุ่มน้อย ด้วยข้อกล่าวหาว่าวัวเหล่านั้นเป็นกบฎ เพราะทำตัวเป็นลูกหาบขนเสบียงให้แก่ศัตรู Now, UNESCO is sending warnings that it might withdraw Ayutthaya’s status as a World Heritage Site. Now, the military dictatorship in Burma is still confining Aung San Suu Kyi to house arrest in Rangoon. Besides, those soldiers are trying to kill all the cows of the tribal minorities with the allegation that those cows are rebels because they act as conveyors of victuals to the enemy.
ตอนนี้ดูเหมือนว่าเราจะออกนอกลู่นอกทางจากกฎกติกาบางอย่างของเรื่องเล่ามาไกลมากเกินไปแล้ว Now it seems that we have gone much beyond some of the rules of storytelling.
ตอนนี้ร่างของแซะห์กล็อมบ็อค พ่อค้าจากตรังกานู ยังคงถูกฝังอยู่บนผืนแผ่นดินปัตตานีโบราณ Now the body of Saeh Klom Bok, the trader from Trengganu, is still buried in ancient Pattani soil.
ตอนนั้นสีแดงนี้… At the time, this red…
ตอนนี้สีแดงนั้นยังคงกระเพื่อม… Now that red is still making ripples…
ตอนนี้สีแดงนั้นยังคงกระเพื่อมขยายอาณาเขตกว้างไกลออกไป จากทะเลจีนใต้ มหาสมุทรอินเดีย แปซิฟิก เมดิเตอร์เรเนียน… Now, that red is still making ripples, expanding the territory further from the South China Sea, the Indian Ocean, the Pacific, the Mediterranean…
ตอนนี้สีแดงนั้นถูกลมสินค้าของศตวรรษที่ 21 พัดหอบขึ้นฟ้า เคลื่อนผ่านมหาบุโรบุโด นครวัดนครธม วัดพระแก้ว พระราชวังโปตาลา มหาหิมาลัย ไซบีเรีย ทะเลทรายโกบี… โดยที่ไม่มีใครคนใด หรืออำนาจศักดิ์สิทธิ์ใดๆ หยุดยั้งไว้ได้ Now that red is blown sky high by the trade winds of the twenty-first century, moving past Borobudur, Angkor Wat, Angkor Tom, the Temple of the Emerald Buddha, the Potala Palace, the Himalayas, Siberia, the Gobi desert … with no one or no sacred power able to stop it.
= =
เขียน 27 ธันวาคม 2551 –12 มกราคม 2552
เรื่องสั้นรางวัลยอดเยี่ยม
จุดประกายอวอร์ด–51
First printed in The greatest magic and other stories,
a 2011 collection
of short stories by the author.
= =
Siriworn Kaewkan, born in 1968 in the South of Thailand, poet, novelist and free spirit. He is the author of The murder case of Tok Imam Satorpa Karde and A scattered world, both novels available in English (PDF e-books) from thaifiction.com. =

The famous boxer – Kajohnrit Ragsa

I chose this story because it holds well against ‘Fifty Grand’. MB

นักมวยดัง

THE FAMOUS BOXER

ขจรฤทธิ์ รักษา

KAJOHNRIT RAGSA

TRANSLATOR’S KITCHEN
= =
เย็นแล้ว เบื้องบนฟ้าเริ่มเปลี่ยนสี แดดอ่อนแทงลงมาใต้หลังคามุงจาก บางแห่งเป็นรูกว้าง สู่สนามเล็กๆ โรยด้วยขี้เลื่อยหนา ปูทับด้วยกระสอบป่านเย็บติดกัน มีเชือกขึงตึงมัดกับโคนเสาทั้งสี่ด้าน นักมวยดังสองสามคนเท่านั้นที่ได้เข้าไปซ้อมในนั้น ส่วนพวกเราซ้อมกันบนลานดินแข็งและร้อนตีน Late afternoon already. The sky above was beginning to change colour. The softening sun was beaming through the nipa-palm roof with wide holes in it and it reached the small platform padded with a thick layer of sawdust covered with jute bags sewn together. Taut ropes were bound to the pillars on all four sides. Only a few boxers of renown went and trained in there. As for the rest of us, we trained on the earth outside, hard and hot to the feet. นักมวยดังดัง literally means ‘loud’; note the double translation, ‘famous boxer’ in the title, ‘boxers of renown’ here. Actually, there are dozens of alternative adjectives to choose from.
มีข่าวจากหัวหน้าค่ายเมื่ออาทิตย์ที่แล้วว่า ค่ายมวยของเราจะได้ต้อนรับนักมวยจากกรุงเทพฯ เขากลับมาเยี่ยมบ้านและจะมาทำการฝึกซ้อมที่ค่ายไม่น้อยกว่าสองอาทิตย์ บางทีถ้าโชคดีเขาอาจฝึกสอนพวกเราด้วย ผมรู้จักนักมวยคนนั้นดีจึงไม่ตื่นเต้นนัก บ้านเขาอยู่ใกล้บ้านผม We heard from the boss last week that our boxing camp would welcome a boxer from Bangkok. He was coming back home and would train in the camp for at least two weeks. Maybe if we were lucky he’d train us too. I knew him well, so I wasn’t very excited. His house was close to mine. [Strange wording: as if that ‘boxer from Bangkok’ was unknown in his home village. If his name wasn’t mentioned, how could the narrator say he knew him well?]
เมื่อสองปีก่อน พี่นงค์เดินทางขึ้นกรุงเทพฯ หลังจากตระเวนชกตามงานต่างๆ จนทั่ว เขาไม่เคยแพ้ใครเลย ผมเป็นเด็กคนเดียวที่ได้ตามไปทุกแห่ง เขาเป็นผู้จุดประกายให้ผมอยากเป็นนักมวย พี่นงค์มีหมัดหนัก มีเข่ารุนแรง ลูกเตะแต่ละดอกที่ประเคนใส่คู่ต่อสู้นั้นดังสนั่นน่ากลัว เหมือนกับว่าเขาถูกส่งให้เกิดมาเพื่อเป็นนักมวย พี่นงค์ไม่มีค่าย เขาซ้อมอยู่บริเวณใต้ถุนบ้าน โดยมีกระสอบทรายเล็กๆ ใบหนึ่ง คนฝึกสอนคือพ่อของเขา มีคนเล่าว่าพ่อของเขาเคยเป็นนักมวยเก่าค่อนข้างมีฝีมือเมื่อสิบกว่าปีมาแล้ว เคยตะคู่ต่อสู้ชักตาตั้งคาเวทีมาหลายคน ตำนานนี้ไม่มีใครภูมิใจมากไปกว่าพี่นงค์ Two years ago, Nong had travelled up to Bangkok after boxing in local fairs all around. He had never been defeated. I was the only kid to follow him everywhere. It was he who triggered in me the wish to be a boxer. Nong had powerful fists and hard knees. Each of the kicks he bestowed on his opponent thudded frightfully as if he had been born to be a boxer. He didn’t belong to a boxing camp. He trained under his house with the help of a little sandbag. His coach was his father. Some said his father had been a fairly gifted boxer over ten years ago; he had knocked down many opponents with his kicks. No one was prouder of that reputation than Nong. ตำนาน is usually translated as ‘chronicle’, ‘legend’ or ‘traditional history’. None of these words fit here.
หลังเลิกเรียน ผมมักจะไปป้วนเปี้ยนอยู่ที่บ้านเขา คอยรับใช้เล็กๆ น้อยๆ แล้วแต่เขาจะสั่ง ตั้งแต่นวดตัวให้ในระหว่างพักยก ตักน้ำให้กิน หรือไม่ก็นั่งจับเวลาตามที่เขาบอก ซ้อมสามนาทีและพักสอง เขาเริ่มด้วยการซ้อมลมเบาๆ สิบยก จากนั้นเป็นเตะกระสอบอีกสี่ยก บางทีก็มีคู่ปล้ำเป็นเด็กหนุ่มรุ่นเดียวกัน ตัวใหญ่กว่าเขาทั้งนั้น แต่ก็ไม่มีใครสามารถปล้ำชนะเขาสักคน After school I’d go and hang around at his house, waiting to be of help at his behest, from massaging him in between rounds to bringing him water to drink or else timing him as he told me, training for three minutes and resting two. He began with a light workout for ten rounds, followed by kicking the sandbag for another four rounds. Sometimes he had sparring partners, young guys his age, all bigger than him, but none able to beat him.
ผมยกให้เขาเป็นวีรบุรุษทุกลมหายใจเลยทีเดียว He was my hero with every breath I took.
ทุกเช้าพี่นงค์จะออกวิ่งไปตามท้องถนน เมื่อผ่านหน้าบ้านผม ก็จะแวะและส่งเสียงซู่ๆให้ผมได้ยิน พ่อมักบอกว่า ตื่นซิ อาจารย์เอ็งมาแล้ว มันเป็นความภาคภูมิใจเสียเหลือเกิน ที่ได้นุ่งกางเกงนักมวยตัวเล็กๆ สีแดง สวมเสื้อยืดสีขาว ใส่รองเท้านักเรียน และวิ่งตามหลังนักมวยดังประจำอำเภอ ใครๆ ต่างมองเราด้วยสายตาที่บ่งถึงความหมายบางอย่างซึ่งผมบอกไม่ถูก แต่เข้าใจอยู่ลึกๆ ว่า ทุกคนชอบเราสองคน Every morning Nong went out to run. When he ran past my house he’d stop by and holler ‘fight!’ ‘fight!’ for me to hear. Dad would tell me ‘Wake up, your trainer’s here.’ It was with enormous pride that I put on the red boxer shorts, the white T-shirt and school shoes and ran after the famous boxer of our sub-district. People looked at the two of us with eyes that conveyed some meaning I couldn’t put into words but understood deep down that everybody liked us.
ตอนที่พี่นงค์ขึ้นกรุงเทพฯ ผมอีกเหมือนกันที่ได้ถือกระเป๋าไปส่งถึงสถานีรถไฟในตัวจังหวัด เขาตบหัวผมเบาๆ “ค่อยกลับมารับ ตั้งใจเรียนก็แล้วกัน” เขาว่า When Nong left for Bangkok, it was I again who carried his bag and saw him off at the railway station in town. He patted me lightly on the head. ‘I’ll be back. Meanwhile, apply yourself to your studies,’ he said.
น้ำตาหยดหนึ่งไหล แต่ผมรีบหันไปทางอื่นและแอบป้ายทิ้งก่อนที่เขาจะเห็น นักมวยไม่ควรจะร้องไห้ ผมคิดในตอนนั้น แต่เมื่อกลับมาถึงบ้าน ผมร้องไห้คนเดียวอยู่ค่อนคืน พรุ่งนี้ไม่มีเสียงซู่ๆ ของพี่นงค์อีกแล้ว A tear rolled out but I hastily turned away and secretly smeared it out before he could see it. Boxers don’t cry, I thought then, but when I was back home I cried all by myself late into the night. Tomorrow there wouldn’t be his ‘fight!’ ‘fight!’ shouts any longer. นักมวยไม่ควรจะร้องไห้: literally, ‘boxers should not cry’ – ‘boxers don’t cry’ is more punchy.
ผมทนคิดถึงเขาไม่ไหว จึงไปขอซ้อมมวยที่ค่ายเกียรติกำจาย ซึ่งเป็นค่ายมวยค่ายเดียวที่มีอยู่ หัวหน้าชื่อกำจาย เคยเป็นนักมวยเก่า แกไว้หนวดหนาปื้น ลงพุง ท่าทางดุร้าย พูดเสียงดัง แกถามผมหลายคำในทำนองว่า เป็นนักมวยต้องเหนื่อยและอดทน เจ็บตัวด้วย ผมจะทนได้ไหม แต่เมื่อผมตอบว่า ผมต้องเป็นนักมวยให้ได้ แกก็ยินดีที่จะให้ผมเข้ามาซ้อม โดยแกคอยฝึกสอนให้ตั้งแต่เริ่มชกหมัดหนึ่งสอง หมัดซ้ายออกก่อน หมัดขวาตามหลัง พื้นฐานเหล่านี้ผมเรียนรู้มาจากพี่นงค์หมดแล้ว จึงเป็นที่พอใจของแกมาก ซ้อมอยู่เพียงสองเดือน ผมก็ได้ขึ้นเวทีทดสอบที่งานวัดประจำอำเภอ และชนะอย่างไม่ยากเย็นนัก ผมอยากให้พี่นงค์เห็นตอนที่ผมเตะคู่ต่อสู้กระเด็นติดเชือก และโผเข้าอัดเข่าอีกชุดหนึ่งจนล้มลงไปกอง กรรมการชูมือให้ผมโดยไม่ต้องนับ I couldn’t help missing him, so I went to apply for training at the Kiatkamjai boxing camp, the only boxing camp there was. The boss was named Kamjai, a former boxer with a thick beard and a paunch. His face looked fierce and he spoke with a loud voice. He asked me, with many words as to how a boxer must get tired, must have stamina and must hurt too, whether I could put up with it. When I answered I had to be a boxer he was happy to have me join the training, with him as coach, starting with the one-two punches, left punch first followed by right punch. I had learned all those basic moves from Nong already, which pleased him very much. After only two months of training I entered the ring as a test at a local temple fair and won without much difficulty. I would have liked Nong to see me as I kicked my opponent and sent him flying into the ropes and then leapt to knee him until he fell in a heap. The referee raised my hand without having to count. เกียรติกำจาย: literally, ‘Kamjai’s pride’.
ข่าวของพี่นงค์ซึ่งเป็นนักมวยบ้านนอก ได้รับการกล่าวขวัญบ้างตามหน้าหนังสือพิมพ์ เขาเขียนว่าพี่นงค์มีอนาคตไกล ชกที่เวทีราชดำเนินสองครั้ง และคว้าชัยชนะทั้งสองครั้ง ผมตัดข่าวไว้ทุกๆ ครั้ง ใฝ่ฝันว่าเมื่อเขากลับมา ผมจะต้องตามเขาขึ้นไปชกเวทีใหญ่บ้าง ข่าวไหนที่บอกว่าเขาแพ้ มันทำให้ผมนอนไม่หลับเป็นคืนๆ ยิ่งข่าวลือเรื่องพี่นงค์จ้างนักมวยในค่ายล้มแล้วโดนไล่ออก ผมยิ่งไม่เชื่อ แต่ข่าวนี้มันทำให้ผมกลุ้มอย่างบอกไม่ถูก News of Nong the upcountry boxer occasionally made the newspapers. They wrote that Nong would go far; he had fought on the Ratchadamnoen stage twice and won each time. I kept the clippings every time, dreaming that when he came back home, I’d follow him and fight on big rings. News of his defeats would prevent me from sleeping throughout the night every time and the rumour that he had paid a boxer in the stable to go down and had been expelled, of course I didn’t believe that, but it depressed me dreadfully. ค่าย: ‘(boxing) stable’ is preferable here to ‘(boxing) camp’.
อย่างไรก็ดี ในค่ายเกียรติกำจาย ผมยังคงเป็นนักมวยประเภทที่ต้องซ้อมบนลานดิน อีกนานกว่าจะได้เขยิบชั้นขึ้นไปขยับแข้งขยับขาบนพื้นอัดขี้เลื่อย ในนั้นมันนุ่มตีนและมีศักดิ์ศรี ผู้ใหญ่ในตัวจังหวัดที่บ้ามวยมักจะมายืนจ้องนักมวยสองสามคนซ้อมอยู่ในนั้น ส่วนพวกเราเขาเพียงปรายตามาดู Anyhow, in the Kiatkamjai camp, I was still a boxer of the kind that must train on trodden earth. It would be a long time before I moved up to shake my legs on sawdust-padded burlap. In there it was soft to the feet and it had prestige. The toffs in the province that were mad about boxing would come and stand watching the few boxers training in there. As for us, they just gave us a passing glance. เขยิบชั้นขึ้นไปขยับแข้งขยับขา: too bad I couldn’t match the grace of เขยิบ (khayeup: move, budge) and ขยับ (khayap: move, move over, shift, edge)! Instead, I introduce a note of derision by translating ผู้ใหญ่ as ‘toffs’, real or would-be members of the upper class.
เราเริ่มซ้อมกันตั้งแต่สี่โมงเย็นทุกวัน เริ่มต้นจากการเล่นกายบริหาร ซ้อมลมจนเหงื่อโชก แล้วจึงทยอยเข้าไปเตะกระสอบ จากนั้นจับคู่ปล้ำกันหรือไม่ก็ถูกจับให้ลงนวมหันหน้าเข้าชกกัน คนดูมัน แต่เราบอบช้ำทุกครั้ง ผิดกับสามคนที่อยู่ในหลังคามุงจาก พวกเขาต่อยกันเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น แม้จะดูเหมือนว่าการซ้อมของเขานั้นดุเดือดและรุนแรง แต่เมื่อพักยก ทุกอย่างก็เหมือนเดิม ผมอยากเป็นอย่างพวกเขา แต่น้ากำจายบอกว่าอีกนาน We began training at four every afternoon, at first with warming-up exercises, punching the air until we dripped with sweat and then taking turns to kick the sandbag. After that we formed couples to grapple with each other or else were made to put on gloves and face each other. It looked great but we were bruised every time, unlike the three champs who were under the nipa-palm roof. They fought as if nothing was the matter. However intense and harsh their training looked, when they rested between rounds there was nothing to tell. I wanted to be like them, but Uncle Kamjai told me it would take time. คนดูมัน: literally ‘people (who) look enjoy (it)’, hence ‘It looks great/exciting’. ทุกอย่างก็เหมือนเดิม: everything was like before/it was as if nothing had happened.
ที่ป้ายกระดานเก่าๆ แขวนตรงมุมเสาด้านใน จะมีรายชื่อของนักมวยที่จะขึ้นชกตามเวทีต่างๆ ปรากฏบนนั้น ก็อย่างเคย สามคนดัง : สุดเดชน้อย, ทลายโลก และมรณะเดช เกียรติกำจาย ขึ้นป้ายไม่เคยขาด เหมือนพระช่วย พวกเขาชนะมากกว่าแพ้ เล่นเอาหัวหน้าค่ายหน้าบานทั้งปี เพราะนอกจากมวยชนะ แกยังได้เดิมพันเป็นเงินก้อนใหญ่ พวกเราพลอยมีหน้ามีตาไปด้วย On the old board hung up on a corner pillar inside there were the names of the boxers who would fight on the various stages. The same three famous names – Sutdet Noi, Thalai Loak and Moranadet Kiatkamjai* – were always on the board as if by divine right. They won more often than they lost and the camp boss had a beaming face all year round because besides the winnings he also earned large sums from the betting and it gave us all face. * It is the custom for Thai boxers to adopt the name of their boxing camp as surname. Here, loosely translated: Almighty Jr, World Collapse and Deadly Might of the Kamjai’s Pride stable. As for our narrator, Sutkhet seems to imply dominance far and wide.
แสงแดดหุบลง หัวหน้าค่ายเรียกผมไปเตะเป้า ไม่บ่อยครั้งนักที่แกจะเป็นคนล่อเป้าเอง ผมทั้งตื่นเต้นและดีใจ นักดูมวยลือกันว่า เด็กในค่ายคนไหนที่น้ากำจายล่อเป้าให้ คนนั้นแพ้ยาก และดูเหมือนจะเป็นจริงเสียแทบทุกครั้ง The sun was closing up. The camp boss called me to practise pad kicking. It wasn’t often that he held the pad himself. I was both excited and delighted. The rumour among boxers was that whichever kid Uncle Kamjai held the pad for, that kid would be hard to defeat, and it seemed to be true almost every time. Thai boxing pad or mitt used for punching and kicking. Often, much bigger ones are used.
ในเย็นวันนั้น ชื่อของสุดเขต เกียรติกำจาย ขึ้นไปเด่นหราอยู่บนป้ายต่อจากทลายโลก คู่ชกของผมเป็นนักมวยมาจากต่างจังหวัด ชกกันในงานฉลองตรุษจีนประจำอำเภอ อีกไม่ถึงยี่สิบวันผมจะได้ขึ้นเวทีอีกแล้ว มันทั้งกล้าและกลัวในอัตราที่พอๆ กัน ผมบอกได้เลยว่า ไม่มีนักมวยคนไหนที่ไม่กลัวแพ้ That early evening, the name of Sutkhet Kiatkamjai appeared in its splendour on the board after that of Thalai Loak. My opponent was a boxer from another province. We were to fight in the subdistrict celebration of the Chinese New Year. In less than twenty days I would enter the ring again. It was daring and frightening in equal measure. I can tell you that not one boxer isn’t afraid of defeat.
หลังซ้อมเสร็จ เรานั่งคุยกันที่หน้าค่ายถึงเรื่องของพี่นงค์ ผมเก็บความลับไว้เงียบสนิท ไม่เอ่ยถึงความสัมพันธ์ที่สนิทแน่น เกรงว่าพวกเขาจะหาว่าผมขี้คุย ปกติแล้วนักมวยเขาไม่ค่อยคุยทับคนอื่น นักมวยที่ดีต้องพูดน้อยและต่อยหนัก พี่นงค์เคยสอนว่าอย่างนี้และผมจำขึ้นใจ After the training was over, we sat talking in front of the camp about Nong. I kept secret my close ties with him, afraid I’d be accused of bragging. Boxers don’t usually boast at the expense of others. Good boxers must speak little and punch hard, that’s what Nong used to teach me and I hadn’t forgotten.
หัวหน้าค่ายเดินตามออกมา แกมองหน้าผม “เอ็งกลับไปพักผ่อนได้แล้ว พรุ่งนี้จะได้ตื่นเช้า วิ่งให้มากกว่าทุกวันนะ The camp boss came out. He stared at me. ‘Go back and rest. Tomorrow wake up early and run longer than usual, you hear.’ Although it’s stronger than นะ, ‘you hear’ goes well with the sour face.
ผมรับปาก นึกอยากถามว่านักมวยจากกรุงเทพฯ จะมาเมื่อไร แต่เมื่อเห็นหน้าเหี้ยมของแกก็เลยหยุดคำถามไว้ ไม่อยากให้แกรู้ด้วยว่า ผมกำลังตั้งตารอ I promised, was tempted to ask when the boxer from Bangkok would arrive, but when I saw his fierce face I kept the question to myself. I didn’t want him to know that I was looking forward to it.
= =
นาฬิกาปลุกดังลั่นบ้าน อากาศค่อนรุ่งหนาวเยือก เสียงพ่อไออยู่ข้างห้อง สักครู่แกเดินออกมาเปิดไฟ และกรอกเสียงถามเข้ามาว่า ตื่นแล้วยัง ผมตอบว่า ตื่นแล้ว ได้ยินเสียงแกเดินเข้าห้องน้ำ ปิดประตู สักครู่ก็ออกมา เจอผมกำลังล้างหน้าอยู่ที่อ่าง The bell of the alarm clock shook the house. Before dawn the air was biting cold. Dad coughed in the next room. After a while he walked out and switched on the lights and his voice came to me asking ‘You awake yet?’ I answered I was, heard him walk into the bathroom. After a moment he came out and found me washing my face at the sink.
“เอ็งชกกับใคร” พ่อถาม ‘Who’s your opponent,’ dad asked.
“ก็นักมวยต่างจังหวัด” ผมตอบงงๆ “น้ากำจายเขาบอกว่ามาจากพัทลุง” ‘Some boxer from the South,’ I answered, puzzled. ‘Uncle Kamjai told me he came from Phatthalung.’
“ขยันวิ่งหน่อย เอากำลังขา แพ้เขาไม่ดีหรอก” พ่อว่า ‘Run hard to toughen your legs. It wouldn’t do to be defeated by him,’ dad said.
ทั้งที่หนาวเหน็บ ผมก็เอาน้ำตบหัวจนโชก สะบัดๆ แล้วหิ้รองเท้าออกมา Even though the cold was numbing, I splashed water over my head until I was dripping wet. I shook my head, grabbed my shoes and went out. [What difference a misprint can make! See Comments above. Thanks, Khun Kalaya.]
ผมวิ่งเหยาะๆ ออกสู่ถนนใหญ่ นึกถึงพี่นงค์ขึ้นมาอีก “มาแน่แต่เมื่อไรไม่รู้” ใครๆ มักจะบอกผมอย่างนี้ ถนนข้างหน้าดูมืดทึบ ไฟบนเสาข้างถนนบางดวงดับมืดเป็นช่วงๆ หมาในบ้านหลังใหญ่เห่าเสียงดังน่ากลัว I trotted to the main road, thinking of Nong again. ‘He’s definitely coming but I don’t know when’ was what I was being told. The road ahead looked dim. Some lights on the roadside poles were out. The loud barking of a dog in a big house was scary.
เหงื่อเริ่มซึมออกมาแล้ว ผมเร่งฝีเท้าแรงขึ้น ผ่อนลมหายใจยาวเป็นจังหวะ นานๆ รถจะสวนมาสักคัน บางคันบีบแตรทักทาย ผมรู้สึกอุ่นใจที่ทุกคนในอำเภอเป็นห่วงและคอยให้กำลังใจสนับสนุนอยู่ตลอดเวลา แม่ค้าในตลาดมักจะเอาของกินที่เขาคิดว่ามีประโยชน์สำหรับนักมวยมาให้ผมเสมอ ทั้งไข่ นม น้ำเต้าหู้ บางคนก็หาว่านมาให้ อธิบายสรรพคุณเสร็จสรรพ ผมไม่เคยกินสักครั้ง แต่พอชนะเขาจะมาแสดงความดีใจ ถามว่ากินว่านไปหรือเปล่า ผมก็ต้องบอกว่ากิน เพื่อไม่ให้เสียน้ำใจ จากนั้นเขาก็เอาไปคุยเสียทั่วว่า ผมโดนศอกกระแทกหน้าเข้าอย่างจัง แต่ไม่แตก นั่นเป็นเพราะสรรพคุณของว่านแท้ๆ As I began to sweat, I increased my speed, taking deep breaths in rhythm. Once in a while a car would pass me. Some honked to greet me. It felt good that everyone in the area was concerned and gave me encouragement and support all the time. Female vendors at the market would always give me foodstuffs they thought would be good for a boxer – eggs, milk, soymilk… Some offered me herbs and explained their properties in detail. I never used them, but when I won they came over to express their delight and asked me if I had taken the herbs or not. Not to disappoint them I had to tell them I had. After that they’d go everywhere saying that when that elbow  smashed into my face and it didn’t burst, that was truly thanks to the herbs.
ฟ้าสางเริ่มเห็นนิ้วตัวเองได้ชัดขึ้น เหงื่อออกมาโชกหลัง แต่ผมยังคงวิ่งต่อไปด้วยฝีเท้าคงที่ คิดว่าไปอีกสองกิโลแล้วค่อยกลับ ที่โค้งข้างหน้า ผมเห็นคนวิ่งสวนมาแต่ไกล นานแล้วที่ผมไม่ค่อยได้เห็นคนวิ่งลักษณะเข้มแข็งอย่างนั้น ฉับพลันหัวใจผมก็เต้นราวกับจะกระดอนออกมานอกอก With dawn I began to see my own fingers. Sweat ran down my back but I kept running at an even pace. I thought another two clicks and I’d go back. At the bend ahead, I saw someone running towards me but still far off. I hadn’t seen anyone running with such determination in a long time. All of a sudden my heart beat as if it was about to bounce out of my chest. ‘click’ is slang for ‘kilometre’. Here the Thai uses the English abbreviation ‘kilo’.
‘พี่นงค์’ ‘Nong!’
ผมเร่งฝีเท้าเร็วขึ้น กลัวว่าตาจะฝาด I increased my speed, afraid my eyes were deceiving me.
“เฮ้ย เอ็งนั่นแหละ พี่นึกว่าใคร” พี่นงค์ทัก ‘Hey, it’s you! I was wondering,’ Nong greeted me.
“พี่มาเมื่อไร” ผมถาม เขาอัดท้องผมตุ้บหนึ่งแทนคำตอบ เขาหัวเราะและผมก็หัวเราะด้วย ‘When did you arrive,’ I asked. He punched me in the stomach instead of answering. He laughed and I laughed too.
“เป็นไงนักมวยดัง พ่อพี่บอกว่าเอ็งไม่แพ้ใคร” ‘How are you, champ? Your dad told me you’ve never been defeated. ‘champ’ as another translation of นักมวยดัง, here used in jest.
“เมื่อไรจะได้ต่อยกับพี่” เขายังเย้าพร้อมทั้งตั้งการ์ดขึ้นสูงและฟุตเวิร์ครอบๆ ตัวผม ‘When will you fight with me?’ he went on teasing as he raised his guard and foot-worked around me.
“ไม่เอาน่าพี่นงค์ คุยกันก่อน” ‘Stop it, Nong. Let’s talk first.’
“นักมวยต้องต่อยกันก่อนสิถึงจะคุยกัน” ว่าแล้วแกก็ก้มตัวลงตุ้ยท้องผมเบาะๆ อีกหนหนึ่ง ผมจุกจนจำต้องยกการ์ดขึ้นบ้าง ‘Boxers must box before they talk.’ This being said, he ducked and punched my stomach lightly once again. I doubled up in pain and was compelled to raise my guard.
พวกขับสามล้อชะลอรถและหยุดมองเราสองคน พวกเขาตบมือเมื่อผมอัดพี่นงค์เข้าให้บ้าง แล้วข่าวของเราสองเสือประจำอำเภอก็ดังไปทั่วตลาดในเช้าตรู่ของวันนั้น Tricycle drivers slowed down and stopped to look at us. They applauded when I managed to punch Nong and the news of us two local tigers spread all over the market that morning at dawn.
พี่นงค์มาถึงเมื่อเช้าวาน และไม่มีกำหนดว่าจะขึ้นกรุงเทพฯ อีกเมื่อไร เขาเล่าว่ามีปัญหานิดหน่อยที่กรุงเทพฯ อาจจะพักผ่อนสักพักจนกว่าทุกอย่างจะคลี่คลาย ผมเองไม่เข้าใจอะไรนัก อยากถามถึงข่าวลือเรื่องที่แกจ้างนักมวยล้มแล้วโดนจับได้ แต่ก็ไม่กล้า Nong had come the morning before and he didn’t know how long he’d stay. He told me he had a bit of a problem in Bangkok and would rest for a while until everything quietened down. I didn’t quite understand, wanted to ask him about the rumour he’d bribed a boxer to go down and had been caught out, but I didn’t dare. จะขึ้นกรุงเทพฯ: ‘would travel up to Bangkok’ implies that the story takes place in the South – this much is lost in translation, as I rewrote the sentence to avoid repeating ‘Bangkok’.
เช้านั้นพี่นงค์ไปที่บ้าน พ่อดีใจไม่แพ้ผม แกบอกว่า ได้พี่นงค์มาคนศึกที่จะถึงในวันตรุษจีนนี้คงเบาแรงไปเยอะ ก่อนกลับบ้าน พี่นงค์ตกปากรับคำว่าเย็นนี้จะไปดูผมซ้อมที่ค่าย That morning, Nong came to my house. Dad was no less glad than I was. He said with him here the coming fight on Chinese New Year Day would be a walk in the park. Before going back home, Nong promised he’d come and see me train at the camp that afternoon. คงเบาแรงไป  = would (demand) less strength – presumably in training. I opted instead for the colloquial ‘walk in the park’ in the spirit of the piece.
ผมซ้อมหนักขึ้นทุกวันๆ โดยมีพี่นงค์มายืนคุมและร่วมซ้อมด้วยอย่างใกล้ชิด น้ากำจายจะเกรงใจพี่นงค์หรือเห็นว่าผมเก่งเหมาะที่จะเข้าไปซ้อมบนพื้นกระสอบก็ไม่รู้ แต่หลังจากพี่นงค์ไปคุมอยู่ไม่กี่วัน แกบอกว่าให้ผมเข้าไปซ้อมข้างในได้แล้ว ทุกคนโหมซ้อมกันเต็มที่ อีกไม่นานจะมีงานใหญ่อีกงานหนึ่ง ข่าวออกมาจากหัวหน้าว่า นักมวยในค่ายของเราอาจจะได้ชกยกทีม I trained harder and harder every day, with Nong supervising and joining in the training closely. By deference to him or because he thought I was good enough to train on the burlap floor, a few days after Nong had taken over Uncle Kamjai told him to have me train inside. Everybody endeavoured to train to the utmost. Before long there would be another big fair. The news came from the boss that the boxers in our stable would fight as a team.
แม้พี่นงค์จะแต่งตัวด้วยชุดวอร์มใหม่เอี่ยม แต่เขาก็ดูแลและสอนเด็กๆ ทุกคน ไม่รังเกียจว่าจะเป็นเด็กใหม่หรือเก่า ทุกคนรักเขาทั้งนั้น น้ากำจายก็พอใจ บอกว่าจะหาคู่ชกที่เหมาะสมให้พี่นงค์ชกเป็นคู่เอก บางทีแกจะจัดเอง คงเรียกแฟนมวยได้ทั่วภาคกันเลยทีเดียว ชื่อเสียงของพี่นงค์นั้นสามารถยืนยันคำพูดของน้ากำจายได้ Even though Nong was dressed in a brand-new tracksuit, he watched over and trained all the juniors and didn’t discriminate between new and old ones. Everybody loved him. Uncle Kamjai was happy. He told us he’d find a worthy opponent for Nong for the main bout, maybe he’d set it up himself, calling on boxing fans all over the area. Nong’s fame would give weight to his word.
ใครๆ ก็พูดกันเป็นเสียงเดียวว่าผมแข็งแกร่งขึ้นผิดปกติ ชกครั้งนี้คงผ่านไปได้ไม่ยาก น้ากำจายเริ่มตั้งราคาเอาผมเป็นต่อไว้ตั้งห้า–สี่ ทั้งๆ ที่แกยังไม่เห็นคู่ชก คนในอำเภอไม่มีใครกล้ารอง แต่มีบ้างที่รองไว้เล่นๆ ส่วนใหญ่เป็นข้าราชการในตัวจังหวัด ซึ่งไม่เคยมาดูการซ้อมของพวกเรา Everyone said with the same voice that I was tougher than usual; the fight this time wouldn’t be difficult to win. Uncle Kamjai began to price the odds at five to four in my favour, even though he had yet to see my opponent. No one among the locals dared to wager, but some did for fun, mostly provincial government officials who had never come to see us train.
ใกล้ถึงวันชก ผมกับพี่นงค์เป็นเหมือนเงาของกันและกัน ทั้งซ้อม กินนอน เราอยู่ด้วยกันตลอด พี่นงค์สอนวิธีแก้การบุกเข้ามาชก ด้วยการเตะซ้ายสกัด แล้วเบี่ยงตัวห่างออกไป เตะซ้ายให้หนักที่สุด นักมวยคู่ต่อสู้ของผมมีคนไปสืบมา และบอกว่าเป็นมวยพันธุ์ดุ บุกตลอดห้ายก หมัดหนัก แต่พี่นงค์ฟังแล้วยิ้ม บอกว่าไม่ยาก As the day of the fight approached, Nong and I were like shadows of each other. Training, eating, sleeping, we were together all the time. Nong told me how to parry an offensive by left-kicking hard to head it off and then twisting to disengage, only to left-kick again as hard as possible. Some who had tracked down my opponent reported that he was fierce, kept attacking all five rounds and had a hard punch, but hearing this Nong smiled and said no problem. o
ทุกวันผมจะได้ยินพี่นงค์สั่งเตะซ้าย เตะซ้าย เตะให้หนักอีก บอกว่าอย่าเตะขวา เตะซ้ายเลย เตะซ้าย นั่น อย่างนั้นดีแล้ว เตะเบิ้ลแล้ววนออกมา เตะซ้ายอัดอีกที Every day I’d hear Nong telling me to left-kick, left-kick, kick harder, telling me don’t right-kick, always left-kick, kick with your left foot, that’s it, double the kick and disengage, left-kick once more.
ความหนักหน่วงดูเหมือนจะเพิ่มมากขึ้น แค่สิบกว่าวันที่พี่นงค์ควบคุมผมเตะซ้ายเป็นหมื่นครั้ง เท้าข้างขวาแทบไม่ได้ยก แกบอกว่าขืนเตะขวาเป็นอันต้องถูกชกคางหลุด ฟังแล้วใจหาย ผมยิ่งเตะซ้ายมากขึ้น หลับกลางคืนเป็นต้องได้ยินเสียงสั่งให้เตะซ้ายในความฝัน The intensity of the training seemed to increase. In just ten days that Nong had supervised me, I must have left-kicked ten thousand times. My right leg hardly left the floor. He told me right-kicking would have my chin disjointed by an uppercut. That was disheartening. I left-kicked all the more. When I slept at night I’d hear a voice ordering me to left-kick in my dream. เท้าข้างขวาแทบไม่ได้ยก: literally, ‘my right foot almost never went up’.
= =
เสียงปี่กลองข้างเวทีดังก้องไปทั่วงาน มันดึงดูดผู้ชายแทบทุกคนที่มาให้เข้าไปข้างใน แม่ค้าบางคนรู้จักผม เดินเข้าไปเหมือนเวทีเป็นร้านทำผม โฆษกโฆษณาเสียเกินจริง ไอ้เคี่ยมพันธุ์ดุเดินหน้าฆ่าตาย พบจอมเตะมหากาฬ พี่นงค์หันมายิ้มปลอบใจ The sound of flutes and drums by the ring resounded all over the fair. It prompted almost all of the men there to go inside. Some female vendors who knew me entered as well as if the venue was a hairdresser’s salon. The announcer presented in surreal terms Khiam the Ferocious Pressing for the Kill versus Mega Kicker. Nong turned to smile at me in encouragement. เวที: ‘stage’ or ‘ring’, but ‘venue’, rather, in the next sentence to make the comparison fair.
ผมนั่งอยู่ด้านหลัง ดูมวยก่อนเวลาชกไปพลางๆ หัวใจเต้นตึ๊กๆ ผู้คนล้นเวที ผมรู้ว่าเขาตั้งใจจะมาดูผม I sat at the back, looking at the sparring before it was time for me to box while my heart beat wildly. People spilled over the ring. I knew it was me they had come to see.
จนบัดนี้ผมยังไม่เห็นคู่ชกจริงๆ พี่นงค์ดอดไปดูมาและบอกว่า ตัวเตี้ยกว่าเยอะ แต่ล่ำกว่ามาก ผิวดำเป็นมันเลื่อม ตอนนี้กำลังพันมือและนวดตัวอยู่ เสียงโฆษกประกาศว่า ใครอยากดูก็ขอเชิญ มีที่ให้ยืนอีกไม่มากนัก Even then I had yet to see my opponent. Nong had sauntered over to have a look at him and told me he was much shorter but much more muscular, his skin dark and oily. Now he was bandaging his hands and putting on his gloves. The voice of the announcer invited those who wanted to watch to get in; there was little standing room left.
“ไอ้เคี่ยมพันธุ์ดุเดินหน้าฆ่าตายจากเมืองพัทลุง ประกาศก้องจะซัดจอมเตะมหากาฬเจ้าถิ่นให้หมอบเวที” โฆษกย้ำอยู่ตรงนี้ ผมยิ่งใจไม่ดี อยากให้เขาเปลี่ยนถ้อยคำเสียใหม่ว่าจอมเตะมหากาฬจะซัดไอ้เคี่ยมให้คอหักคาเวที แต่นั่นคงจะเป็นถ้อยคำเชิญชวนที่ดีที่สุดก็ได้ ใครได้ยินก็อยากเข้ามาให้กำลังใจนักมวยเจ้าถิ่น ‘Khiam the Ferocious Pressing for the Kill from Phatthalung has clamoured he’ll make our local Mega Kicker bite the dust,’ the announcer reiterated. I felt even worse. I wanted him to change his wording to Mega Kicker will have Khiam fall off the ring and break his neck, but his was probably the best formulation: whoever heard him would want to come and cheer the local boxer. หมอบเวที = lie flat on the ring.
ผมเริ่มพันมือ มีพี่นงค์คอยนวดเนื้อตัว ปลอบใจว่าไม่ต้องเครียด ชกตามสบาย แพ้ชนะไม่สำคัญ ขอให้ใช้ฝีมือและสู้เต็มที่ I began to bandage my hands, with Nong massaging me, soothing me, advising me not to be tense, to box at ease, winning or losing’s not important, just use your talent and give it all you have.
เมื่อถึงคู่ผม ดูเหมือนคนทั้งสนามเงียบกริบ คู่ชกของผมอยู่ฝ่ายน้ำเงินขึ้นเวทีก่อน ผมขึ้นตามหลังทางมุมแดง เสียงปรบมือโห่ก้อง When it was our turn to fight, the whole enclosure went silent. My opponent was in the blue corner of the ring. I followed him to the red corner. There was a burst of applause. สนาม could also be translated as ‘stadium’.
พี่นงค์บอกว่าราคาผมเป็นต่อถึงห้า–สาม Nong told me the odds were now five to three in my favour.
ยกหนึ่งผมเตะซ้ายหนักหน่วงทั้งยก เขาไม่สามารถต่อยผมได้จังๆ สักที วืดไปวืดมา ถูกผมเตะซะแดงเป็นปื้นทั่วชายโครงด้านขวา During the first round I left-kicked hard throughout. He was unable to punch me, brushing against me in and out at times, while I pummelled his ribs which turned red all over his right side.
หมดยกราคาตกวูบ ผมเป็นต่อห้า-หนึ่ง At the end of the round, the odds plunged five to one in my favour.
“ห้า–หนึ่ง” เสียงเซียนพนันต่อรองดังลั่น ‘Five to one,’ punters exclaimed all around.
พี่นงค์หายไปจากขอบเวที ผมมองหาขณะที่พี่เลี้ยงกำลังให้น้ำ เห็นแต่น้ากำจายจดราคาต่อรองอยู่ขมีขมัน แกคงเล่นผมชนิดฉีกกระเป๋า Nong disappeared from the ringside. I searched for him while my second gave me water, could only see Uncle Kamjai jotting down the bets briskly. He must have betted every farthing on me. ฉีกกระเป๋า: literally, ‘tear up his purse’.
ยกสองยังเหมือนเดิม ผมเตะซ้ายลูกเดียว เตะแล้วหนี หนักหน่วงเสียงดังแต่ละทีเหมือนทุบหยวก แต่เหมือนคำร่ำลือ เขาดุจริงๆ ไม่ถอยแม้แต่ก้าวเดียว The second round was as before. I only left-kicked, left-kicked and disengaged, hard and loud each time as if punching a banana bole, but as the rumour had it he was really fierce, he didn’t take even one step back.
พี่นงค์กลับมาแล้ว ขึ้นมาเป็นพี่เลี้ยงเอง ทั้งบีบทั้งนวด แต่ตาที่จ้องหน้าผมนั้นมีแววกังวล ตอนที่เป่าหูก่อนที่ผมจะลุกขึ้น ถ้าหูไม่เฝื่อน เขาสั่งเสียงเข้ม “มึงนอนซะ นอนยกนี้แหละ” Nong came back, as my second this time, squeezing and massaging me, but there was worry in the eyes that stared at me. As he blew on my ears before I stood up, if I heard him well he ordered with a harsh voice, ‘Go down for the count. Go down this round.’
ผมมองอย่างไม่เชื่อ แต่พี่นงค์พยักหน้าเป็นเชิงบังคับว่าต้องทำตามคำสั่ง ยกสามผมชกแบบสะเปะสะปะ สมองมึนงงอย่างบอกไม่ถูก ได้แต่ประคองตัวหนีไปรอบๆ จวนตัวขึ้นมาก็เตะสกัดออกไปบ้าง แต่ไม่หนักเหมือนยกก่อน I stared at him in disbelief but he nodded to force me to do as he ordered. In the third round I sort of kicked, my brain muddled unspeakably, just protecting myself by fleeing this way and that until the next clash when I kicked rather unsteadily and not as hard as before.
หมดยก พี่นงค์ตบหน้าผมฉาดใหญ่ คนอื่นคงนึกว่าเป็นการลงโทษที่ผมชกได้ไม่เต็มที่ แต่ไม่ใช่ เขาก้มลง ทำเหมือนกับจะเป่าลมออกจากหูซึ่งพี่เลี้ยงนักมวยส่วนใหญ่ถือปฏิบัติ “มึงล้มยกนี้นะ ไม่งั้นกูตาย” แกสั่ง พี่นงค์ไม่เคยพูดกูกับผมเลยตั้งแต่จำได้ At the end of the round, Nong gave me mighty slaps on the face. Others must have thought I was being punished for not fighting to the utmost, but that wasn’t it. He leaned over and made as if to blow into my ear as most seconds did. ‘Go down this round, you bastard, or I’m dead,’ he ordered. Nong had never called me a bastard for as long as I could remember. Since กู and มึง are untranslatable, an alternative has to be found with the same charge of ‘endearment’: hence, ‘bastard’.
คนดูโห่ทั้งเวที ตะโกนบอกให้สู้เขาๆ แต่ผมหมดหัวใจเสียแล้ว เริ่มต้นยกสี่ได้ไม่ถึงนาที ผมถูกไล่ต้อนไปติดมุม ไอ้เคี่ยมรัวหมัดใส่ไม่ยั้ง ชุดแล้วชุดเล่า ผมร้องไห้ แล้วรูดตัวลงให้กรรมการนับ ทั่วทั้งเวทีเงียบกริบ จากนั้นความวุ่นวายก็เกิดขึ้น น้ากำจายหน้าซีด The whole enclosure was booing, shouting at me to fight, but my heart was no longer in it. Not even one minute into the fourth round I was chased into a corner. Khiang doused me with a cataract of punches. I cried and then collapsed for the count. The whole ring was dead quiet. And then pandemonium. Uncle Kamjai was livid.
กรรมการชูมือให้ฝ่ายน้ำเงินในขณะที่ผมคลานลงจากเวที พี่นงค์เป็นคนเข้ามารับและประคองไว้อย่างเห็นใจ The referee raised the hand of the blue side as I crept out of the ring. Nong was the one to grab and support me in sympathy.
ผมถอยหนีและรู้สึกเหมือนถูกเตะซ้ำ I recoiled from him, feeling as if I had been kicked all over again.
First published in Lalana magazine, 1990.
Kajohnrit Ragsa, born in 1963
in Trang, southern Thailand,
is a literary editor (notably
of a previous formula of Writer Magazine) as well as
a writer of novels
and short stories.
o

Fire – Revisited – Win Lyovarin

There are more ways than one to skin the cat of fiction. Win Lyovarin, whose pedagogic streak is well known, shows us how. (Don’t tell him the first ending is still the best, though.) MB

ไฟ – REVISITED

FIRE – REVISITED   

fire-by-varges

วินทร์ เลียววาริณ

Win Lyovarin

TRANSLATOR’S KITCHEN
= = =
“ระยำจริงๆ ! คิดดูซิวะผู้หญิงคนไหนจะสมัครใจมาเป็นกะหรี่ ไอ้พวกเหี้ยที่หากินกับผู้หญิงนี่ระยำแท้ ขอเพียงแต่ไม่ใช่แม่มันที่ขายตัวเป็นใช้ได้!” ‘This is vile! Think about it: what kind of woman would be willing to be a whore? Those bastards who make a living out of them are truly vile. Short of their mother, any woman will do.’
เราสามคน—ชุมพล พ.ต.ต.อัศวิน และผมนั่งดื่มเหล้าด้วยกันในค่ำวันหนึ่ง ไม่รู้ว่าชุมพลไปรับอารมณ์เก็บกดมาจากไหน พอเหล้าชักตึงหน้า เขาก็ระบายความรู้สึกของเขาออกมามากมายจนผมประหลาดใจ The three of us – Chumphon, Pol Maj Gen Atsawin and I – sat drinking one evening. I don’t know where Chumphon got his frustrated mood from. As soon as the drink made his face taught, he poured out his feelings at such length it made me wonder.
“กูเกลียดสังคมโลกีย์นี่เต็มที ลองคิดดู ชั่วเวลาแค่สิบห้าปีที่กูย้ายมาอยู่ในกรุงเทพฯ โรงแรมอีตัว ซ่อง อาบอบนวด ค็อกเทล เล้าจน์ บาร์ลามก ผุดขึ้นเต็มเมือง ผู้หญิงถูกหลอกมาจากทุกที่เพื่อขายตัวเต็มไปหมด” ‘I really hate this lusty society. Think about it: in the fifteen years since I moved to Bangkok, seedy hotels, brothels, massage parlours, cocktail lounges, go-go bars have mushroomed all over the city. Women from everywhere have been tricked into selling themselves. They’re all over the place.’ โลกีย์: worldly, mundane; fleshy. สังคมโลกีย์ is thus ‘lusty/randy society’. อีตัว is a euphemism for ‘whore’, ‘slut’. ลามก: obscene. All these words require adjustment in context.
ผมดูดบุหรี่นั่งฟังเขาพูดไปเรื่อยๆ ชุมพลเป็นเพื่อนสนิทที่สุดของผม ถัดมาก็คือ พ.ต.ต.อัศวิน เราทั้งสามเป็นคนบ้านเดียวกัน โตมาด้วยกัน ร่วมทุกข์ร่วมสุขมาด้วยกันนานจนเข้าใจจิตใจของกันและกันดี ถ้าคิดดูแล้วชีวิตของชุมพลดูจะน่าเห็นใจกว่าของผมกับอัศวินมากนัก เขาเจอแต่เรื่องเลวร้ายมาตั้งแต่เด็ก พ่อตายตอนเขายังเล็กมาก แม่หนีตามผู้ชายไป ทิ้งเขาและน้องสาวไว้กับยายคนเดียว ยายแก่คนหนึ่งกับเด็กเล็กสองคน… บางวันข้าวสารกรอกหม้อก็ยังไม่มี ผมยังจำสภาพความลำบากนั้นได้ เพราะผลคลุกคลีกับครอบครัวนี้มาตั้งแต่เด็ก บ้านของเราอยู่ติดกัน I sat smoking a cigarette and listening to him. Chumphon is my best friend. Second best is Pol Maj Gen Atsawin. The three of us come from the same village, have grown up together and shared every- thing together, so we understand one another well. Upon reflection, Chumphon’s life is much more deserving of sympathy than Atsawin’s or mine. He has only had it rough since he was a child. His father died when he was very young. His mother ran away with a man, leaving him and his little sister to be raised by their grandmother single-handed. An old woman with two little children… Some days there was no rice in the pot. I remember that hardship, because I was involved with that family from childhood, as their next-door neighbour. =ร่วมทุกข์ร่วมสุข: literally, ‘shared joys and sorrows’, ‘for better or for worse’.
พออายุได้สิบห้า เราย้ายมากรุงเทพฯ พร้อมกัน ผมมาเรียนต่อ เขามาทำงาน เวลาผ่านไป ชีวิตของเขาและครอบครัวดูจะดีขึ้นเรื่อยๆ แม้จะเหน็ดเหนื่อย แต่ชีวิตก็ยังเปี่ยมไปด้วยกำลังใจ จนกระทั่งเมื่อห้าปีก่อน ฝันของเขาก็สลายเมื่อน้องสาวของเขาถูกหลอกมาขายตัวในกรุงเทพฯ อยู่ปีเศษกว่าเธอจะสามารถติดต่อกับเขาและหลุดพ้นจากซ่องนรกนั้นได้ ชีวิตของเธอก็เหลวแหลกแล้ว At fifteen, we moved to Bangkok together, I to carry on my studies, he to work. Time passed. His life and the life of his family seemed to improve steadily. Despite the exhaustion, life was still full of enthusiasm until five years ago. His dream was shattered when his little sister was lured into prostitution in Bangkok. It took a full year before she was able to contact him and escape from that hellish brothel. By then, her life was worthless.
ผมรู้ว่าเหตุการณ์นั้นสะเทือนใจชุมพล และทำให้เขาเปลี่ยนแปลงไปมาก ตั้งแต่นั้นมาเขากลายเป็นคนที่ชอบพูดจาประชดสังคม ชอบใช้ความรุนแรงตอบโต้ความอยุติธรรม บ่อยครั้งผมเห็นเขาใช้กำลังชกต่อยกับอันธพาลที่เพียงพูดจาลวนลามผู้หญิง แม้ตัวเขาจะใหญ่บึกบึน แต่หลายครั้งเขาก็กลับบ้านเหมือนหมาบาดเจ็บ ผมได้แต่โคลงศีรษะเพราะผมไม่เคยนิยมความรุนแรง I know it upset Chumphon and changed him a lot. From then on he’s held society in contempt and used violence to fight injustice. I’ve often seen him using the power of his fists against thugs who merely abused women verbally. Even though he’s big and tough, many times he’s gone back home like a lame dog. I would only shake my head because I’ve never approved of violence. ชอบพูดจาประชดสังคม: literally, ‘liked to deride society verbally/to speak derisively of society’.
“ไม่มีใครรู้หรือไงว่ากรุงเทพฯ เน่าเฟะกันถึงไหนแล้ว แปลกนะที่เรายังทนอยู่กับมันได้ กูอยากรู้นักว่าเราจะทนกันอีกนานแค่ไหน? รัฐบาลกี่ยุคกี่สมัยต่างก็ประกาศว่าจะกวาดล้างโสเภณีให้หมด ถุย! รัฐมนตรียังไปเที่ยวเสียเอง…” ‘Doesn’t anyone realise how rotten Bangkok is? How odd that we still bear with it! How long we will, that’s what I’d like to know. Every government has proclaimed they’ll get rid of prostitutes. Bah! Ministers themselves patronise them.’
เสียงของชุมพลลอยวนเวียนอยู่ในวงเหล้า Chumphon’s voice was loud and resentful. Here, necessary fine-tuning practised.
“เมื่อคืนกูได้ข่าวจากน้องสาวว่า เพื่อนของเธอคนหนึ่งที่ชื่อ แวว ถูกหลอกมาขายตัวที่นี่เหมือนกัน ที่บ้านแววไม่รู้เรื่องเลยจนกระทั่งตำรวจแจ้งให้ไปรับศพเธอ…” ‘Last night my sister told me a friend of hers named Waeo was tricked into prostitution here as well. Her parents knew nothing until the police told them to come and fetch her body…’
เขาหยุดนิดหนึ่ง “…เธอฆ่าตัวตายหลังจากเสียทีมนุษย์โฉดพวกนั้น!” He marked a pause. ‘She killed herself after she was gang-raped by those bastards.’ มนุษย์โฉด: dolts or brutes
สีหน้าเขาเต็มไปด้วยความขมขื่น ดวงตาแดงก่ำ ผมดูไม่ออกว่านั่นเป็นเพราะฤทธิ์เหล้าหรือความรู้สึกภายในของเขา ผมเองก็พลอยสลดใจไปด้วย พ.ต.ต.อัศวินมองหน้าผมทำท่าจะพูดอะไร ผมทำสัญญาณให้เขาเงียบ ปล่อยให้ชุมพลระบายอารมณ์ต่อไปเรื่อยๆ ตอนนี้ผมรู้แล้วว่าทำไมวันนี้เขาขอร่วมวงเมรัยกับเรา ผมรู้แล้วว่าเป็นเพราะเรื่องนี้เอง ผลก็คือเราต้องมานั่งฟังเขาพูด His expression was full of bitterness. His eyes were bloodshot. I couldn’t figure out if it was because of the alcohol or from some inner feeling of his. I too felt dismayed. Pol Maj Gen Atsawin stared at me as if he was about to say something. I motioned him to keep silent, to let Chumphon go on venting his spleen. Now I knew why he asked to join our drinking session today. I knew it was because of that story, so we had to sit listening to what he was saying.
“กฎหมายมีก็เหมือนไม่มี ไม่เคยแก้ปัญหานี้ได้…” เพื่อนสนิทที่สุดของผมระบายความรู้สึกภายในต่อไป “…ใครซักคนจะต้องทำอะไรซักอย่างลงไป ในเมื่อใช้ไม้อ่อนไม่ได้ มันต้องใช้ไม่แข็ง” ‘It’s like the law is no law. It’s never solved this problem…’ My best friend went on letting loose his inner feelings. ‘Someone must do something. When you can’t use a gentle approach, you’ve got to use force.’ ‘letting loose his inner feelings’ as an alternative to ‘venting his spleen’:  ระบายอารมณ์ระบายความรู้สึกภายใน
“ทำไงล่ะ” อัศวินแกล้งถาม ‘Like what?’ Atsawin goaded.
ชุมพลหยุดมองอัศวินอยู่ครู่หนึ่ง ผมดูไม่ออกว่าเขาเมาหรือเปล่า Chumphon looked at him for a moment. I couldn’t figure out whether he was drunk or not.
“ก็เผาแม่งเลยซิวะ ไอ้โรงแรมโลกีย์ ไอ้ซ่องนรก ไอ้บาร์ลามก ไอ้พวกเอ็กซคลูซีฟ คลับ หรือซ่องชั้นสูงทั้งหลาย ดูซิว่าพวกมันจะทำยังไง ถ้ามันสร้างขึ้นมาใหม่ ก็เผามันอีก มันต้องใช้ความรุนแรงตอบโต้ความระยำ ‘Burn the fuckers, that’s what. Them sex hotels, hellish brothels, exclusive clubs and other high-so joints. Let’s see what they’ll do. If they rebuild ’m, burn ’m again. Violence’s got to be used to answer evil.’ ความระยำ is actually all that’s vile, despicable – and ระยำคน or, worse, ระยำหมา is the old-fashioned ‘bastard!’
พ.ต.ต.อัศวินหัวเราะเบาๆ กล่าวว่า “เฮ้ย! เดี๋ยวกูก็ซิวมึงเข้าคุกซะเดี๋ยวนี้หรอก ใจเย็นน่า ทุกอย่างมันมีทางแก้ที่ดีที่สุดเสมอ… ที่ไม่ใช่ความรุนแรงน่ะ” Pol Maj Gen Atsawin laughed lightly and said, ‘Hey! You want me to put you in clink right now or what? Take it easy. There’s always a better way to solve problems … and it isn’t violence, you know.’
“นั่นซิ…” ผมกล่าวเสริม “…ปัญหาแบบนี้ต้องแก้อย่างใจเย็นๆ ความรุนแรงมีแต่จะทำให้ทุกอย่างยิ่งยุ่งขึ้นไปอีก” ‘That’s right,’ I seconded. ‘This sort of problem must be solved with a cool head. Violence only makes things worse.’
แต่ให้ตายเถอะ ตอนนั้นผมก็ไม่รู้ว่าผมกำลังโกหกตัวเองหรือไม่ เพราะลึกๆ ในใจ ผมก็ชักจะเห็นด้วยกับเขาเหมือนกัน But damn it, I didn’t know then whether I was deceiving myself or not, because deep down I agreed with him all the same.
= =
ผมไม่ได้พบชุมพลและอัศวินอีกเลยหลังจากคืนนั้น ผมมีงานส่วนตัวที่จะต้องสะสางจนดึกดื่นแทบทุกวัน จนกระทั่งหนึ่งเดือนให้หลัง พ.ต.ต.อัศวินมาพบผมในที่ทำงานของผมตอนเที่ยงวันหนึ่ง เขาโยนหนังสือพิมพ์สี่ห้าฉบับลงบนโต๊ะทำงานของผม I didn’t meet Chumphon and Atsawin again after that night. I had private matters to attend to until late at night almost every night, until one month later Pol Maj Gen Atsawin came to see me at work at midday one day. He tossed four or five newspapers onto my desk.
“อ่านหนังสือพิมพ์บ้างหรือเปล่า?” เขาถามทั้งๆ ที่รู้อยู่แล้วว่าผมเป็นคนที่ไม่เคยอ่านหนังสือพิมพ์ ‘Do you read the papers sometimes,’ he asked, knowing full well I didn’t.
ผมมองหน้าเขาด้วยความฉงนนิดๆ ก่อนเปิดดูหนังสือพิมพ์ผ่านๆ สองฉบับแรกเป็นหนังสือพิมพ์ฉบับเก่าสามอาทิตย์ล่วงมาแล้ว ที่เหลือเป็นหนังสือพิมพ์ฉบับวันนี้ แต่ที่สะดุดใจผมก็คือ ทุกฉบับพาดหัวข่าวคล้ายคลึงกัน I stared at him in mild puzzlement before glancing through the newspapers. The first two were more than three weeks old; the others were today’s, but what struck me was that their titles were almost the same:
วางเพลิงโรงแรมโลกีย์ ไหม้วอด 20 ล้าน Arson at sex joint – 20 million go up in smoke
เผาโรงแรมอีตัว ไฟไหม้กลางดึก Night blaze at seedy hotel
ผมพลิกอ่านคร่าวๆ และเงยหน้าขึ้นมามองเขา เราสบตากันอยู่ครู่หนึ่ง I read cursorily through and then raised my head and looked at him. We stared at each other for a moment.
ผมว่า “แกสงสัยว่าเป็นฝีมือชุมพล?” I said, ‘You think Chumphon did it?’
เขาพยักหน้า ผมยิ้ม “ทำไมวะ กะอีกแค่ไฟไหม้ซ่องสามแห่ง ระยะเวลาห่างกันสองอาทิตย์ ทำไมถึงคิดว่าเป็นมัน สมัยนี้คนเผาบ้านตัวเองเอาเงินประกันภัยเยอะแยะไปนี่หว่า” He nodded. I smiled. ‘Why? Arson in only three places, two weeks apart. Why do you think it’s him? These days, lots of people set fire to their houses to get the insurance money, for god’s sake.’
“แกก็รู้นิสัยมันดีว่าชอบแก้ปัญหาด้วยความรุนแรงอยู่เรื่อย ฉันไม่คิดว่ามันพูดเล่นหรอกในคืนนั้น” ‘You know very well what he’s like. He likes to solve problems through violence. I don’t think he was joking that night.’
“ไม่เอาน่า หลักฐานก็ไม่มี ฉันรู้จักชุมพลดี ถึงมันจะนิยมความรุนแรงตั้งแต่น้องสาวมันถูกหลอกไปขายตัว ฉันก็รู้ว่ามันไม่บ้าระห่ำอย่างนั้นหรอกเชื่อเหอะ” ‘Come on! Where’s the evidence? I know Chumphon well. Even though he’s favoured violence since his sister was tricked into prostitution, I know he isn’t that damn crazy. Trust me.’
“ฉันเองก็ไม่อยากเชื่อว่าเป็นมัน แต่หลักฐานทุกอย่างมันทำให้ต้องสงสัยอย่างนั้น คอยดูกันต่อไปก็แล้วกัน” ‘I don’t want to believe it’s him either, but all the evidence points in his direction. Let’s wait and see.’
อาทิตย์ต่อมาอัศวินโทรศัพท์มาหาผม บอกให้ผมหาหนังสือพิมพ์มาอ่านดู ข่าววางเพลิงโรงแรมโลกีย์อีกแล้ว! ถึงตอนนี้ผมก็ชักไม่แน่ใจแล้วว่าอะไรเป็นอะไร he following week Atsawin called me up, told me to get a newspaper. Another case of fire in a seedy hotel! By now I was no longer sure of how things stood. มาอ่านดู (and read it) need not be translated.
    อะไรเป็นอะไร: what’s what.
แล้วมันก็เกิดขึ้นอีกเรื่อยๆ อาทิตย์ละครั้งบ้าง สองสามอาทิตย์ครั้งบ้าง ทุกครั้งเป้าหมายของนักวางเพลิงคือสถานเริงรมย์โลกีย์ บาร์ลามก โรงอาบอบนวด ในเวลาแค่สามเดือนแดนโลกีย์เหล่านี้ถูกวางเพลิงไปแล้วสิบเอ็ดแห่ง บางแห่งไม้วอดวายหมด บางแห่งก็ไหม้บางส่วนเพราะดับไฟทัน และตั้งแต่เกิดเหตุไฟไหม้มาหลายครั้ง มีคนตายอยู่คนเดียว ชายผู้นั้นเป็นแมงดาซึ่งหนีเพลิงออกมาไม่ทัน And then it kept happening, once a week or once every two or three weeks. Every time the target of the arson was a sex joint, a go-go bar, a massage parlour. Within three months no fewer than eleven such venues were burnt down, some entirely, others partially because the fire was extinguished early, and since this spate of arson started only one person had died: a pimp who had not fled the fire in time.
หนังสือพิมพ์ลงข่าวกันเกรียวกราว ตำรวจสันนิษฐานว่าเป็นฝีมือของคนคนเดียวหรือบุคคลกลุ่มเดียวกัน แต่ยังไม่สามารถจับมือใครดมได้ หมอนี่หรือพวกนี้ต้องรอบคอบ รู้ทางหนีทีไล่และวางแผนรัดกุมมาก Those fires made headline news. The police conjectured they were the work of the same person or group of persons but they were still unable to find a suspect. Obviously, that fellow or group was thorough, knew how to escape and planned it all very tightly. จับมือใครดม: literally, ‘grab someone’s hand and smell it’. Another possible translation: ‘but they still had no lead’.
ประชาชนแสดงความเห็นกันเอิกเกริก หลายฝ่ายชอบความรุนแรงแบบนี้ “มันช่วยล้างสังคมให้สะอาดขึ้น” พวกเขาบอก บ้างก็ว่าความรุนแรงเช่นนี้มีแต่สร้างผลเสียมากกว่าผลดี แม้แต่พวกหญิงบริการยังมีความคิดเห็นไม่ตรงกัน หญิงจำนวนหนึ่งที่ถูกหลอกมาค้ากามได้พบกับอิสรภาพและกลับบ้านเดิมได้ อีกส่วนหนึ่งกลับโวยวายว่ามันทำให้พวกตนเสียที่ทำกินไป The people expressed their opinions uproariously. Many liked that kind of violence. ‘It helps cleanse society,’ they said. Some said this kind of violence brought more bad than good. Even the working girls didn’t agree among themselves. A number of them who had been tricked into prostitution found themselves free and able to go back home; others deplored the loss of earnings. หญิงบริการ: literally, ‘service girls’.
= =
อัศวินกลับมาพบกับผมอีกครั้งหนึ่ง คราวนี้สีหน้าเขาขรึมจนผมสะดุดใจ Atsawin came to see me once again. This time he looked so solemn I was startled.
“ชุมพลเข้ามอบตัวกับฉันเองเมื่อเช้านี้ มันสารภาพหมดว่ามันเป็นคนเผาแหล่งโลกีย์ทั้งสิบกว่าแห่งนั้นเอง” ‘Chumphon gave himself up to me this morning. He confessed he’s the one who burned down all those sex joints by himself.’
“ว่าไงนะ” ผมรู้สึกสับสนจนจับต้นชนปลายไม่ถูก ‘What did you say?’ I was bewildered.
“ตอนนี้เรากำลังอยู่ในระหว่างสอบสวนมันอยู่ พรุ่งนี้แกคงเห็นข่าวจากหนังสือพิมพ์หน้าหนึ่งแน่” ‘We’re questioning him. Tomorrow it’ll be front-page news for sure.’
“แล้วทำไงดี? ฉันไม่เชื่อว่ามันเป็นคนเผาแน่” ‘So what can we do? I don’t believe at all he did it.’
“ฉันก็คิดยังงั้น มีคดีใหญ่เยอะแยะไปที่มีคนบ้าอยากดังเข้ามามอบตัวรับสารภาพว่าเป็นคนทำเอง ฉันเคยเจอมาหลายครั้งแล้ว ตอนนี้แกใจเย็นไว้ก่อน เรื่องนี้ให้ฉันจัดการเอง” ‘That’s what I think too. There are lots of cases of crazy men looking for fame giving themselves up and claiming they did it. I’ve seen it many times. Now, you keep cool and let me handle the situation.’
ผมแน่ใจว่าไม่ใช่ฝีมือเขาแน่ ผมรู้จักเขาดีเท่ากับรู้จักตัวผมเอง อัศวินพูดถูก เขาคงเก็บกดเรื่องนี้มานาน และยอมรับสารภาพว่าเป็นคนเผา เพื่อต้องการประชดสังคมเสียมากกว่า ทำไมเขาถึงคิดสั้นอย่างนั้น? ผมจะช่วยเขาอย่างไรดีในเมื่อเขาเป็นคนสารภาพเรื่องทั้งหมดเสียเอง? และเขาก็ไม่มีพยานหลักฐานเลยว่าเขาอยู่ที่ไหนขณะเกิดไฟไหม้แต่ละครั้ง I was certain it wasn’t his doing. I knew him as well as I knew myself. Atsawin was right. He must have kept this matter bottled up inside for a long time and probably agreed to confess he was the arsonist just to spite society. Why was he so shortsighted? How could I help him when he had confessed the whole story himself? And he had no proof of where he was when each fire started.
หลักฐาน? Proof?
(จบแบบดั้งเดิม) [Original ending]
ผมไม่รู้ว่าอะไรทำให้ผมขับรถไปเรื่อยเปื่อยในคืนนั้น ในใจผมครุ่นคิดถึงเรื่องนี้ตลอดเวลา ถนนยามราตรีเงียบสงัด รถไม่พลุกพล่าน ไฟกลางคืนทั่วกรุงเทพฯ ยังคงสว่างไสว เกือบทุกถนนที่รถผมแล่นผ่าน มีแหล่งบำเรอกามตั้งอยู่ทั่วไป ชั่วเวลายี่สิบปีที่ผ่านมา กรุงเทพฯ เปลี่ยนไปมาก โรงแรม ซ่อง บาร์ อาบอบนวด ค็อกเทล เล้าจน์ เอ็กซ์คลูซีฟ คลับ ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ด I don’t know what made me drive around that night. I kept mulling things over all the time. The roads at night were quiet. There were few cars. Night-time Bangkok was still ablaze with lights. Almost all the roads I drove along were lined with sex joints. In the twenty years that had gone by Bangkok had changed a lot. Hotels, brothels, bars, massage parlours, cocktail lounges, exclusive clubs had sprouted like mushrooms.
สังคมเปลี่ยนไป คนเปลี่ยนไป จิตใจคนเปลี่ยนไป Society had changed; people had changed; people’s minds had changed.
ดึกมากแล้ว ผมตัดสินใจแวะนอนโรงแรมแทนที่จะกลับบ้าน เมื่อขับรถผ่านสี่แยกใหญ่แห่งหนึ่ง ผมสังเกตเห็นป้ายโรงแรมเล็กๆ ข้างถนน เพียงมองปราดเดียว ผมก็รู้ว่าที่นี่คือโรงแรมอีตัว Very late that night I decided to stop by a hotel to sleep instead of going back home. When I drove past a large junction, I noticed a small hotel sign by the roadside. A mere glance and I knew it was that kind of hotel.
หักรถเลี้ยวเข้าไป ผมรู้แล้วว่าจะช่วยชุมพลอย่างไร I turned and drove in. I knew how I was going to help Chumphon.
= =
ตีสามเศษ ผมยืนสูบบุหรี่ในมุมมืดมองดูโรงแรมแห่งนี้ท่ามกลางเปลวเพลิงลุกโชติช่วง ผู้คนวิ่งกันพล่าน ทั้งแขกผู้มาหาความสำราญ หญิงโสเภณีหลายสิบคนและผู้คนที่มามุงดู รถดับเพลิงเร่งระดมกำลังฉีดน้ำสกัดเปลวไฟเป็นการใหญ่ Three a.m. I stood smoking a cigarette in a dark corner looking at this hotel in the middle of a raging fire. People ran in confusion, punters as well as dozens of prostitutes and onlookers. Fire trucks rallied their forces in a hurry to douse the flames.
มือหนึ่งแตะบนไหล่ขวาผมจากด้านหลัง ผมสะดุ้ง หันขวับกลับไป A hand touched my right shoulder from behind. Startled, I turned round.
พ.ต.ต.อัศวิน Pol Maj Gen Atsawin!
สีหน้าเขาเรียบๆ ไร้ความรู้สึก สายตาคู่นั้นจ้องคราบน้ำมันที่เปื้อนเสื้อของผม เราจ้องหน้ากันอยู่ครู่ใหญ่ His face was impassive, devoid of any feeling. His eyes bore on the stains of petrol on my shirt. We stared at each other for a long moment.
“ฝีมือแกรึ” คำถามของเขาฟังดูเป็นคำตอบไปในตัว ‘You did it, didn’t you?’ His question sounded like a statement.
“ใช่” ผมตอบ “…แกสะกดรอยตามฉันมาตลอดทาง?” ‘Yes,’ I answered. ‘You’ve been following me all the time?’
“อืม!” ‘Mm!’
“ตอนนี้แกก็คงรู้แล้วว่าชุมพลบริสุทธิ์” ผมกระซิบ ‘Now you know Chumphon is innocent,’ I whispered.
“ฉันรู้อยู่ตลอดเวลาว่าชุมพลบริสุทธิ์…” ประกายวาวปรากฏวูบในดวงตาคู่นั้น “…ฉันแกล้งปล่อยข่าวแกไปว่า ตำรวจมีหลักฐานมัดตัวชุมพลเพราะฉันสงสัยแกว่ะ! แกกับชุมพลเป็นเพื่อนรักกันมาก แกคงไม่ปล่อยให้มันเข้าคุกหรอก ถ้าแกเป็นคนเผาจริง ทางเดียวที่แกจะต้องรีบทำก็คือ เผาที่ใหม่ซักแห่งให้ตำรวจเห็นว่าคนเผาตัวจริงยังไม่ได้ถูกจับ ชุมพลจะได้ถูกปล่อยตัว” ‘I’ve known it all along…’ A glint flashed in his eyes. ‘I pretended to give you the news that we had enough evidence to nail Chumphon because I suspected you. You and Chumphon are bosom buddies. You wouldn’t let him go to jail. If you were the arsonist, what you had to do at once was to set fire someplace for the police to see they hadn’t arrested the arsonist and Chumphon would be released.’
“นี่แกวางแผนทุกอย่างล่วงหน้า เพื่อหาทางจับฉันงั้นรึ” ‘You planned everything so you could catch me, did you?’
“ฉันเพียงแต่ต้องการรู้ว่าแกเป็นคนเผารึเปล่าเท่านั้น” ‘I just wanted to know if you were the one who did it, that’s all.’
“ตอนนี้แกก็รู้แล้วว่าฉันเป็นคนเผาเอง แกจับฉันได้แล้วนี่” ‘Now that you know I’m the arsonist, you can arrest me.’
เขามองหน้าผมนิ่งและนาน He stared at me without moving for a while.
“ฉันจับแกไม่ได้หรอก” ‘I can’t arrest you.’
หรือมีแต่เพื่อนถึงเข้าใจในเพื่อน?… Was it that it took a friend to understand a friend?
“ทำไม” ‘Why not?’
เขาไม่ตอบ หันร่างเดินกลับไปที่รถยนต์ของเขา เปิดประตูก้าวขึ้นไปนั่ง He didn’t answer, turned round and walked back to his car, opened its door, went inside and sat down.
“ทำไม” ผมถามซ้ำ ‘Why not?’ I repeated.
เขาติดเครื่องและหันกลับมามองหน้าผม เป็นครั้งแรกที่ผมเห็นเขายิ้ม He started the engine and turned to stare at me. It was the first time I saw him smile.
“นี่แกเผาไปทั้งหมดกี่แห่งแล้ววะ” เขาถาม ‘How many have you burned down so far,’ he asked.
“ห้า” ผมตอบ ‘Five,’ I answered.
“ของฉันเจ็ดว่ะ” เขากระซิบเบาๆ ก่อนขับรถหายลับไป ‘And I seven,’ he whispered before driving away.
= [First printed in Image June 1991.]

(จบแบบใหม่ 1)

[First new ending]
ผมประกันชุมพลออกมาด้วยเงินเก็บของผม I bailed out Chumphon using my own savings.
ผมถามเขา “ทำไมแกสารภาพกับอัศวินว่าแกเป็นมือวางเพลิง ทั้งที่แกไม่ได้ทำ” I asked him, ‘Why did you tell Atsawin you were the arsonist when you didn’t do it?’
“เพราะฉันอยากให้เรื่องของน้องสาวฉันกลายเป็นข่าวใหญ่ นั่นเป็นสิ่งเดียวที่ฉันทำได้ ฉันลองคิดดูนานแล้ว ประเทศนี้ไม่มีทางแก้ปัญหาค้ากามนี้ได้หรอก ถ้ายังปากว่าตาขยิบอยู่อย่างนี้ หรือแกมีทางออกที่ดีกว่านี้?” ‘Because I wanted what happened to my sister to be big news. That was the only thing I could do. I thought about it a lot. There’s no way this country can solve the flesh trade problem with all this hypocrisy around – or is it you have a better solution?’ ปากว่าตาขยิบ: another lovely idiom: ‘the mouth speaks, the eye winks’ – to be hypocritical, dissemble, say one thing and mean another.
หลายความคิดคุกรุ่นในหัวขณะที่ผมไปส่งเขาที่บ้าน Many thoughts smouldered in my head as I drove him home.
ผมไม่รู้ว่าอะไรทำให้ผมขับรถตามชุมพลไปในคืนนั้น เขาออกจากบ้านก่อนเที่ยงคืนเล็กน้อย ผมไม่รู้ว่าเขาออกจากบ้านเวลานี้ทำไม เพราะปกติเขาไม่ใช่คนที่ชอบเที่ยวกลางคืน I don’t know what had made me drive about searching for Chumphon that night. He went out of his house a little before midnight. I had no idea what he was up to, because usually he didn’t like to go out at night.
ถนนยามราตรีพลุกพล่านกว่าที่ผมคิด ไฟกลางคืนทั่วกรุงเทพฯ ยังคงสว่างไสว เกือบทุกถนนที่รถผมแล่นผ่าน มีแหล่งบำเรอกามตั้งอยู่ทั่วไป จริงอย่างที่ชุมพลบอก ชั่วเวลายี่สิบปีที่ผ่านมา กรุงเทพฯ เปลี่ยนไปมาก โรงแรม ซ่อง บาร์ อาบอบนวด ค็อกเทล เล้าจน์ เอ็กซ์คลูซีฟ คลับ ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ด The roads at night were more congested than I thought. Night-time Bangkok was still ablaze with lights. Almost all the roads I drove along were lined with sex joints. It was as Chumphon had said: in the last twenty years, Bangkok had changed a lot. Hotels, brothels, bars, massage parlours, cocktail lounges, exclusive clubs had sprouted like mushrooms. [Actually, Chumphon spoke of only the last fifteen years.]
ผ่านสี่แยกใหญ่แห่งหนึ่ง ผมสังเกตเห็นป้ายโรงแรมเล็กๆ ข้างถนนเพียงมองปราดเดียว ผมก็รู้ว่าที่นี่คือโรงแรมอีตัว Past a large junction, I noticed a small hotel sign by the roadside. A mere glance and I knew it was that kind of hotel.
รถของชุมพลหักเลี้ยวเข้าไป ผมจอดรถที่ริมทางในความมืด ใจเต้นระทึก Chumphon’s car turned and went in. I drew up at the kerb in the dark, my heart thumping.
เขามาทำอะไรที่นี่ What had he come here for?
= =
ตีสามเศษ ผมยืนสูบบุหรี่ในมุมมืดมองดูโรงแรมแห่งนี้ในเปลวเพลิง ผู้คนวิ่งกันพลุกพล่าน ทั้งแขกผู้มาหาความสำราญ หญิงโสเภณีหลายสิบคน และผู้คนที่มามุงดู รถดับเพลิงกำลังระดมกำลังฉีดน้ำสกัดเปลวไฟเป็นการใหญ่ Three a.m. I stood smoking a cigarette in a dark corner looking at that hotel in flames. People ran in confusion, punters as well as dozens of prostitutes and onlookers. Fire trucks were rallying forces to douse the fire.
ผมเห็นชุมพลเดินออกมาจากด้านหลังของโรงแรมรี่ไปที่รถอย่างใจเย็น I saw Chumphon walk out of the back of the hotel and coolly walk to his car.
เดินไปประชิดร่างนั้น เอามือแตะบนไหล่ของเขาเบาๆ เขาสะดุ้ง หันขวับกลับมา I caught up with him and gave him a pat on the shoulder. Startled, he turned round.
เราสบตากัน สีหน้าเขาเรียบๆ ไร้ความรู้สึก สายตาของผมจ้องอยู่ที่คราบน้ำมันที่เปื้อนเสื้อของเขา We stared at each other. His face was impassive, devoid of any feeling. My eyes bore on the petrol stains on his shirt.
เขามองหน้าผม “แกตามฉันมา?” He stared at me. ‘You’ve been following me?’
ผมพยักหน้า I nodded.
เขามองไฟที่กำลังโหมแรง ยิ้มประหลาดปรากฏที่ริมฝีปาก “ในที่สุดฉันก็ทำในสิ่งที่ฉันอยากทำ” He looked at the fire that was blazing away. A strange smile appeared on his lips. ‘I finally did what I meant to do.’
“แต่…” ‘But…’
“ถ้าเป็นน้องสาวของแกเองที่ถูกหลอกมาขายตัว บางทีแกจะทำอะไรที่มันรุนแรงกว่านี้เสียอีก” ‘If it was your sister who’d been tricked into prostitution, you might have done even worse than this.’
ผมสั่นศีรษะ “แกโกหก ฉันรู้จักน้องสาวแก จะว่าไปแล้วเธอไม่ได้ถูกหลอก เธอเสียคนเพราะแกเอง ตั้งแต่แกเข้ากรุงเทพฯ เฝ้าส่งของฟุ้งเฟ้อต่าง ให้น้องสาว เธอใจแตก ตอนหลังพอไม่มีเงิน ก็นอนกับผู้ชายเพื่อเงิน…” I shook my head. ‘Liar! I know your sister. Say what you will, she wasn’t tricked. She went astray because of you. Since you came to Bangkok, you’ve spoiled her with all sorts of lavish presents. She became unrestrained. Afterwards when she didn’t have money she slept with men to make some.’ เสียคน has many possible translations: (being) spoiled, damaged, ruined, disgraced, abased; (getting) discredited; (going) down the drain, bad, astray; falling into disrepute, losing esteem.
เขารั้งคอเสื้อของผม ชูกำปั้นข้างหนึ่งขึ้น ใกล้จนได้กลิ่นเหงื่อและน้ำมันจากตัวเขา He grabbed the collar of my shirt and raised a fist, so close I could smell sweat and petrol on him.
ผมสบตาเขานิ่ง นี่คือชายคนเดียวกับเด็กชายที่วิ่งไล่กับผมเมื่อเรายังเป็นเด็ก ทุกครั้งที่เราทะเลาะกัน เขามักรั้งร่างผม ชูกำปั้นข้างหนึ่งขึ้น ตั้งแต่เด็กร่างของเขาใหญ่บึกบึนกว่าผม ตอนนี่เราโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว แต่นิสัยของเขายังไม่เปลี่ยน I held his gaze. This was the same man as the boy who would race me when we were kids. Every time we quarrelled, he’d grab me by the collar and raise his fist. Since we were kids he’d always been bigger and tougher than I was. Now we were grownups but he hadn’t changed.
ผมเอ่ย “กลับบ้าน ไปหายาย ไปดูแลน้องสาวของเขา” I said, ‘Go back home, go and see your granny and take care of your sister.’
เขามองหน้าผมนิ่งและนาน ในที่สุดก็ปล่อยมือจากร่างผมช้า He stared at me hard and long. Finally he slowly released his grip.
“แกพูดถูก ฉันเป็นคนสกปรก ทำงานในโลกโสโครก แต่แกเชื่อไหมว่า ฉันชอบมันว่ะ เป็นงานที่ฉันชอบที่สุดในรอบหลายปีนี้…” ‘You’re right. I’m a dirty man working in a filthy world, but believe me or not, I love it, you know, it’s the work I’ve preferred all these years…’
“ชุมพล กลับบ้านไปซะ ลืมทุกอย่างที่นี่” ‘Chumphon, go home and forget everything here.’
“ฉันต้องเก็บเงินมากพอ” ‘I must make enough money.’
“แกเก็บเท่าไหร่ก็ไม่” ‘มากพอ’ หรอก” ‘You’ll never make “enough”.’
เขาไม่พูด เปิดประตูรถยนต์ก้าวขึ้นไปนั่ง He didn’t speak, opened the door of his car, got in and sat down.
“ช่างเถอะ แกตามฉันมาคงไม่ใช่เพราะต้องการมาเทศน์ฉัน…” ‘Forget it! Surely you haven’t followed me just to give me a lecture.’
ผมยื่นถุงกระดาษสีน้ำตาลให้เขา “ในนี้มีเงินมากพอที่แกจะกลับบ้านไปตั้งต้นชีวิตใหม่ กลับบ้านไปซะ คนอย่างแกไม่เหมาะกับที่นี่หรอก” I held out a brown envelope to him. ‘There’s enough in here for you to go back home and start a new life. So go back home. A man like you doesn’t belong here.’
เขารับถุงนั้นไป สบตาผม พยักหน้า “ก็ได้” He took the envelope, held my gaze and then nodded. ‘Fine.’
แล้วเขาก็ขับรถจากไป Then he drove away.
= =
ผมเดินข้ามถนนไปฝั่งตรงข้าม หยุดที่หน้าโรงแรมอีกแห่งหนึ่ง จริงอย่างที่ชุมพลตั้งคำถามอีกนั่นแหละ ทำไมสถานโลกีย์จึงมักกระจุกอยู่บนถนนสายเดียวกัน I crossed the road and stopped in front of another hotel. Chumphon was right again. Why did sex joints cluster along the same roads?
มองดูอาคารที่ไหม้ไฟ กว่าตำรวจดับเพลิงจะทำงานเสร็จ โรงแรมแห่งนั้นก็คงดำเนินกิจการต่อไปไม่ได้ I looked at the burning building. Before the fire brigade were done with their job, that hotel would no longer be able to operate.
หมดสถานที่โสโครกไปหนึ่ง ต้องใช้เวลาอีกเท่าใดในการเช็ดล้างส่วนที่เหลือ One filthy venue was down. How much longer would it take to get rid of the others?
ผมเดินเข้าไปโรงแรม พนักงานต้อนรับยกมือไหว้ ผมเดินเข้าไปในห้องผู้จัดการ I went into the hotel. The receptionist bowed to me. I stepped into the manager’s office.
ชายสวมสูทในห้องยิ้มกว้างเมื่อเห็นผม “พี่ โรงแรมคู่แข่งเราเจ๊งแล้ว แข่งมาหลายปีจนราคาตก ผมว่าเราขึ้นราคาห้องได้ซะที แชมเปญซักหน่อยดีมั้นพี่…” The man wearing a suit in the room smiled broadly when he saw me. ‘Our rival’s out of business. Competition for so many years has forced prices down. I think it’s time to raise room rates. How about some champagne?’
= =

(จบแบบใหม่ 2)

[Second new ending]
ผมนั่งครุ่นคิดในรถยนต์ เห็นรถตำรวจหลายคันแล่นผ่านไป As I sat pondering in my car, I saw several police cars race by.
ผมเพิ่งกลับจากการเยี่ยมชุมพล หลายๆ เรื่องสับสนอลหม่านในหัว I was just back from paying a visit to Chumphon. There was a jumble of thoughts in my head.
รายละเอียดที่เขาเล่าให้ผมฟังบ่งว่า เขาน่าจะเป็นมือวางเพลิงคนนั้นจริง The details of what he told me pointed at him being the arsonist.
ผมนึกถึงน้องสาวของเขา การกระทำของเขา (หากว่าจริง) คุ้มกันไหมกับความสูญเสียที่เขาได้รับ I thought about his sister, what he had done (if it was true). Was it worth it for the loss he had suffered?
ที่ด้านหน้าสถานีตำรวจมีขอทานพิการนั่งที่นั่น ทุกครั้งที่มาหาอัศวิน ผมก็เห็นเขานั่งที่นั่น In front of the police station there was a maimed beggar who sat there. Every time I came to see Atsawin, I saw him sitting there.
ผมโยนเหรียญลงขันของเขา ขอทานร้อง “ขอให้เจริญๆ เถอะท่าน” I tossed a coin into his begging bowl. The beggar shouted, ‘Blessings be upon you, squire!’
ผมทำงานหนัก เงินเดือนน้อยมาแต่ไหนแต่ไร แต่เจ้านายของผมยังเดือนผมว่า ผมไม่มีผลงาน อีกไม่นานผมอาจต้องขอทานอย่างเขาก็ได้ I work hard, always for a low salary, but my boss keeps warning me that if I don’t show results, before long I’ll be a beggar like that one.
จะมีใครสักกี่คนในโลกที่สามารถทำงานที่รักจริงๆ ได้? How many people are there in the world able to do the work they love? [The answer is at least one: me.]
ทันใดผมก็กระจ่างตาวูบ เมื่อเห็น พ.ต.ต.อัศวินเดินไปที่รถยนต์ส่วนตัวของเขา เก๋งคันงามเคลื่อนออกไป ผมไม่เคยรู้ว่าเพื่อนของผมขับรถราคาแพงเช่นนี้ Suddenly my eyes peeled when I saw Pol Maj Gen Atsawin walk to his own car and then drive away. I never knew my friend drove such an expensive car. Note here the need to rephrase: ‘The gorgeous car moved away’ wouldn’t read well here: too many ‘car’. Saloon? Hmm.
ผมติดเครื่องยนต์ ขับรถออกไปบ้าง I started the engine and drove out too.
ผมไม่รู้ว่าอะไรทำให้ผมขับรถตามเขาไปในคืนนั้น ในใจผมครุ่นคิดถึงเรื่องนี้อยู่ตลอดเวลา ถนนยามราตรีเงียบสงัด รถไม่พลุกพล่าน ไฟกลางคืนทั่วกรุงเทพฯ ยังคงสว่างไสว เกือบทุกถนนที่รถผมแล่นผ่านมีแหล่งบำเรอกามตั้งตระหง่านอย่างไม่เกรงกลัวใคร ชั่วเวลายี่สิบปีที่ผ่านมา กรุงเทพฯ เปลี่ยนไปมาก โรงแรม ซ่อง บาร์ อาบอบนวด ค็อกเทล เล้าจน์ เอ็กซ์คลูซีฟ คลับ ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ด I don’t know what made me follow him that night. I kept mulling things over all the time. The roads at night were quiet. There were few cars. Night-time Bangkok was still ablaze with lights. Almost all the roads I drove along had sex joints, conspicuous and unashamed. In the last twenty years, Bangkok had changed a lot. Hotels, brothels, bars, massage parlours, cocktail lounges, exclusive clubs had sprouted like mushrooms.
สังคมเปลี่ยนไป แต่คนไม่เคยเปลี่ยน Society had changed but people never change.
ผ่านสี่แยกใหญ่แห่งหนึ่ง ผมสังเกตเห็นป้ายโรงแรมเล็กๆ ข้างถนนเพียงมองปราดเดียว ผมก็รู้ว่าที่นี่คือโรงแรมอีตัว Past a large crossroads, I noticed a small hotel sign by the roadside. A mere glance and I knew it was that kind of hotel.
รถของ พ.ต.ต.อัศวินหักรถเลี้ยวเข้าไป ผมขับรถผ่านโรงแรมไปหยุดในเงามืดริมทาง Pol Maj Gen Atsawin’s car turned and went in. I drove past the hotel and stopped in the darkness by the roadside.
ตอนนี้ผมได้แต่รอ Now all I did was wait.
= =
ตีสามเศษ ผมสูบบุหรี่ในมุมมืดมองดูโรงแรมแห่งนี้กลางเปลวเพลิงลุกโพลง ผู้คนวิ่งกันพลุกพล่าน ทั้งแขกผู้มาหาความสำราญ หญิงโสเภณีหลายสิบคน และผู้คนที่มามุงดู รถดับเพลิงกำลังระดมกำลังฉีดน้ำสกัดเปลวไฟเป็นการใหญ่ Three a.m. I smoked a cigarette in a dark corner and watched the hotel go up in flames. People ran in confusion, punters as well as dozens of prostitutes and onlookers. Fire trucks were rallying their forces to douse the flames.
ร่าง พ.ต.ต.อัศวิน เดินออกมาจากด้านหลังโรงแรมตรงไปที่รถเงียบๆ Pol Maj Gen Atsawin walked out of the back of the hotel and went quietly to his car.
ผมเดินไปประชิดร่างนั้น ไม่ทันแตะไหล่ของเขา เขาก็หันขวับกลับมา I walked up to him from behind. Before I could pat him on the shoulder, he turned round.
เราสบตากัน สีหน้าเขาเรียบๆ ไร้ความรู้สึก สายตาของผมจ้องอยู่ที่คราบน้ำมันที่เปื้อนเสื้อของเขา เราจ้องหน้ากันอยู่ครู่ใหญ่ We stared at each other. His face was impassive, devoid of any feeling. My eyes bore on the petrol stains on his shirt. We held each other’s gaze for a long moment.
“ทำไมแกตามฉันมา” ‘Why are you following me?’
“ฉันไปเยี่ยมชุมพลมา เขาบอกฉันว่า เขารับจ้างทำงานให้แกมาหลายครั้งแล้ว แล้วอยู่ๆ เขาก็รู้สึกผิด เลยมอบตัว แต่ไม่ต้องห่วง เขาไม่ซัดทอดแกหรอก…” ผมลูบรถคันวาวเป็นมันปลาบของเขา “…แต่ถ้าเขารู้ว่าแกขับรถแบบนี้ เขาอาจเปลี่ยนใจไม่มอบตัวก็ได้” ‘I went to see Chumphon. He told me he’d been hired by you many times and then he felt guilty, so he gave himself up, but don’t worry: he’s not letting you down…’ I stroked the shining bodywork of his car. ‘But if he knew you drive a car like this, maybe he’d have changed his mind and not turned himself in.’
“แกล้อฉันเล่นใช่ไหม…” ‘You’re teasing me, right?’
ผมหัวเราะเบาๆ “บางทีฉันอาจไม่ชินกับการที่เห็นนายตำรวจเงินเดือนไม่เท่าไหร่ขับรถราคาแพงก็ได้” I laughed lightly. ‘Maybe I’m not used to seeing a low-salary cop driving an expensive car.’
“คนเราก็ต้องทำงานหาลำไพ่พิเศษบ้าง” ‘We have to work extra to supplement our income.’ ลำไพ่: money on the side, extra income.
“ด้วยการ…” ผมบุ้ยหน้าไปที่เปลวเพลิงซึ่งกำลังโหมแรง “…มา ‘ทำงาน’ นอกเวลาที่นี่!” ‘By…’ I pointed with a jerk of my head at the burning hotel. ‘…doing OT here.’
เขาแค่หัวเราะ “แกก็รู้ว่าการเป็นตำรวจที่ดีมันยากแค่ไหน อย่างที่แกบอก ตำรวจเงินเดือนอย่างฉันจะมีปัญญาหารถแบบนี้มาขับได้ยังไง ถ้าไม่ใช่จากส่วย และยิ่งมีสถานบันเทิงขายกามมากเท่าไหร่ ค่าส่วยก็มากขึ้นเท่านั้น แกก็รู้ ฉันมีหน้าที่เก็บส่วยจากสถานโลกีย์พวกนี้ หลายปีที่ผ่านมาไม่มีปัญหาอะไร แต่ระยะหลังนี้หลายรายแกล้งไม่มีเงินจ่าย ฉันก็ต้องเผามันเสียเป็นตัวอย่างแก่รายอื่นๆ แบบเชือดไก่ให้ลิงดู He just laughed. ‘You know how hard it is to be a good cop. As you said, how can a low-salary cop like me drive such an expensive car if not through bribes? And the more venues there are selling sex the more bribes. You know that. My duty is to collect bribes from these sex joints. For many years there was no problem but lately many pretend they’re unable to fork out. So I must burn them down to serve as examples to others.’ เชือดไก่ให้ลิงดู: yet another colourful idiom. Literally ‘to slit the throat of a chicken for the monkeys to see (what will happen to them)’, in other words ‘make an example of someone’.
ผมนิ่ง I didn’t react.
“ใช่ ฉันไม่ได้ภูมิใจที่เป็นตำรวจแบบนี้หรอก แต่ไม่มีทางเลือก คนเราพอทุจริตสักครั้ง ก็ลงจากหลังเสือไม่ได้อีกแล้ว” ‘No, I’m not proud of being that kind of cop, but I have no choice. When we are dishonest once, we can’t get off the tiger’s back.’
เขาก้าวไปนั่งในรถ He stepped inside his car and sat down.
“แกมาที่นี่คงไม่ใช่ตามมาเทศน์ฉันหรอกนะ” ‘You didn’t come here to give me a lecture.’
“ฉันโทร.มือถือหาแกเท่าไหร่ก็ไม่ติด” ‘I called your mobile several times but couldn’t get through.’
“เวลาทำงาน ฉันไม่เคยเปิดโทรศัพท์” ‘I turn it off when I’m working.’
เขาติดเครื่องและหันกลับมามองหน้าผม He started the engine and turned round to stare at me.
“แกตามหาฉันทำไม” ‘Why are you following me?’
“ฉันจะโทร.บอกแกว่า…” ผมมองเปลวเพลิงที่กำลังโหมแรง “…ให้ยกเลิกคำสั่งเดิม รายนี้ไม่ต้องเผาแล้ว เพราะเจ้าของโรงแรมจ่ายค่าส่วยให้ฉันเรียบร้อยแล้วตอนสองทุ่ม…” ‘I was calling you…’ I looked at the blaze now at full blast. ‘…to cancel the assignment. This one shouldn’t be burned down because the owner handed the bribe to me in the early evening.’
 Fai – Revisited’ in Namkhaeng Yoonit Tra Khwai Bin (Flying Buffalo Brand Ice Cubes), 2003
= = =
 Win Lyovarin, born 1956 in Hat Yai
and twice the recipient of the
prestigious SEA Write Award,
is at the forefront of Thai creative
writing. His large body of work
can be found at his book club
and on Thai Fiction in Translation.
=Win.Lyovarin

The wish-granting shop – Sorajak

‘Be careful what you wish for, it might come true’ is one of the basic oxymora of mankind. Here is what Sorajak, dubbed the Stephen King of Thailand, does with it. MB

ร้านสมปรารถนา

THE WISH-GRANTING SHOP 

snake in jar

สรจักร

SORAJAK   

TRANSLATOR’S KITCHEN
= =
ผมกำแบงก์เก่าๆ ในมือแน่น เหงื่อชุ่มที่ฝ่ามือนำเอากลิ่นเหม็นของใบห้าร้อย และใบร้อยระเหยปนออกมาในบรรยากาศทึมทึบของห้องขนาดเล็ก ชายที่ยืนหลังเคาน์เตอร์มองผมอย่างพินิจ เขาเป็นผู้ชาย แต่ดูจะไม่ยี่หระกับเงินจำนวนจิ๊บจ้อยในมือ ด้วยการชำเลืองมองเพียงปราดเดียว ขณะที่ผมผลักประตูครึ่งไม้ครึ่งกระจกบานคร่ำคร่าเข้ามาเขาก็สามารถยืดไหล่เชิดคางได้ทันที I clenched the old banknotes in my hand. The sweat in my palm had the foul smell of the five-hundred and one-hundred baht bills pervading the stale air of the small-sized room. The man standing behind the counter observed me intently. He didn’t seem to care about the trivial amount of money in my hand, having given it a passing glance. When I pushed the antique half-wood, half-glass door and entered, he had squared his shoulders and chinned up at once. =

=

=

=

=

=

I don’t understand what สามารถ (able to, capable of) is doing here, so I don’t translate it.

“กลับไปตัดสินใจใหม่ก็ยังไม่สายนะ” เขาใช้ไม้ขนไก่สีน้ำตาลแดงด้ามทำด้วยหวายปัดฝุ่นที่เกาะบนโหลแก้วยาดอง ในนั้นมีงูอ้วนสั้นขนาดแขนขดตัวซีดขาวอยู่ในของเหลวที่น่าจะเป็นเอทิลแอลกอฮอล์ ผมสงสัยว่าเคยมีใครตักน้ำสีชาในโหลขึ้นดื่มบ้างไหม หรือมันจะเป็นเพียงงูปลอมแช่น้ำชาให้ดูขลังเท่านั้น ลูกแก้วขนาดเท่าลูกแตงโมที่มีประกายไฟฟ้าแรงสูงพุ่งแปลบปลาบอยู่ภายในเหมือนงูยักษ์ ยิ่งทำให้บรรยากาศออกไปทางร้านขายเครื่องมายากลมากกว่า ‘It’s not too late to change your mind, you know.’ He used a feather duster with a brown-red handle made of rattan to dust down a glass jar of medicated spirits. In it there was a snake the size of an arm. Its discoloured body was coiled in what must be ethyl alcohol. I wondered whether anyone had ever drunk of that tea-coloured liquid or whether it was just a fake snake steeped in tea to look magically potent. A crystal ball the size of a watermelon which had a strong electric light pulsing inside like a giant snake made the atmosphere look more like that of a shop selling implements for magic shows.
แต่ผมรู้ว่าที่นี่คือของจริง ผมสืบจนแน่ใจก่อนมา หาไม่แล้วผมคงไม่ถอนเงินในธนาคารที่เหลือทั้งหมดติดมือมาด้วยเป็นแน่ But I knew this was the real thing. I had investigated until I was certain before coming. Otherwise I certainly wouldn’t have withdrawn from the bank all the money I had that was now in my hand.
“ไม่…ผมต้องการมัน” ผมพยายามบังคับเสียงไม่ให้สั่นเครือแต่น้ำตาเจ้ากรรมกลับเอ่อที่ขอบตา ผมรีบเสไปมองนกแสกที่ถูกสตัฟฟ์บนหิ้ง มันถูกจัดให้อยู่ในท่ากางปีก กรงเล็บจับงูเห่าเคราะห์ร้าย ดูห่อเหี่ยวเหมือนตัวผมเองขณะนี้ ‘No … I want it.’ I tried to prevent my voice from shaking but confounded tears filled my eyes again. I lurched in haste to look at the stuffed barn owl on a shelf. It had been made to spread its wings, an unfortunate cobra in its talons. It looked as wilted as I was at the moment. =

เจ้ากรรม: ‘confounded’ is the polite way of saying ‘damn’.

“คุณจะขายให้ผมได้ไหม” ผมกลั้นหายใจรอฟังคำตอบ มันคือความหวังเพียงหนึ่งเดียวที่ผมเหลืออยู่ตอนนี้ ‘Will you sell it to me?’ I held my breath waiting for an answer. It was the last hope that remained for me now.
เขายิ้มนิดๆ ที่มุมปากเหมือนคนถือไพ่เหนือกว่า ไม่รีบร้อนที่จะตอบ ยื่นมือปัดฝุ่นตรงโน้นนิด ตรงนี้หน่อย He had a slight smile at the corner of his mouth like someone holding the trump card, didn’t hurry to answer, stretched out his hand to dust a little here and a little there.
“ใครแนะนำให้คุณมาที่นี่” ดูเหมือนจะลืมคำถามที่ผมเฝ้าคอยคำตอบด้วยความอดทนไปเสียแล้ว ‘Who told you to come here?’ It looked as though he had already forgotten the question whose answer I waited for patiently.
“เอ่อ…เพื่อนสนิทของผม ตอนนี้เค้าไปได้ดีแล้ว สมปรารถนาทุกประการ เค้าเป็นลูกค้าคนหนึ่งของคุณ” ผมใจหายเมื่อคิดถึง แต่ใครล่ะจะหลบพ้น ขอแต่เพียงสมปรารถนาในวาระสุดท้ายก็บุญอักโขแล้ว ‘Uh … A close friend of mine. He’s gone now, with all of his wishes granted. He was one of your customers.’ My heart sank as I thought of him. But who could escape it? Having all your wishes fulfilled in your last days was such a mighty blessing. ไปได้ดี: literally, ‘he had a good death/departure’.
“คุณเชื่อหรือ มันอาจเป็นเรื่องบังเอิญก็ได้” เขาถามเหมืองลองใจ ‘You think so? Maybe it was a coincidence,’ he said as if relieved.
“การที่คนใกล้ตายจะกลายเป็นนักประพันธ์ยิ่งใหญ่ในเวลาเพียงเดือนเดียว ไม่ใช่เรื่องบังเอิญแน่นอน” ผมกล่าวอย่างมั่นใจ “ผมรู้จักเขาดี ก่อนหน้านั้นเขาเขียนแม้แต่พินัยกรรมยังวกวนอ่านไม่รู้เรื่อง แต่เมื่อมาหาคุณ เค้าเปลี่ยนไปเป็นคนละคน” ‘When a dying person becomes a famous writer in only one month it certainly is no coincidence,’ I stated with aplomb. ‘I knew him well. Before that he couldn’t even write a will that made sense, but after he came to see you he was an entirely different person.’
ชายวัยกลางคนหัวเราะเบาๆ อย่างภูมิใจ เรียวหนวดเป็นเส้นตรงจากการขลิบประณีตกระตุกนิดๆ ผิวขาวซีดยิ่งดูซีดไปอีกจากเสื้อคลุมผ้าต่วนสีแดงเข้มเป็นมัน The middle-aged man laughed lightly as if out of pride. His tapering moustache was straight from careful trimming and twitching. His shiny dark red satin shirt made his pale skin look even paler.
“คุณจะขายให้ผมได้ไหม” ผมถามซ้ำเหมือนกระซิบ กำเงินในอุ้งมือแน่นจนรู้สึกถึงเล็บคมกำลังจิกฝ่ามือเป็นรอย ‘Will you sell it to me,’ I asked again as in a whisper. The wad in my fist was clutched so tight I could feel my sharp fingernails burrowing into my palm.
เขาหัวเราะอีก “เพื่อนของคุณเป็นคนรวยทีเดียว…ช่าย…ผมจำได้ดี เค้ากล้าจ่ายตามราคามาตรฐานโดยไม่ต่อรอง ก็สมน้ำสมเนื้อดีอยู่มิใช่หรือกับสิ่งที่ปรารถนา” He laughed again. ‘Your friend was very wealthy … Yes, I do remember him. He dared to pay the standard price without bargaining. Well, it was appropriate, wasn’t it, given what he wished for.’
ผมรู้สึกตัวหดลีบเล็กขณะตอบว่าใช่ อยากเอาเงินจำนวนน้อยนิดในมือยัดใส่กระเป๋าและวิ่งหนีไปเสียจากที่นี่ แต่ดูเหมือนเขาจะรู้ใจ I felt myself shrink as I answered yes. I wanted to stuff the little money in my hand back into my pocket and run away from here, but it seemed he knew how I felt.
“เฮ้อ…” เขาทอดถอนใจเสียงยาว “อันที่จริงพอตายไป เงินสักบาทก็หาเอาติดตัวไปได้ไม่ ยามอยู่นี่สิ รู้จักหา รู้จักใช้ก็ก่อประโยชน์ให้ตัวเองทั้งยามอยู่และยามจาก – คุณเคยรู้ไหมว่าร้านเราก่อตั้งมาหลายศตวรรษแล้ว ไม่เคยมีสาขาอื่น คนมีชื่อเสียงมากมาย – ผมหมายถึงคนรวยนะ – เคยมาใช้บริการของเราทั้งนั้น ไม่ว่าจะเป็นสตาลิน ฮิตเลอร์ นโปเลียน เราย้ายร้านไปเรื่อยๆ” เขาเงียบไปพักหนึ่ง เหมือนดื่มด่ำอยู่กับความสำเร็จ He heaved a sigh. ‘Actually, when you’re dead you can’t take a single baht with you. It’s when you’re still alive that, if you know how to find it and how to spend it, it’s useful to you while you live and when you leave. … Did you know that our shop was founded centuries ago? There’s never been any other branch. Loads of famous people – I mean wealthy people, of course – have come to use our services, the likes of Stalin, Hitler and Napoleon. We’ve kept moving premises.’ He was silent for a moment as if moved by such accomplishments. “เฮ้อ…” is the onomatopoeia for a sigh. As far as I know, there’s none in English apart from ‘Sigh!’.
“ร้านนี้เป็นมรดกตกทอดมาหรือครับ” ‘Did you inherit this shop?’
เขาหัวเราะดูแคลน “ไม่หรอก ผมดำเนินกิจการเองมาโดยตลอด” ผมเอาอายุเขาไม่ออก แสงสีเหลืองจากโคมไฟทังสเตนหลอกตา ดูเหมือนเก่าแก่ผมไม่เกินสิบปี He laughed in contempt. ‘Not at all. I’ve provided service all along.’ I couldn’t guess his age. The yellow light from the tungsten tube was deceiving. He looked not more than ten years older than me.
“ทุกคนมีความปรารถนา ผมเองก็มีความปรารถนา และมันก็ได้ผล ผมจึงได้เปิดร้านสมปรารถนาขึ้นไง” เขาผายมือไปที่ป้าย ผมขนลุกเมื่อนึกถึงอายุที่แท้จริงของเขา พอเดาออกว่าความปรารถนาของเขาคืออะไร ‘Everybody has wishes. I myself had one and it has borne fruit. That’s why I opened this wish-granting shop.’ He motioned with his hand to the shop sign. My hair stood on end when I thought of his real age. I could guess what his wish had been.
“แต่บางครั้งสิ่งที่เราปรารถนา เราได้มันมาสมใจแล้วจึงรู้ว่า เราไม่ควรปรารถนาไขว่คว้าหามันมาเลย ถ้าถอยเวลากลับไปได้ บางที…” ผมสาบานได้ว่ามองเห็นแววแห่งความปวดร้าวฉายบนสีหน้า “เราจะไม่มีวันเรียกร้องเช่นนั้นเลย” ‘But sometimes, what we wish, once we get it we realise we shouldn’t have been groping for it. If we could go back in time, then…’ I swear I could see an expression of pain on his face. ‘…we’d never wish for that again.’
เขาจ้องตาผม พูดเหมือนกระซิบ “ฉะนั้น จงคิดให้ดีก่อนที่จะเอ่ยปากขอซื้อสินค้าของเรา” He stared into my eyes and said in a whisper, ‘Therefore, think carefully before you ask to buy something from us.’
ผมรู้สึกกลัว เหงื่อเย็นเยียบไหลออกจากฝ่ามืออีก I felt fear. Ice-cold sweat flowed out of my palms again.
“เอ่อ…คือ…เอ่อ…ผมตัดสินใจดีแล้ว” เขาคงไม่รู้หรอกว่าผมคิดถึงเรื่องนี้มาเป็นเดือนหลังการตายของประวิทย์ ผมเฝ้าดูตั้งแต่ครั้งที่ประวิทย์กลับมาหาหมอที่โรงพยาบาลตามกำหนดนัดพร้อมความสุขฉายบนแววตา ‘Uh … I mean … uh … My mind is made up.’ He probably didn’t know that I had thought about this for a month after Prawit’s death. I had kept watch from the moment Prawit went back to the hospital for a scheduled appointment with happiness shining in his eyes. เป็นเดือน: ‘for a month’ or ‘for months’? Usually, when plural is meant, the expression is repeated with a  (ไม้ยมก – mai yamok) mark.
มันเป็นเรื่องแปลกประหลาดอย่างที่ไม่อาจหาได้เลยในผู้ป่วยโรคเอดส์ระยะเริ่มต้น It was something peculiar as had never been seen before in a patient in the early days of AIDS.
ผมเฝ้ามองเพื่อนร่วมชะตาชีวิตด้วยความพิศวง เขาพร่ำพรรณนาถึงร้านสมปรารถนา ทรัพย์สินทั้งหมดที่เหลืออยู่แลกความสำเร็จในชีวิต เขากล้าตัดสินใจสมกับเป็นนักธุรกิจไฟแรง ถ้าเขายังอยู่…แต่ก็ช่างมันเถอะ ประวิทย์เป็นลูกคนรวยที่สร้างเงินได้ด้วยเงิน ผมเป็นไอ้งั่งเด็กสลัมที่กระเสือกระสนหาเงินเรียนหนังสือ จบปริญญาแล้วก็หางานไม่ได้ ต้องเดินขายของตามหมู่บ้านพอยังชีพ ไปๆ มาๆ เลยขายผงมันซะเลย เวลากลุ้มก็งืดนิดๆ หน่อยๆ เคยฉีดเข้าเส้นสองครั้ง และนั่นเองที่ผมได้ไวรัสมรณะเข้าสู่ร่างกาย I watched my companion in misfortune with bewilderment. He kept extolling the virtues of the wish-granting shop. All the wealth he had left he exchanged for success in life. He dared to decide, as befitted the go-getting businessman he was. If he were still alive… but never mind. Prawit was the son of a rich man who made money with money. I was a stupid son of the slums who’d struggled to make enough to go to school up to bachelor level and then couldn’t find work. I had to walk about selling goods in villages to make a living. One thing and another I sold white powder. Whenever I felt depressed, I’d snort some. I shot up twice and that’s how the deadly virus entered my body. =

=

=

=

=

=

=

ผง here isn’t just dust or powder, but heroin (ผงขาว); hence ‘white powder’, which you ‘snort’ (งืด) or ‘shoot up’ (ฉีดเข้าเส้น: inject in a vein), to use junkies’ jargon.

คิดอีกทีก็น่าขำ โรคภัยไข้เจ็บให้ความเสมอภาคกับมนุษย์ มันไม่เคยแบ่งแยกชนชั้น ผมพบประวิทย์ที่คลินิกนิรนาม และเรากลายเป็นเพื่อนเกลอกัน เราเคยพนันกันเล่นๆ ว่าใครแสดงอาการก่อนต้องเลี้ยงข้าว On second thoughts, it’s funny. Sickness puts human beings on an even footing. It never differentiates between social classes. I met Prawit in a nameless clinic and we became friends. We used to bet that the first to show symptoms would have to treat the other to a meal.
หลังจากนั้นสองปี ประวิทย์เลี้ยงข้าวผม Two years later, Prawit treated me to a meal.
อาการประวิทย์ทรุดลงน่าเป็นห่วง สภาพจิตแย่กว่าสภาพร่างกาย เขากลายเป็นคนฉุนเฉียว บางทีก็ร้องไห้น่าเวทนา พูดแต่ว่า “ถ้ารู้อย่างนี้…” แต่มันจะมีประโยชน์อะไรเล่า ถ้าทุกคนกลับไปแก้ไขสิ่งที่ผิดพลาดในอดีตได้ เราคงมีแต่ความสุข His deterioration was worrying. His mental condition was worse than his physical condition. He became irritable, sometimes cried pitifully, kept saying ‘If I had known…’, but what was the point? If everybody could correct what went wrong in the past, we’d only have happiness.
ผมคิดว่าไม่ช้าก็เร็ว ประวิทย์คงฆ่าตัวตาย เขาคลุ้มคลั่งมากขึ้นจนผมเข้าหน้าไม่ติด แต่แล้ววันหนึ่ง เขากลับมาพร้อมกับแววตาเปี่ยมสุข ร้านสมปรารถนาที่จะเปลี่ยนความหวังครั้งสุดท้ายก่อนตายให้กลายเป็นความจริง I thought that sooner or later Prawit would kill himself. He was increasingly out of his mind, making me feel uncomfortable with him. But then one day he came back with elation in his eyes. A wish-granting shop was to make his last hope before dying come true. =

=

=

เปี่ยมสุข: full to the brim with happiness; so let’s go for ‘elation’.

ผมไม่กล้าออกความเห็นคัดค้าน เวลาของเขาเหลืออีกไม่นานนัก ทำอะไรก็ทำไปเถอะ ขณะที่ผมเองภูมิคุ้มกันลดต่ำน่าใจหาย I didn’t dare to raise any objection. He didn’t have much time left. Do whatever you want to do. Meanwhile, my immunity system was getting alarmingly weak.
ประวิทย์ถอนเงินหมดธนาคาร ขายหุ้นบริษัทและอสังหาริมทรัพย์ที่มี ผมชักเป็นห่วง ไอ้ร้านบ้านั่นคงต้มตุ๋นเขาจนเปื่อย Prawit withdrew all of his money from the bank, sold his company shares and real estate properties. I got worried: that damn shop was going to fleece him bare. ต้มตุ๋น: also to con, dupe, swindle, cheat, deceive (นักต้มตุ๋น: con-man, con-artist, vampire).
แต่แล้วเขากลับเปลี่ยนไปอีกครั้ง เขาเขียน…เขียน และเขียน เหมือนคนบ้าคลั่ง ใช้เวลาทุกนาทีอย่างมีค่า แล้วความฝันของเขาก็เป็นจริง สำนักพิมพ์ต่างๆ แย่งงานเขียนของเขาเหมือนแร้งลง But then he changed again. He wrote, wrote and wrote like a madman, using every valuable minute of his time, and his dream became reality. Publishers scrambled for his writings like vultures.
ก่อนตาย ผลงานของประวิทย์ถูกเสนอเข้าชิงรางวัลซีไรต์ เขาตายอย่างสงบ มีรอยยิ้มประดับใบหน้า คำพูดสุดท้ายที่พูดกับผมคือ “ร้าน…สม…ปรารถ…นา” Before his death, Prawit’s work was nominated for the SEA Write Award. He died peacefully, a smile etched on his face. His last words to me were ‘the … wish … granting … shop’.
และบัดนี้ ผมกำลังยืนอยู่ในร้านเก่าแก่ อ้อนวอนให้ชายผู้เย่อหยิ่งขายความปรารถนาให้ผมสักนิดหนึ่ง And now I stood in that old shop begging that haughty man to sell me the little that I wished.
“ผมมีเงินแค่นี้” ผมคลายมือที่เปียกชื้น วางปึกเงินที่ม้วนแน่นเป็นก้อนเหมือนซิการ์มวนโต ‘That’s all the money I have.’ I opened my sweaty hand and put down the wad of banknotes rolled up tightly like a big cigar.
เขาไม่หยิบมัดเงินขึ้นมานับ ไม่แม้แต่จะชายตาดูเป็นครั้งที่สอง ผมรู้สึกเหมือนว่าเงินของตนเองเป็นเพียงกองผ้าขี้ริ้วบนโต๊ะหินอ่อน รังแต่จะทำให้โต๊ะสวยงามต้องสกปรก He didn’t pick up the money to count it. He didn’t even glance at it a second time. I felt as if my money was just a rag on the marble table, doing nothing but dirtying the handsome table.
“ผม…เอ้อ…ผมมีแค่นี้จริงๆ มันหมดไปกับค่ายา…” เหมือนมีอะไรจุกคอหอย สมเพชตัวเองจนพูดต่อไม่ได้ น้ำตาพานจะไหล ‘I … uh … That’s all I have, really. What with the cost of medicine…’ As if there was something in my throat, I took pity on myself to the point of being unable to speak further. Tears were about to flow.
แววตาขำขันฉายเห็นชัด แต่แล้ว คงเห็นความละอายในดวงตาผม เขาจึงรีบพูดขึ้นว่า “เงินจะมากหรือน้อยก็ไม่สำคัญหรอก มันขึ้นกับสิ่งที่เราปรารถนาด้วย” A glint of amusement showed clearly in his eyes, but then he must have seen the shame in mine, so he hastened to say, ‘The amount of money is not important. It depends also on what we wish.’
ผมปรารถนาอะไรหรือ ทฤษฎีลำดับชั้นความต้องการของมาสโลว์บอกว่า มนุษย์ปรารถนาความสุขพื้นฐานเพื่อการดำรงชีวิต อันได้แก่อาหาร อากาศ เป็นอันดับแรก ความมั่นคงปลอดภัยเป็นอันดับต่อมา What was I wishing for? According to Maslow’s hierarchy of needs*, human beings wish for fundamental happiness to live their lives, with food, water and air coming first and safety needs second. =

* More on that.

ผมปรารถนาที่จะดำรงอยู่ I wished to carry on living.
เหมือนจะรู้ใจ เขาชิงพูดขึ้นก่อนว่า “คุณไม่อาจปรารถนาในสิ่งที่ขัดกฎเกณฑ์ของธรรมชาติได้ดอกนะ เช่นว่า คุณกำลังจะตาย เราไม่อาจขายความปรารถนาเพื่อให้ชีวิตรอดแก่คุณได้ สิ่งที่เราขายจะต้องเป็นอะไรสักอย่างที่ไม่ขัดลิขิตฟ้าดิน มิเช่นนั้นร้านเราคงถูกปิดไปนานแล้ว” As if he knew what I was thinking, he said before I could answer, ‘You cannot wish for something that breaks the rules of nature, you know, for example, you are dying, we can’t sell you anything that would make your life safe. What we sell must be something that doesn’t go against the writs of heaven and earth. If we didn’t, our shop would have been shut down long ago.’
“แสดงว่าร้านคุณไม่ขายชีวิตอมตะ” ‘This means you don’t sell immortality.’
“ขาย…เราเคยขายครั้งหนึ่งด้วยราคาแพงลิบลับ” เขาเงียบไปอึดใจหนึ่ง “แต่มันไม่เป็นอย่างที่คุณคิดหรอก และสินค้าก็หมดสต๊อกแล้ว คิดถึงสิ่งที่เป็นไปได้ในวงเงิน…” เขาเหลือบตามองมัน… “ของคุณเถอะ” ‘We do … We sold it once at an astronomical price.’ He was silent for a moment. ‘But it isn’t as you think at all and the product is out of stock anyway. Think of what’s possible…’ He glanced at the money on the table. ‘…within your means.’ ‘anyway’: I felt the need to add this word, don’t ask me why. A little fine-tuning is sometimes necessary, as the last two sentences here show.
ที่จริงผมรู้มาก่อนแล้ว ถ้าซื้อได้ ประวิทย์คงซื้อมันก่อนผมและเขาคงไม่ตาย Actually I knew that already: if it could be bought, Prawit would have bought it before me and he wouldn’t have died.
“เงินของผมพอซื้ออะไรได้บ้าง” ผมรีรอที่จะตั้งคำถามนี้ พูดคำว่า “เงิน” ของผมด้วยเสียงกระซิบ ไม่กล้าสบตาชายตรงข้าม ‘What can my money buy, then?’ I had hesitated to ask the question. I said the word ‘money’ in a whisper. I didn’t dare to look the man in the eye.
“อืมม์…เป็นคำถามที่ดี ร้านเราชื่อสมปรารถนา นั่นหมายความว่าเราพยายามให้ลูกค้าทุกคน ไม่ว่าจะยากดีมีจน ได้รับโอกาสที่จะสมปรารถนาด้วยกันทั้งนั้น หากเขารู้จักประมาณตน ไม่ปรารถนาอะไรที่เกินเลย และที่สำคัญ ต้องเข้าใจนะว่ามันเป็นการค้า คนกระเป๋าหนักที่ปรารถนาเป็นนักดนตรีผู้ยิ่งใหญ่อาจกลายเป็นวาทยากรมีชื่อก้องโลก แต่คนกระเป๋าเบาอาจได้เป็นแค่หัวหน้าวงดนตรีประจำโรงเรียน อะไรทำนองนี้” ‘Mm … It’s a good question. Our shop is called the wish-granting shop. That means we try to give all of our customers, whether rich or poor, the opportunity to fulfil their wishes if they know their limitations, do not wish beyond their means and, most important, understand that this is a sale. Those with deep pockets who wish to be great musicians may become world-famous conductors, but those with little in their pocket might just lead a school band or something like that.’ =

=

ไม่ว่าจะยากดีมีจน: alternative translation, ‘whatever their state of wealth’.

เขาชะโงกหน้าเข้ามาใกล้ นัยน์ตาเหยี่ยวจ้องผมเขม็ง “คุณปรารถนาอะไรล่ะ มันต้องสมน้ำสมเนื้อกับเงินในกระเป๋าหน่อยนะ เรามีสินค้าสามประเภทหลักให้เลือกคือ ความร่ำรวย อำนาจ และความมีชื่อเสียง” He leaned out towards me. His hawk’s eyes stared at me. ‘What is it you wish? It must be consistent with the money in your pocket. We have three types of goods to choose from: wealth, power and fame.’
ผมนิ่งงัน รู้สึกสับสน ไม่แน่ใจว่าตนเองปรารถนาอะไร I stood stock-still, feeling confused, not sure of what I wished any longer.
ความร่ำรวยหรือ เอาไปทำไมในเมื่อกำลังจะตายในอีกไม่กี่เดือน และผมจะรวยได้สักแค่ไหน ในเมื่อผมมีเงินจ่ายค่าปรารถนาเพียงน้อยนิด ทางร้านคงไม่โง่หยิบขวดสมปรารถนาบรรจุเศรษฐีร้อยล้านยื่นให้ผมหรอก Wealth? What for since I’d be dead in a few months? And how much wealth, given that I had so little money to pay for my wish? The shop wouldn’t be stupid enough to pick a jar full of billions of baht and hand it over to me.
อำนาจ? ด้วยเงินเท่านี้ ผมอาจได้เป็นทหารหนุ่มที่ทำรัฐประหารได้เจ็ดวันก่อนถูกนำไปยิงเป้า หรือเป็นรัฐมนตรีที่ถูกจับข้อหาบุกรุกป่าสงวน Power? With only this much, I might end up as a young soldier making a coup seven days before being caught and executed or a minister arrested under the accusation of invading a forest reserve.
ความมีชื่อเสียง? ใช่แล้ว ใครๆ ก็ปรารถนามัน ประวิทย์ตายอย่างมีความสุขเมื่อเขาได้เป็นนักเขียนสมใจนึก ตัวผมล่ะ? อยากได้อะไรก่อนตาย Fame? That was it. Everybody wishes to be famous. Prawit died happy being the writer he wished to be. What about me? What did I want before dying?
“การมีชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับ เป็นที่รู้จักในสังคม ผมปรารถนามัน” ผมกล่าวอย่างมั่นใจ ‘Fame is sought after. To be widely known, that’s what I wish for,’ I stated with certainty.
คนขายยิ้มน้อยๆ “ใช่…ร้อยละแปดสิบของลูกค้าร้านเรามักจะมาขอซื้อ การยอมรับ ชื่อเสียง เพราะมันปลอดภัยกว่าการซื้ออำนาจ ส่วนความร่ำรวยไม่ค่อยมีใครต้องการหรอก เพราะคนที่มาซื้อความปรารถนาจะต้องมีเงินมาก…” (กว่านี้ เขาคงคิดในใจเช่นนั้น) “…เป็นส่วนใหญ่…แล้วคุณอยากได้ชื่อเสียงแบบไหนล่ะ ผมจะได้จัดหาสินค้าให้ใกล้เคียงกับวงเงินของคุณ” The seller smiled a little. ‘Yes … Eighty per cent of our customers come to purchase recognition, fame, because it’s safer than purchasing power. As for wealth, few people want it, because those who come to buy must have money…’ (More than this, he must be thinking.) ‘…most of them. What sort of fame do you want? I’ll arrange for an article that fits your means.’
เขาหยิบกระดาษ ดินสอ ขึ้นเตรียมจด He took a sheet of paper and a pencil and prepared to take notes.
“เอ้อ…ถ้าเป็นไปได้ ผมอยากมีชื่อเสียงทางใดทางหนึ่งก็ได้ ให้คนส่วนใหญ่รู้จักผม และจารึกชื่อไว้นานๆ” ‘Uh … If possible I’d like to be famous in one way or another so that most people know me and my name is remembered for a long time…’
“เป็นบุคคลในประวัติศาสตร์ว่างั้นเถอะ” เขาจดยิกๆ ‘Let’s say a historic person, then.’ He jotted something down at length.
“ครับ” ผมตอบอายๆ “ถ้าเงินแค่นั้นจะซื้อได้ ผมก็อยากมีชื่อจารึกในประวัติศาสตร์” ‘Yes,’ I said shyly. ‘If that money can buy it, I’d like to have my name carved in history.’
“ของชาติหรือของโลก เอาของชาติก็พอนะ จะได้หาสินค้าให้ง่ายหน่อย” ‘National history or world history? National is enough. It’ll be easier to find a product.’
“พอครับ” ‘Enough, yes, sir.’
“แล้วเอาประวัติศาสตร์ในด้านไหนล่ะ ศิลปะ การแสดง กฎหมาย การแพทย์ การศาสนา…” ‘Then which side of history? Arts? Entertainment? Law? Medicine? Religion…’
“เอาการศาสนาดีกว่าครับ” ผมชิงตอบ “ผมทำบาปมามาก ถ้าสามารถทำอะไรที่เป็นคุณต่อศาสนาได้ก็จะเป็นการไถ่บาปได้ในตัว” ‘Religion is better,’ I interrupted. I’ve sinned a lot. If I’m able to do something that is good for religion, the sins will be eliminated ipso facto.’
“อืมม์…แบบองคุลีมาลย์” ‘Mm … Like Angulimala*.’
“ทำนองนั้นแหละครับ” ใจผมพองเปี่ยมด้วยความสุข “ผมจะได้มีชื่อเสียงระดับองคุลีมาลย์เชียวหรือนี่ ไม่น่าเชื่อเลยว่าวงเงินแค่นี้จะซื้อได้” ‘Something like that.’ My heart brimmed with happiness. ‘Can I really be as famous as Angulimala? I can’t believe only this much can buy that.’ *A ruthless killer redeemed by a sincere conversion to Buddhism.
“ก็ไม่แน่หรอก” เขาค้นกุกกักในลิ้นชักไม้ข้างฝา “ลิ้นชักนี้มีความปรารถนาด้านศาสนากับประวัติศาสตร์ อืมม์ มีแต่ราคาแพงๆ ทั้งนั้นเลย” ‘I’m not sure.’ He rummaged haltingly in a wooden cabinet by a wall. ‘This drawer has wishes for religion and history. Mm. But all these items are expensive.’ ลิ้นชักไม้ข้างฝา: a single drawer by a wall sounds weird, hence ‘cabinet’.
เขาหยิบขวดขึ้นทีละขวด ในนั้นบรรจุน้ำยาสีสดใสหลายชนิด ผมใจหายใจคว่ำ เพราะไม่ว่าจะหยิบขวดไหนขึ้นมา เขาก็จะวางกลับคืน สั่นหัว พลางพูดว่าราคานี้ขายไม่ได้ He picked up one flask after another. They were full of many sorts of clear medicinal liquids. My heart sank because whichever flask he picked he put back, shaking his head as he said he couldn’t sell at that price.
“โอ้…นี่ไง ความปรารถนาที่ราคาเหมาะกับเงินในกระเป๋าของคุณพอดี มันปิดฉลากว่า อุทิศตนเพื่อศาสนา และประวัติศาสตร์ชาติไทย” ‘Oh … this one! A wish whose price just fits the money in your pocket. Its label says “Dedicating oneself to religion and the history of the Thai nation”.’
ผมมองมันด้วยความปีติ ผมกำลังจะกลายเป็นประวัติศาสตร์ I looked at it with glee. I was about to make history.
“แต่เอ ทำไมราคาถูกนัก สงสัยจะปิดราคาผิด หรือไม่ก็อยู่ในช่วงลดราคา เอาไงดี หรือว่าจะเก็บไว้ก่อน ลองหาขวดอื่นดูดีกว่า” เขาทำท่าจะวางคืน ‘But how come it’s so cheap? I wonder if this is the right price tag, or else it’s left over for the sales. What shall we do? Let’s put it aside first and look for another flask.’ He made as if to put it back.
“ขายให้ผมเถอะครับ ผมต้องการมัน” ‘Sell it to me, sir. I want it.’
เขาลังเล “มันถูกผิดปกติ ผมไม่อยากขาดทุน” He hesitated. ‘It’s unusually cheap. I don’t want to lose money.’
“มันอาจอยู่ในช่วงลดราคาอย่างคุณว่า” ‘It must be for the sales, as you said.’
เขายกมันส่องกับแสงไฟ หมุนขวดไปมา He raised it to the light and turned it this way and that.
“อาจเป็นได้ ฉลากเดิมๆ ไม่มีรอยแกะ” เขาเขม้นมองอีกครั้ง “เอาก็ได้ ผมขายให้คุณ” ‘It’s possible. It’s the original label, though: it hasn’t be opened.’ He scrutinised it again. ‘All right, I’ll sell it to you.’
ผมรีบรับไว้ทันที “ผมมีสิทธิ์จะเปิดดูก่อนมั้ยครับ มันอาจหมดอายุหรือเสื่อมสภาพแล้ว” I took it at once. ‘Do I have the right to open it first? Maybe it’s passed its use-by date and has gone bad.’
“ไม่ได้เด็ดขาด ของเรามีประกัน ถ้าคุณเปิดขวด ความสมปรารถนาจะระเหยออกไปทันที ซื้อแล้วไม่รับคืน แต่คุณยังมีสิทธิ์เปลี่ยนใจนะ” ‘Absolutely not! Our products are under guarantee. If you open the flask, the power to grant your wish will evaporate at once. Ours is a no-return policy. But you still have the right to change your mind.’ =

‘use-by date’, ‘no-return policy’: modern jargon chosen to emphasise the weirdness of the tale.

“ไม่หรอกครับ ผมเอาขวดนี้” ‘No way. It’s this jar I want.’
=
ผมเดินออกจากร้านด้วยความกระหยิ่มยินดี ถึงแม้ตายก็จะไม่มีใครตราหน้าว่าไอ้ขี้ยาเป็นเอดส์ตาย แต่ผมจะกลายเป็นบุคคลในประวัติศาสตร์ที่อุทิศตนเพื่อศาสนา เป็นการลงทุนที่คุ้นค่าด้วยเงินเพียงสองพันกว่าบาทที่วิ่งราวมาได้เมื่อเช้า I walked out of the shop in elation. Even when I was dead no one would accuse me of being a junkie who died of AIDS, but I’d become someone in history who had dedicated himself to religion. It was a worthwhile investment of the little over two thousand baht I had run around to gather pilfering this morning. =

=

=

=

[Correction thanks to Khun Vasana C.]

ผมทนรอให้ออกพ้นซอยที่มืดและแคบร้างผู้คนไม่ไหวแล้ว ผมอยากเสพความสมปรารถนาเดี๋ยวนี้เลย I could no longer bear waiting to be out of the dark, narrow and deserted street. I wanted to taste my wish right now.
ผมหยุดที่เสาไฟฟ้า หายใจออกจนหมดปอดขณะหมุนเกลียวเปิดฝากลิ่นเหม็นเหมือนเนื้อไหม้โชยออกมา ผมรีบสูดดมเต็มปอด นึกแปลกใจว่าความสมปรารถนากลิ่นเช่นนี้หรือ I stopped under an electricity pole, expelled all the air from my lungs as I unscrewed the stopper. A stench as of burning flesh came out. I hurriedly filled my lungs with it, wondering about my wish having such a smell.
ตัวยาเริ่มออกฤทธิ์ ผมมึนงงจนต้องยึดเกาะเสาไฟฟ้าไว้ หัวสมองแล่นจี๋ มองเห็นเวลาเป็นเช่นกระแสน้ำที่พัดผ่านร่างไป ผมเห็นประวัติศาสตร์ไทย The medicine began to work. I felt dazed to the point of having to cling to the electricity pole. My head was spinning. I saw time as a stream flowing past my body. I saw Thai history.
วันนั้นเป็นวันศุกร์ เดือนสาม ขึ้นหนึ่งค่ำ ปีจอ ตรงกับสมัยรัชกาลที่หนึ่ง ขุนศรีกัณฐัศว์กรมม้า นายทองรัก และนายเรืองพากันไปเสี่ยงอธิษฐานในพระอุโบสถวัดครุฑ ใช้ดอกบัวอ่อนคนละดอก อธิษฐานว่า หากใครมีบุญญาธิกาสามารถสำเร็จพระโพธิญาณ ขอให้ดอกบัวอ่อนพลันเบ่งบานเถิดปรากฏต่อมาว่าดอกบัวของนายเรืองบานแต่เพียงดอกเดียว นายเรืองดีใจมาก แน่ใจว่าตนจะสำเร็จพระโพธิญาณเป็นพระพุทธเจ้าแน่ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา นายเรืองก็ไปกินนอนอยู่ที่ศาลาการเปรียญเก่าวัดอรุณฯ สมาทานอุโบสถศีล เวลาฟังเทศน์ก็ใช้ผ้าสำลีชุบน้ำมันพาดที่แขนทั้งสองข้าง จุดไฟบูชาต่างประทีปทุกวัน That day was a Friday in the third month of the Year of the Dog, that is, during the First Reign. Khun* Sikanthat of the Cavalry Corps and commoners Thong-rak and Rueang were going to make a solemn wish in the consecrated hall of Wat Khrut**, with the help of one lotus bud each. Each prayed that if he had enough accumulated merit to achieve bodhisattva status, may the lotus bud bloom swiftly. As it turned out, Rueang’s lotus was the only one to bloom. Rueang was delighted, certain he would achieve bodhisattva status on his way to buddhahood. From then on he went to live in the old sermon hall of the Temple of Dawn and undertook to observe the eight precepts. When he listened to sermons he used oil-impregnated cotton cloth to wipe his arms, and lit worship candles every day. * Khun (ขุน, not คุณ) was the lowest nobility title in pre-1932 Siam.** A vanished monastery once located off the city island in the northern area of Ayutthaya. 

ขึ้นหนึ่งค่ำ: I give up on that one, and on ขึ้นแปดค่ำ in the next paragraph – in both cases phases of the moon. Can someone enlighten me?

หลังจากนั้นเจ็ดวัน ถึงวันศุกร์ ขึ้นแปดค่ำ หลังจากฟังเทศน์จบแล้ว นายเรืองซึ่งนุ่งขาวห่มขาวก็ใช้ผ้าชุบน้ำมันพันตัวจนรอบ นั่งพับเพียบพนมมือกลางลานดิน แล้วจุดไฟเผาตัวเองจนตาย มีคนหลั่งไหลมาดูมากมายนับหลายร้อย พลางเปล่งเสียงสาธุพร้อมกันขณะไฟลุกท่วมตัว Seven days later, after listening to the evening prayers, Rueang, who was dressed in white, wrapped his entire body in oil-soaked cloth, sat down, crossed his legs and joined his hands in the middle of the courtyard and then lit a fire to burn himself to death. Hundreds of people poured in to watch and shouted out ‘Amen’ in unison as the flames engulfed his body.
ครั้นถึงเดือนหก ปีฉลู ในสมัยรัชกาลที่สอง นายนกก็เผาตัวเองตายที่วัดอรุณราชวรารามอีก ฝูงชนต่างเปล่งเสียงสาธุขึ้นพร้อมกัน เชื่อว่าเป็นการอุทิศตนเพื่อพระศาสนา ต่อมามีคนปั้นรูปคนทั้งสองไว้หน้าวัดจนทุกวันนี้ By the sixth month of the Year of the Ox in the Second Reign, commoner Nok too burned himself to death at the same Temple of Dawn. The crowd shouted ‘Amen!’ in unison, believing this to be dedication of oneself to religion. Later sculptures of the two were made and placed in front of the temple where they remain. =

=

=

=

จนทุกวันนี้: until today.

ผมร้องลั่นโดยไม่มีเสียง เข้าใจความหมายของกลิ่นเนื้อไหม้ รู้แล้วว่าผมกำลังจะกลายเป็นประวัติศาสตร์โดยวิธีใด I screamed without uttering a sound, understood the meaning of the smell of burning flesh. I knew now in which way I was to make history.
ผมพยายามดิ้นรนต่อสู้กับอะไรบางอย่างที่ครอบครองร่างกายผมไว้ แต่ดูเหมือนว่าร่างกายและวิญญาณของผมได้แยกจากกันเสียแล้ว I tried to struggle with something that was in possession of my body but it looked as if my body and my soul had already parted ways.
ผมถูกกักขังอยู่ในร่างกายที่ไม่ยอมฟังคำสั่งของตัวเอง สมองหมุนติ้ว ขณะที่เท้าพาตัวผมก้าวเดินไปเรื่อยๆ I was detained in a body which refused to listen to its own orders. My head spun as my feet carried me forward step by step.
มุ่งตรงสู่วัดข้างหน้า Straight to the temple ahead.
First published in the author’s short-story collection Sop Tai Tiang (The corpse under the bed), 1996.
Sorajak Siriborirak, born
in the Northeast in 1955,
is a pharmacy-trained civil servant.
A prolific columnist and writer
of horror stories, he was diagnosed
with Parkinson’s disease in 2009.
o
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 475 other followers